جنجال تازه آقای سفر

صبا آذرپیک

«اسفندیار رحیم‌مشایی به عربستان رفته یا نه و اگر رفته درباره چه موضوعاتی با چه مقاماتی مذاکره کرده که مسئولان وزارت امور خارجه از آن اطلاع موثقی در دست ندارند؟» سوالی که امروز قرار است وزیر امور خارجه را به مجلس بیاورد تا در کمیسیون امنیت ملی توضیح دهد که آیا از سفر مشایی به عربستان در دو هفته قبل باخبر بوده یا نه؟ هفته گذشته درست در روزهایی که خبر سفر صالحی به عربستان تکذیب شد به گوش برخی از نماینده‌های مجلس رسید که مشایی 2 هفته پیش سفری به عربستان داشته و در آن جا ملاقات‌هایی با افرادی صورتی گرفته که وزارت امور خارجه می‌گوید از آن بی‌خبر بوده است. به همین دلیل هم امروز علی‌اکبر صالحی وزیر امور خارجه را صدا کرده‌اند تا بیاید و توضیح بدهد که چرا باید یکی از مقامات کشور چنین سفر حساسی داشته باشد و او بی‌خبر باشد؟ امنیت ملی‌های مجلس در گفت‌وگو با «اعتماد» می‌گویند از دو چیز تعجب کردند؛ نخست نفس سفر یک مقام بلندمرتبه ایرانی در شرایط کنونی به عربستان و دوم بی‌اطلاع بودن شورای عالی امنیت ملی و وزیر امور خارجه. اسماعیل کوثری نایب رییس کمیسیون امنیت ملی این سفر را تایید می‌کند و به «اعتماد» می‌گوید اصلا رفتن هر مقام مسئولی به عربستان در شرایط کنونی ایراد دارد و به همین دلیل باید صالحی جواب پس دهد.

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه هم می‌گوید هنوز خبر سفر مشایی را وزیر امور خارجه تایید نکرده است اما برای آنها سوال هست که اگر این سفر انجام شده چرا باید بدون هماهنگی با شورای عالی امنیت ملی این کار صورت گرفته باشد. با این اوصاف صالحی امروز در حالی باید برای سفرهای مشایی جواب پس بدهد که همین هفته پیش مجبور شد به مجلس بیاید و توضیح بدهد که سفر خودش به عربستان دروغ بوده و اصلا و ابدا در ماه‌های اخیر پایش را به این کشور نگذاشته است. صالحی حالا باید بیاید و تکلیف چند چیز را مشخص کند. اول از همه اینکه مشایی به عربستان رفته یا نه؛ اگر رفته با چه کسانی دیدار داشته؛ اصلا وزیر امور خارجه و شورای عالی امنیت ملی از این دیدار باخبر بودند یا نه؛ اگر بودند که کار برای صالحی سخت‌تر می‌شود چون باید بگوید چرا عربستان؟ اگر هم مطلع نبوده که باز باید بگوید چرا در خیابان ملل بر صندلی نشسته که از تصمیم‌های گرفته شده در ساختمان پاستور بی‌خبر است.

به این موضوع هم باید توجه کرد که ریاست جمهوری و دفتر وی تاکنون در برابر این موضوع سکوت کرده‌اند و حتی ممکن است به طور کلی چنین خبری مبنی بر سفر مشایی به عربستان تکذیب شود. اما به هر حال سوال از صالحی درباره سفرهای مشایی تاریخش به سال گذشته برمی‌گردد و صالحی پیش از این، یک بار دیگر هم آمده بود و در این باره توضیح داده بود. گرچه وی در آن زمان از اختیارات ویژه «مشاور رییس‌جمهور» بودن نام برده بود و گفته بود با این تبصره مشایی راهی سفرهای خارجی می‌شود. سایت الف نیز همزمان خبری را منتشر کرده و تایید کرده که احمد توکلی و الیاس نادران جزو 4 نماینده‌یی هستند که درباره سفرهای مشایی از وزیر امور خارجه سوال دارند. البته برخی از نماینده‌ها هم معتقدند که نباید تقصیر را به گردن صالحی انداخت چرا که احمدی‌نژاد به مشایی اختیارات ویژه داده و به همین دلیل وزیر امور خارجه بی‌تقصیر است که مشایی حتی درباره سفرهایش با وی هماهنگ نمی‌کند.

اما طبق آنچه در سایت الف آمده، توکلی و نادری در سوال‌شان گفته‌اند؛ «براساس گزارش‌های موثق، آقای مشایی ده‌ها سفر خارجی و ملاقات با مقامات خارجی عمدتا در خارج از کشور داشته است. تعداد این سفرها و ملاقات‌ها و موضوع هر یک چه بود؟ آیا ملاقات با خارجیان با حضور نماینده رسمی وزارت خارجه صورت گرفته است؟ اگر جواب برای همه موارد مثبت نیست، وزارتخانه چگونه از سیر امور مربوط در جهت مصالح و سیاست‌های تایید شده مطمئن می‌شده است؟» خیلی‌ها هم با این جور حساس‌ شدن‌ها روی مشایی مخالفند و می‌گویند این حق احمدی‌نژاد است که مشاور ویژه داشته باشد و هر وقت خواست آنها را برای مذاکره و برنامه‌های خاص به سفرهای خارجی بفرستد، گروه سوم هم می‌گویند به دلیل شرایط منطقه‌یی و ماجرای بحرین به هر نوع سفری به عربستان حساس شده‌اند و حتی اگر وزیر امور خارجه هم خبر رفتنش به این کشور شنیده شود، به خود این حق را می‌دهند که او را برای چنین سفری بازخواست کنند. حالا درست در شرایطی که وزیر امور خارجه خودش به مجلس می‌آید و توضیح می‌دهد به این حساسیت‌ها واقف هست و چنین سفری نکرده، نمی‌توانند از کنار شنیده‌هایی مبنی بر سفر مشایی به این کشور چشم‌پوشی کنند.

توکلی شخصا پیش از این وقتی شایعات سفر صالحی به عربستان داغ شده بود به وزارت امور خارجه و رییس‌جمهور هشدار داده بود که هر نوع سفر مقامات ایرانی به عربستان تزلزل پیش آمده در حاکمیت آل سعود را کاهش می‌دهد و این موضع‌گیری غیر شفاف رییس‌جمهور است که سبب شده وزارت خارجه در قبال تحولات منطقه دچار سردرگمی شود. حال آنکه عربستان سعودی به دلیل اینکه نیاز به دلیل‌تراشی و ایجاد وجهه مثبت در قبال اقدامات خود دارد، با مقامات سیاسی کشورهای اسلامی مذاکره کرده است و حتی آنها را علیه کشور هم بسیج می‌کند. گرچه صالحی بسیار دیرهنگام به کمیسیون امنیت ملی آمد و به قول فلاحت‌پیشه سفرش به عربستان را تکذیب کرد اما توکلی گفته بود که سفر وزیر خارجه به عربستان نشان‌دهنده سیاست خارجی ضعیف کشورمان در قبال تحولات منطقه است و بنده ضعف سیاست خارجی را متوجه رییس‌جمهور می‌دانم؛ چرا که موضع‌گیری غیر شفاف رییس‌جمهور باعث شده وزارت خارجه در قبال تحولات منطقه دچار سردرگمی شود.