بازگشت دوباره جنگ سرد

افشاگر مرئی شد

چند هفته پیش روزنامه های مشهور آمریکا و انگلیس و در راس آنها گاردین و واشنگتن پست یک سری اطلاعات محرمانه و طبقه بندی شده مربوط به جاسوسی‌های سازمان امنیت ملی آمریکا (NSA) را منتشر کردند که جنجال بسیاری در جهان به پا کرد. در این اطلاعات گفته می‌شد که سیستم جاسوسی آمریکا حتی از مقامات و روسای جمهور کشورهای اروپایی نیز جاسوسی می کرده است.

در اطلاعات فاش شده توسط این رسانه‌ها گفته می شود به موجب یک حکم سری دادگاه، شرکت «ورایزون» که یکی از بزرگترین شرکت‌های مخابراتی آمریکاست، باید اطلاعات تمامی مشتریان خود را به طور روزانه به دولت تحویل دهد. در واقع، دادگاه نظارت بر اطلاعات خارجی که یک دادگاه سری است، به شرکت ورایزون دستور داده که تمامی شماره‌های تلفن، زمان برقراری ارتباط و مدت آنها، همراه با مشخصات فرد یا افراد مکالمه شده به دولت تحویل داده شود.

این دستور شامل مکالمات داخلی و بین‌المللی است. بر اساس این برنامه، اف‌بی‌آی و سازمان امنیت ملی آمریکا به تمامی مکالمات صوتی و تصویری، چت‌های نوشتاری، مبادله عکس و نوشته و هرگونه فایل که از طریق شرکتهای بزرگ اینترنتی آمریکا از جمله گوگل، فیس‌بوک، مایکروسافت، و یاهو صورت می‌گیرد، دسترسی دارند.

حالا پس از چند هفته جنجال رسانه‌ای چیزی که از قبل بیشتر بحث و جنجال ایجاد کرده خود شخص افشاکننده است. «ادوارد اسنودن» جوان ۲۹ ساله ‌ای است که سابق بر این برای سازمانهای اطلاعاتی آمریکا کار می کرده است و ادعا می کند تنها 4 صفحه از 41 صفحه اطلاعاتی را در اختیار دارد منتشر کرده است و به خاطر همین تمام سعی مقامات آمریکا برای بازگرداندن وی به کشور است.

اسنودن قبلا کارمند فنی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) بوده و سپس به استخدام یک شرکت خصوصی امنیتی به نام بوز آلن همیلتون درآمده بود که برای سازمان امنیتی ملی آمریکا به صورت پیمانکاری فعالیت می‌کرد. وی روز ۲۰ می آمریکا را ترک کرد و در به‌در دنبال کشوری بود برای پناهندگی از هنگ‌کنگ تا روسیه.

ابعاد ماشین جاسوسی

او در یک مصاحبه ویدئویی با گاردین، به تفصیل درباره اهداف خود از این افشاگری سخن گفته است. ادوارد اسنودن که مدتی به عنوان پیمانکار و تحلیل گر زیرساخت ها در آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) هم مشغول فعالیت بود، می گوید کاملا هوشیارانه تصمیم به انتشار جزئیات این سیستم فوق محرمانه گرفته و می داند که تا آخر عمر خود با پی آمدهای این تصمیم دست به گریبان خواهد بود.

اسنودن می گوید آمریکا در حال تاسیس یک سیستم کاملا پنهان و محرمانه جاسوسی بود که زندگی همه آمریکایی‌ها را زیر نظر می‌گرفت و او قصد داشت با افشاگری مانع از نابودی حریم خصوصی با توسعه این ماشین مخوف جاسوسی شود.

ادوارد اسنودن در گفت وگو با گاردین می گوید: «آژانس امنیت ملی آمریکا زیرساختی تدارک دیده که تقریبا همه ارتباطات انسانی را به صورت اتوماتیک ذخیره می کند. با استفاده از این سیستم می‌توانستم ایمیل‌های هر کسی را ببینم، مکالمات تلفنی‌اش را شنود کنم و رمزهای عبور شخصی ترین اکانت‌های هر کاربری را به دست بیاورم.»

این همان چیزی است که فعالان آزادی ارتباطات و حقوق دیجیتال کاربران از آن با عنوان مرگ حریم خصوصی یاد می‌کنند. حالا با افشاگری درباره این سیستم مخوف، دولت آمریکا با چالشی بزرگ و جدی مواجه شده است. مقامات آمریکایی، از جمله باراک اوباما، با تایید وجود این سیستم گفته اند کارکرد آن کاملا قانونی و هدف از بهره گیری از آن مبارزه با تروریسم و تامین امنیت شهروندان و امنیت ملی آمریکا است. حرف‌هایی که همواره روسای دولت ایالات متحده در واکنش به هر اعتراضی آن را سر می‌دهند؛ بهانه مبارزه با تروریسم از روز بعد از حوادث 11 سپتامبر در این کشور کلید خورد و هر اعتراضی با شعار «مبارزه با تروریسم» توجیه شد!

به دنبال امنیت

‌کاری که ادوارد اسنودن انجام داده، یکی از بزرگ‌ترین افشاگری های امنیتی تاریخ ایالات متحده را رقم زده و تبدیل به رسوایی بزرگی برای دولت باراک اوباما شده است. گاردین او را از این حیث با بردلی منینگ مقایسه می‌کند؛ سربازی که با زمینه‌سازی انتقال اسناد محرمانه به ویکی لیکس به جرم هم دستی با دشمنان از طریق انتشار اسناد محرمانه نظامی و دولتی محاکمه شده است.

اسنودن می‌گوید او زندگی مرفهش را در هاوایی رها کرده، بدون آنکه به کسی چیزی بگوید، گریخته تا بتواند موقتا امنیت خود را پس از این افشاگری ها تامین کند. او می‌گوید بیش از هرچیز از این می‌ترسد که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا برای خانواده و دوستان و بستگانش مشکلاتی ایجاد کند.

ادوارد اسنودن می‌گوید بابت کاری که در NSA انجام می‌داده سالانه ۲۰۰ هزار دلار دریافت می‌کرده، اما با این حال زندگی خود را قربانی و همه پل‌های پشت سرش را خراب کرده تا از مرگ حریم خصوصی و آزادی اینترنت و حقوق دیجیتال به دست دولت آمریکا جلوگیری کند.

آنها دنبال چه بوده‌اند؟

بد نیست بدانیم از سال ۲۰۰۷ همه کاربران سرویس‌های مشهور اینترنتی جهان از جمله گوگل و فیس‌بوک هدف این جاسوسی بوده‌اند. بر خلاف آنچه برخی تصور می‌کنند دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا افراد خاصی را در این پروژه در نظر نداشته‌اند بلکه هر آنچه کاربران این سرویس‌ها انجام داده‌اند در دسترس سازمان امنیت ملی آمریکا بوده که یکی از سری‌ترین نهادهای اطلاعاتی این کشور است.

اگر بخواهید دقیق‌تر بدانید بر اساس اطلاعاتی که ادوارد اسنودن افشا کرده اطلاعات زیر از همه کاربران زیر نظر نهادهای اطلاعاتی آمریکا بوده است:

متن کلیه ایمیل‌ها در سرویس های فوق مانند ایمیل های یاهو، جیمیل، آمریکن آنلاین، هات میل، ام اس ان، آدرس گیرنده و فرستنده‌های ایمیل‌ها و کلیه فایل‌های پیوست.

متن همه چت ها و گفتار های متنی، صوتی و ویدیویی در سرویس‌هایی مثل یاهو مسنجر، اسکایپ، پال تاک، گوگل‌تاک و …

کلیه فعالیت ها و معاشرت‌ها در شبکه‌های اجتماعی نظیر فیسبوک در کنار کلمه‌های عبور افراد مورد هدف در شبکه‌های اجتماعی و سرویس های اعلام شده.

خیاط در کوزه!

اسنودن در حال حاضر از سوی دولت آمریکا تحت تعقیب قرار گرفته و در شهر مسکو به سر می‌برد. وی از کشور اکوادور و سپس از روسیه تقاضای پناهندگی کرده است. فرار اسنودن کمی قبل از دیدار مهم سران چین و آمریکا در کالیفرنیا صورت پذیرفت. باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده در آن دیدار ،مسئله جاسوسی سایبری چین علیه آمریکا را مطرح کرد و اولین افشاگری‌های اسنودن درباره فعالیت ان اس ای – آژانس امنیت ملی آمریکا در آستانه و هنگام آن همایش به گوش رسید و موجب پیدایش جنجال عظیم در آمریکا شد و بعد از چندی اسنودن بی پرده درباره رخنه آمریکاییان به شبکه‌های کامپیوتری چین و هنگ کنگ صحبت کرد.

 افشاگری اسنودن، ایالات متحده را در وضع ناجوری قرار داد؛ زیرا در موقعی رخ داد که آمریکا بالاخره به بررسی موضوع جاسوسی چین در سطح عالی دست یافت. به محض انتشار این موضوع، اسنودن مدارک قانع کننده‌ای را درباره ریاکاری آمریکا برملا کرد. انتشار تمامی گفته‌های اسنودن در رسانه ‌ها بسیار به ‌موقع بوده، مثلاً گزارشی درباره شنود تلفن ‌ها هنگام برپایی دیدار سران کشورهای 20 در لندن در سال 2009 و خواندن نامه‌‌های دیپلمات‌های خارجی و یا شنود جلسات سران اتحادیه اروپا!

به نظر می‌رسد که حوادث جاری پیرامون اسنودن اولین شکست بزرگ سرویس‌های ویژه آمریکا پس از جنگ سرد است. قضیه اسنودن همراه با جنجال ویکی لیکس نشان می‌دهد که آمریکا برنامه‌های جاسوسی مختلفی حتی در کشور خود طبقه بندی کرده است و انتظار می‌رود با انتشار آنها در روزهای آینده با چالش جدی تری روبه رو شود.

مجسمه آزادی در حال شنود!

شاید سال‌ها بگذرد تا بتوان به نتایج افشاگری ادوارد اسنودن پی برد. اما آنچه فعلا مشخص است این است که آمریکا هزینه سنگینی برای افشاگری ‌های انجام شده از سوی اسنودن در رابطه با کنترل ارتباطات در آمریکا، پرداخته است. روزنامه‌های مختلف کشورهای جهان از همین حالا می‌گویند آمریکا در حالتی از عوام فریبی خود را دموکرات ترین کشور جهان معرفی می ‌کند در حالی که چنین چیزی اصلا صحت ندارد. کشورهایی چون چین، روسیه، کوبا و اکوادر که به لحاظ عدم رعایت حقوق بشر مورد اتهام غرب و مخصوصاً آمریکا بوده‌اند، امروزه بعد از شنیدن افشاگری اسنودن خود را قهرمان رعایت حقوق بشر و آزادی افراد در مقابل آمریکا معرفی می‌‌کنند.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه اعلام کرد که اسنودن در جای امنی در حال ترانزیت در فرودگاه مسکو است. وی گفته که «دلیلی برای اخراج کردن اسنودن از خاک روسیه وجود ندارد. پوتین افزود آسانژ و اسنودن خود را جزء فعالان واقعی حمایت از حقوق بشر می ‌دانند و آنها برای اطلاع رسانی هرچه بهتر و بیشتر و شفاف‌ تر مبارزه می‌‌کنند. چرا باید آنها را طرد کرد؟»

بعد از افشاگری‌های انجام شده از سوی اسنودن روزنامه انگلیسی زبان چاینا دیلی متعلق به دولت چین کاریکاتوری چاپ کرد که در آن مجسمه آزادی به تصویر درآمده که در یک دست میکروفون شنود و در دست دیگر نواری در دست دارد که مکالمات را ضبط می‌‌کند. شین هوا خبرگزاری رسمی چین نیز اعلام کرد که آمریکا که همیشه خود را مهد دمکراسی معرفی کرده و خود را قربانی حملات سایبری توصیف می‌کند، اما حالا دیگر مشخص شد بزرگترین عامل عوام فریبی در دنیا بوده است.

آدم به آدم می‌رسه!

جاسوس سابق روسیه در صفحه توییتر خود به افشاگر آژانس امنیت ملی آمریکا پیشنهاد ازدواج داد! خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که ممکن است بقیه دنیا ادوارد اسنودن، مقاطعه کار سابق سیا و افشاگر آژانس امنیت ملی آمریکا را کنار بزنند اما وی دست کم یک خواهان دارد؛ آنا چاپمن، جاسوس سابق روسیه که با درگیری‌های دیپلماتیک چندان ناآشنا نیست. چاپمن در صفحه توییتر خود نوشت: اسنودن با من ازدواج می‌کنی؟ آنا چاپمن 31 ساله در سال 2010 میلادی به عنوان مشاور املاک در آمریکا مشغول به کار بود که به جمع آوری اطلاعات برای روسیه متهم شد. وی و 9 تن دیگر به روسیه بازگردانده شدند. در حال حاضر آنا چاپمن فرد مشهوری در روسیه شده و اخیرا نیز مجری برنامه تلویزیونی «اسرار جهان» بوده است. ادوارد اسنودن احتمالا از زمانی که در فرودگاه بین‌المللی مسکو برای گرفتن پناهندگی مستقر شده، توجه چاپمن را به خود جلب کرده است. چاپمن در صفحه توییتر خود نوشت: آژانس امنیت ملی آیا از بچه‌های ما مراقبت می‌کنی؟!

حکایت همچنان باقی است

آنچه در سالهای اخیر از جاسوس‌بازی‌ها و حریم‌شکنی‌های فردی و اجتماعی در آمریکا به صورت اتفاقی و یا هماهنگ شده، در میان افکار عمومی درز کرده، مطمئناً مصرعی از مثنوی بلند «دموکراسی آمریکایی» است که با پیشرفت‌های روزافزون دانش بشری، دردسرهای بیشتری برای عنکبوت اطلاعاتی دنیا رقم خواهد زد؛ باید منتظر ماند و از خاکریزهای تازه جنگ سرد دولت از نفس افتاده آمریکا بیشتر شنید.