آزادی زندانیان جامعه را امیدوار کرده است

* روز گذشته وزیر اطلاعات عنوان کرد که در عید غدیرخم تعداد دیگری از زندانیان آزاد خواهند شد. با توجه به اینکه دولت تدبیر و امید بر سر کار است، چه ارتباطی میان این دو مولفه یعنی اعتدال و عفو زندانیان متصور هستید؟

** آزادی زندانیان و برقرار شدن فضای اعتدال در داخل کشور بیش از آن که به سیاست دولت‌ها بازگردد، به سیاست‌های کلان مربوط است. هنوز در اذهان هست که برخی از سیاستمداران و مدیران دولت گذشته با قصد فرافکنی در برخی از بحث‌ها عنوان می‌داشتند که من یک لیست 300 نفره را از مفسدان اقتصادی کشور در جیب خودم دارم و هر چند وقت یکبار تهدید می‌کردند که این لیست را افشا خواهد کرد در حالی که هیچ وقت آن لیست را افشا نکردند.

* برای مثال همین لیست 300نفره که هیچگاه افشا نشد، چه تاثیری بر فعالان اقتصادی داشت؟

** متاسفانه در مورد لیست 300 نفره که اشاره کردید هیچ وقت مشخص نشد چه کسانی بودند و اصلا آیا صحت داشته یا نه. به گمان برخی فضایی را به وجود آورده بودند که بخش خصوصی از صحنه رقابت به دلیل نبودن امنیت روانی خارج شود، حالا با چه هدفی دست به این کار می‌زدند، بحث مفصلی است که باید در مورد آن در فرصتی مناسب صحبت و پژوهش کرد.

* با توجه به اینکه روز چهارشنبه اعلام شد زندانیان دیگری آزاد می‌شوند؛ تلقی شما از این اقدام پس از روی کار آمدن دولت تدبیر و امید چیست؟

** مساله‌ مهم این است که همه مردم ایران می‌بینند اتفاقات تازه‌ای در فضای سیاسی کشور به وقوع پیوسته است که هم در زمینه آزادی زندانیان اخیر، هم در گفت‌وگوهای هسته‌ای به خاطر تغییر رویکردهایی است که دولت داشته است. همین امر است که جامعه امروز ما را بیش از پیش امیدوار کرده است.

* تفاوت دولت کنونی با دولت‌های گذشته بخصوص دولت‌های نهم و دهم در مورد موضوعاتی که به آن اشاره کردید را در چه می‌دانید؟

** مطمئنا روی کار آمدن این دولت اتفاق مبارکی است که هم مردم و هم عموم مسئولان از آن رضایت دارند. در دولت‌های قبلی مشاهده می‌شد که برخی دولت‌ها یا در بین نخبگان پایگاه در حد انتظار را نداشتند یا در برخی از موارد بطور جدی از سوی توده‌ ‌هاحمایت صد‌درصدی نشده‌اند. اگر بخواهیم مثالی بزنیم می‌توانیم به پایگاه اجتماعی دولت‌دهم در بین مردم اشاره کنیم که در برخی موارد سیاست‌هایش عکس دولت نهم بود؛ یا در دولت خاتمی که برخی تشکل‌ها با دولت چندان همسو نبودند. وفاقی که در صحنه سیاسی واجتماعی ایران امروز رخ داده اساسا ناشی از همراه شدن تمام ارکان و نهادها با دولت است و به اصطلاح همین هماهنگ شدن با دولت است که باعث افزایش امیدواری در جامعه شده است.

* این افزایش امیدواری چه نتایجی برای کشور دارد؟

** همین افزایش امیدواری در بین مردم است که موجب ایجاد امنیت روانی در بازار و کاهش قیمت دلار یا برخی از اجناس شده است. یعنی ایجاد یک چنین وفاق ملی بین نیروهای جامعه باعث شده است که امنیت روانی در بین مردم و به‌تبع آن در اقتصاد فراهم شود. اکنون دیگر تندروی سیاسی چه در مسائل داخلی و چه در مسائل خارجی صورت نمی‌گیرد و این تندروی‌ها گسترده نمی‌شود. اکنون شرایط کشور به قدری حساس شده است که تداوم روندهای قبلی که موجب پدید آمدن مشکلاتی در عرصه‌های اقتصادی و فرهنگی جامعه شده بود، دیگر امکان‌پذیر نیست.

همان‌طور که همه دیدند شرایط قبل از 24خرداد 92 به‌گونه‌ای بود که موجب انتقاد بسیاری - از مردم گرفته تا مدیران و بزرگان نسبت به برخی از سیاست‌ها- شد و اتفاقاتی که پس از 24خرداد 92 افتاد، تجلی آزاد شدن برخی از این انرژی‌های اجتماعی جامعه بود. به همین دلیل با قاطعیت می‌توان گفت که ادامه روند قبلی، دیگر امکان‌پذیر نیست و ما در آینده شاهد فضای بازتر و امنیت روانی بیشتری برای جامعه خواهیم بود.

* کارشناسانی از جمله شما انتقادات زیادی به برخی روندها و شیوه‌های دولت‌ گذشته داشتید. اکنون که فضا تغییر کرده است، راهکار حل مشکلات را چه می‌دانید ؟

** کشور به دلیل برخی اقدامات و سیاست‌های غیرکارشناسی دولت دهم به لحاظ اجتماعی واقتصادی در وضعیت مطلوب قرار نداشت. بیرون آمدن کشور از این مشکلات مستلزم این است که شما همه نیروهای داخل کشور را با یک وفاق و انسجام کامل بسیج کنید. بدون وفاق اجتماعی احتمال اینکه بتوانیم از تحریم‌ها به راحتی خارج شویم، مشکل است. بنابراین اگر تحلیلی که ارائه شد درست باشد، می‌شود گفت گسترش فضای اعتدال در سیاست‌های داخلی، گسترش امنیت روانی جامعه و بازتر شدن فضای جامعه در آینده هم تداوم خواهد یافت.

* تحلیل جامعه‌شناختی شما از فضای پدید آمده پس از 24خرداد چیست؟

** اکنون جامعه ایران تحولاتی را تجربه می‌کند که قبلا تجربه نکرده است. نخستین بار در چند سال اخیر فضای امید در جامعه ایجاد شده است و به یک همگرایی در عرصه اجتماعی نزدیک می‌شویم. این همگرایی پشتوانه‌اش وفاقی است که در عرصه نیروهای فعال سیاسی پدید آمده است. این همگرایی در زمان آقای روحانی در حال پدید آمدن و گسترش پیدا کردن است در حالی که ریشه آن در مسائل اجتماعی و اقتصادی نهفته است. از سال 90 به این سو ما با کاهش ورود نیروی جوان به بازار کار روبه‌رو بوده‌ایم. ساختار اجتماعی ایران کم‌کم به سمت آرامش حرکت می‌کند.

باید بدانیم که شرایط سیاسی و اجتماعی در هر جامعه‌ای ریشه‌های علمی و جامعه‌شناسی دارند. عوامل و عناصری که باعث ایجاد وفاق اجتماعی بین نیروهای سیاسی در کشور شده‌اند، جزو عوامل و عناصر مانا و پایدار محسوب می‌شوند. این وفاق در کشور که ما با آزادی زندانیان وقایع 88 بخشی از آن را شاهد بودیم، در آینده هم ادامه پیدا خواهد کرد. دلیل این وفاق را می‌توان در مسائل سیاسی، اجتماعی فعلی کشور که محصول عملکرد خوب کنش‌گران سیاسی بوده است مشاهده کرد. اینها دلایلی است بر برقرار شدن فضای آرامش و وفاق در جامعه.