ماموریت 100روزه ترکان در حال انجام است
پایان پرونده موازیکاری دیپلماتیک
طاهره ریاحی
یکی از ابتکارات احمدینژاد در دو دوره ریاستجمهوری ایجاد تغییرات ساختاری در پیکره دولت و جابهجاکردن سازمانهای وابسته به دولت در کنار ایجاد معاونتهای جدید بود اما حالا دولت یازدهم عزم خود را جزم کرده تا همه چیز به روال عادی خود بازگردد به همین سبب پرونده موازیکاری در دولت یازدهم بسته خواهد شد. در همین راستا روز دوشنبه معاونت بینالملل ریاستجمهوری با موافقت حجتالاسلاموالمسلمین حسن روحانی منحل شد. معاونت بینالملل ریاستجمهوری در زمان دولت دهم و به دستور محمود احمدینژاد تشکیل شد و با اصرار او بهرغم انتقادهای بسیار تا پایان دولتش به فعالیت خود ادامه داد.
انحلال معاونت بینالملل رییسجمهوری در پی آن بود که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه در دولت یازدهم تصمیمگیری و تصمیمسازی در حوزه روابط بینالملل و سیاست خارجی را تنها برعهده وزارت خارجه دانست. ظریف در جلسه رای اعتماد خود گفت: «دولت باید یک سیاست خارجی داشته باشد.» به جز وزیر امور خارجه، اکبر ترکان هم به این روند معترض بود او در یک برنامه تلویزیونی درباره معاونت بینالملل دفتر رییسجمهوری که سرپرستی آن برعهده اوست گفت: بررسیهای قائممقام من در این معاونت حاکی از این است که تا امروز وظایف این معاونت با وظایف وزیر امور خارجه تداخل دارد.
او که سمتهایی هم در دبیرخانه شورایعالی ایرانیان، دبیرخانه جنبش عدمتعهد و معاونت بینالملل رییسجمهوری دارد، افزوده بود: «من بهطور همزمان این سمتها را دریافت نکردهام بلکه از سوی آقای رییسجمهور مامور به این سازمانها شدم. از اینرو من سمتی در این دستگاهها ندارم و ماموریت من این است که تغییر ساختار و چینش این دستگاهها را بررسی کنم. سمت اصلی من همان مشاور رییسجمهور است و نه چیز دیگر.»
اشاره اکبر ترکان به دو نهاد دیگر یعنی دبیرخانه جنبش عدمتعهد و شورایعالی امور ایرانیان است، نهادهایی که در آستانه انحلال قرار دارند. در همین پیوند، امیرحسین زمانینیا قائممقام دبیرخانه جنبش غیرمتعهدها روز گذشته به ایسنا گفت: دکتر روحانی دستور بررسی فعالیتهای دبیرخانه این جنبش را داده بود تا ارزیابی شود که آیا ضرورت ادامه کار دبیرخانه و فعالیت آن وجود دارد یا خیر که پس از بررسیهای انجامشده قرار شد مسوولیت به وزارتخارجه واگذار شود و با حکم رییسجمهوری دبیرخانه جنبشغیرمتعهدها منحل شد.
تشکیل معاونت بینالملل رییسجمهور
احمدینژاد در 18 مردادماه سال 90 اقدام به ایجاد یک معاونت جدید در نهاد ریاستجمهوری کرد و بر این اساس علی سعیدلو بدون سابقه فعالیت دیپلماتیک در امور خارجه به سمت معاون امور بینالملل رییسجمهوری منصوب شد. احمدینژاد در حکم خود برای سعیدلو، پیگیری و برنامهریزی مسوولیتهای بینالملل رییسجمهور را دلیل این انتصاب عنوان کرد.
هرچند این نخستین موازیکاری دولت محسوب نمیشد و پیش از معاونت بینالملل ریاستجمهوری او اقدام به انتصاب نمایندگان ویژه رییسجمهوری در مناطق مختلف جهان کرده بود که همین انتصابات زمینه علنیشدن اختلافات منوچهر متکی وزیر خارجه نخست دولت دهم با رییس دولت را فراهم کرد و درنهایت منجر به برکناری متکی وزیر خارجه وقت در جریان سفر به سنگال شد که انتقادهای بیشماری را برانگیخت.
در نتیجه این انتقادها بود که مقام معظم رهبری در دیدار هشتم شهریور با دولت بیان فرمودند: وزارت امور خارجه مسوول هدایت منسجم و برنامهریزیشده همه مسایلی است که به نوعی با سیاست خارجی و روابط با دیگر کشورها مربوط میشود. پس از آن 122 نماینده مجلس اصولگرا در تذکری جمعی به رییسجمهور خواستار پرهیز از موازیکاری در سیاست خارجی و انتخاب نمایندگان ویژه شده و آن را برخلاف قانون دانستند. این پرونده نهایتا به تغییر عنوان نماینده ویژه به مشاور و عزل ناگهانی و سوالبرانگیز وزیر خارجه وقت و انتصاب سعیدلو به معاونت بینالملل رییسجمهور انجامید. علی سعیدلو اولین و آخرین کسی بود که مسوولیت این معاونت را برعهده داشت.
خبر انتصاب علی سعیدلو بهعنوان معاون امور بینالملل رییسجمهور در 18 مرداد سال 90، خبر از ایجاد یک سازوکار جدید برای اجرای پروژههای اقتصادی در خارج از کشور را میداد، اما محمدتقی رهبر و محسن کوهکن از نمایندگان مجلس هشتم این اقدام احمدینژاد را شبه موازیکاری دانسته و تشکیل آن را در دولت و در کنار وزارت امورخارجه بیمعنا خواندند. با آغاز بهکار روحانی، وزیر امور خارجه وقت این سیاست را قبول نداشت و درنتیجه معاونت بینالملل رییسجمهوری که در دولت احمدینژاد ظهور پیدا کرد در دولت روحانی منحل شد.
دبیرخانه جنبش عدمتعهد
برگزاری شانزدهمین دوره اجلاس کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در تهران و حضور 120 نماینده از کشورهای مختلف سبب شد تا دبیرخانه جنبش عدمتعهد در تهران به ریاست مشایی تاسیس شود اما پس از آغاز بهکار دولت تدبیر و امید، روحانی اکبر ترکان را بهعنوان سرپرست و مسوول ساماندهی به این دبیرخانه قرار داد.
دبیرخانه جنبش عدمتعهد فعالیت چندانی نداشت دیدار خارجی اسفندیار رحیممشایی بهعنوان رییس دبیرخانه جنبش عدمتعهد با سفرای بلاروس و اتریش و پس از آن دیدار با قائممقام وزارت امور خارجه سوئد، آنهم در محل برگزاری دیدارهای رسمی رییسجمهور و وزیر امورخارجه با میهمانان خارجی انتقادات فراوانی را برانگیخت و موازیکاری با وزارت امور خارجه مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان قرار گرفت اما فعالیت این دبیرخانه در همین حد باقی ماند اما آنطور که خبرگزاری فارس گزارش داده است پس از انتصاب ترکان، تابلوی «دبیرخانه جنبش عدمتعهد» از جلوی در ورودی این دبیرخانه که در مجتمع حافظیه قرار دارد، برداشته شده است. به نظر میرسد این دبیرخانه که در اسفند 91 تاسیس شد بهکار خود در وزارت امور خارجه ادامه خواهد داد.
شورایعالی امور ایرانیان
«اواخر سال 1383 شورایعالی امور ایرانیان خارج از کشور شکل گرفت که در بدو تاسیس براساس آییننامه مصوب، شورایعالی زیرمجموعه وزارت امور خارجه قرار گرفت. با آغاز بهکار دولت نهم و طبق نظر رییسجمهور محترم، سطح و ساختار دبیرخانه ارتقا یافت و به نهاد ریاستجمهوری منتقل شد.» این توضیحاتی است که در بخش «درباره ما» سایت شورایعالی ایرانیان در مورد اهداف شکلگیری این شورا نوشته شده است. سیدمحمد خاتمی در سال آخر فعالیت خود دست به تاسیس این سازمان زد و وزیر خاجه وقت مسوول این شورا شد، اما با پایان دولت اصلاحات در سال 84 و با به قدرترسیدن محمود احمدینژاد، فعالیتهای این سازمان تازهتاسیس جنبه دیگری پیدا کرد.
احمدینژاد این سازمان را از وزارت خارجه به نهاد ریاستجمهوری منتقل کرد. با ریاست مشایی بر این شورا بهعنوان جانشین رییسجمهور و دبیری محمدشریف ملکزاده، همایش اول و دوم ایرانیان خارج از کشور بسیار خبرساز شد؛ بهگونهای که موج انتقادها درباره عملکرد این شورا به راه افتاد تا جایی آبانماه 89 با رای مثبت بیش از 70درصد نمایندگان حاضر در صحن علنی، تقاضای تحقیق و تفحص از شورایعالی ایرانیان مقیم خارج از کشور تصویب شد.
بعد از تصویب طرح تحقیق و تفحص از شورایعالی ایرانیان خارج از کشور مقرر شد که کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس به انتخاب اعضای کمیته تحقیق و تفحص بپردازند، اما این طرح بهدلیل بررسی لایحه برنامه پنجم در مجلس مدتی به تعویق افتاد. در 10 بهمن سال 90 داریوش قنبری که سخنگوی کمیته تحقیق و تفحص بود، گفت: گزارش نهایی این کمیته به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارسال شده است و مراحل بعدی رسیدگی به این طرح در این کمیسیون پیگیری خواهد شد.
اما تلاش نمایندگان مجلس هشتم و اعضای کمیته تحقیق و تفحص از شورایعالی ایرانیان بینتیجه ماند و هیاترییسه قرائت این گزارش را از دستور خود خارج کرد. انتقادها به شورایعالی ایرانیان خارج از کشور بعد از آن نیز ادامه داشت و تا آنجا شدت گرفت که ملکزاده مجبور به استعفا شد و شورا بارها برای توجیه عملکرد خود نشستهای رسانهای برگزار کرد. پس از این ماجراها شورا با سرپرستی میثم طاهری به محاق رفت و از این مرحله به بعد، با چراغ خاموش به فعالیت خود ادامه داد اما حالا اکبر ترکان تصمیم دارد در راستای جلوگیری از موازیکاری، این سازمان را هم به جای اصلی خود یعنی وزارت امور خارجه بازگرداند.
3 سازمان موازی در حال انحلال
بازنگری در عملکرد دبیرخانه جنبش عدم تعهد، معاونت بینالملل دفتر رییسجمهوری و شورایعالی ایرانیان خارج کشور به علت موازیکاری با وزارت امور خارجه آن هم در پیکره دولت از یکسو و جداشدن معاونتهایی چون سازمان فضایی و شورایعالی مناطق آزاد از دیگر معاونتها و وزارتها از مهمترین فعالیتهای صد روز اول دولت یازدهم است. مشاور ارشد روحانی به گفته خودش در یک برنامه دوماهه ماموریت دارد به این سازمانها سروسامان دهد. به نظر میرسد او در این خصوص گامهای محکمی هم برداشته است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
