محمود پوررضايي
گروه سياسي: اينترنت در چمدان؛ تاكنون چيزي درباره آن شنيدهايد؟ دور از انتظار نيست اگر پاسختان منفي باشد يا اينكه بگوييد تاكنون فقط چند بار چنين تركيب واژگاني به گوشتان خورده است، چون عمر اين اصطلاح در فضاي رسانهيي كشور به دو ماه هم نميرسد. اما اينترنت در چمدان در همين مدت كوتاه فهرست بلندبالايي از نامهاي مستعار براي خود دست و پا كرده است؛ اينترنت چمداني، اينترنت در سايه، اينترنت موازي، اينترنت نامريي و اينترنت غير قابل كشف.
در اين ميان، وزير اطلاعات ايران نيز نامي را بطور اختصاصي برگزيده است: كيف اينترنتي. حالا مشكل دو تا شد؛ يكي اينكه اينترنت در چمدان چيست؟ و پرسش دوم اينكه چرا بلندپايهترين مقام امنيتي كشور درباره آن اظهارنظر ميكند؟ همه چيز از روزنامه آمريكايي نيويورك تايمز شروع شد كه ماه گذشته فاش كرد بستهيي سختافزاري موسوم به اينترنت در چمدان براي غلبه بر محدوديتهاي اينترنتي اعمال شده در برخي نقاط جهان با حمايت وزارت امور خارجه آمريكا در حال طراحي است.
به نوشته اين روزنامه، هدف اصلي از در دستور قرار گرفتن اين طرح مخفيانه آن است كه اينترنتي مستقل از شبكههاي محلي در دسترس مخالفان حكومتهايي قرار گيرد كه آمريكا از ناراضيانش حمايت ميكند، همچنين ايجاد امنيت بالا براي كاربران فضاي مجازي هدف ديگر اين طرح محسوب ميشود. اين گزارش ميافزايد ايران، ليبي و سوريه، سه هدف اصلي ارسال اين فناوري به شمار ميروند.
نكته جالب توجه در اين ميان آن است كه براساس گزارش نيويورك تايمز طراحان اينترنت در چمدان، كار خود را با بودجهيي دو ميليون دلاري در طبقه پنجم فروشگاهي واقع در واشنگتن دنبال ميكنند. در اين فروشگاه گروهي از سرمايهگذاران و متخصصان جوان چمداني را طراحي كردهاند كه با بهرهگيري از ابزارهاي جاسازي شده در آن ميتوان به آساني به شبكه اينترنت متصل شد، بدون آنكه نياز به استفاده از امكانات مخابراتي و ارتباط محلي باشد.
طرحي در دل طرح 70 ميليون دلاري
چند روز پس از افشاگري نيويورك تايمز، وزارت امور خارجه آمريكا به عنوان حامي، طرح اطلاعرساني درباره اينترنت در چمدان را آغاز ميكند. در همين راستا، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريكا در گفتوگو با شبكه «دويچه وله» آلمان از حمايت جدي وزارتخانه متبوعش از طرح اينترنت در چمدان خبر ميدهد و اعلام ميكند اين بسته سختافزاري بخشي از طرح بزرگتري است كه روي آن كار ميشود. «آلن اير» با رد مخفيانه بودن طرح خاطرنشان ميكند: «هيلاري كلينتون، وزير امور خارجه آمريكا، بارها با عزمي راسخ درباره اشاعه و پيشبرد آزادي اينترنت در سراسر جهان اظهارنظر كرده است.»
به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از دويچه وله، وي تاكيد ميكند: «دسترسي به اينترنت كه به نوعي همان آزادي بيان و آزادي تجمع البته در فضاي مجازي است، موضع رسمي دولت آمريكاست و از اين نظر ما سعي ميكنيم همه مردم دنيا به اينترنت دسترسي داشته باشند.» به گفته اين مقام مسئول در وزارت امور خارجه آمريكا، همانگونه كه نيويورك تايمز نوشته است ايالات متحده ميخواهد مردم در مناطقي كه اينترنت به وسيله دولت محدود ميشود، بدون پارازيت و كند بودن سرعت، به اينترنت دسترسي داشته باشند و آمريكا تا پايان سال ميلادي جاري 70 ميليون دلار صرف آزادي اينترنت خواهد كرد.
اعلام آمادگي ايران براي زورآزمايي سايبري
«طرح اينترنت در سايه پاسخ دندانشكني خواهد داشت». اين واكنش رامين مهمانپرست سخنگوي وزارت خارجه كشورمان به طراحي بسته سختافزاري اينترنت در چمدان است كه يكي از جوامع هدف آن ايران اعلام شده است. همزمان سردار سرتيپ مسعود جزايري، رييس كميته تبليغات دفاعي كشور نيز از پايان مرحله مطالعاتي راهاندازي قرارگاه سايبري خبر ميدهد و اعلام ميكند بزودي شاهد آغاز مرحله اجرايي راهاندازي اين قرارگاه خواهيم بود. اين در حالي است كه رابرت گيتس، وزير دفاع سابق آمريكا كه چند روز پيش دوره ماموريتش به پايان رسيد، نيز به تازگي طي نامهيي به فرماندهي قرارگاه استراتژيك اين كشور دستور داد تا قرارگاه سايبري آمريكا را تاسيس كند.
از سوي ديگر، وزير اطلاعات ايران چهارشنبه هفته گذشته در حاشيه جلسه هيات دولت با صراحت اعلام ميكند وزارت اطلاعات «راههاي مقابله با طرح كيف اينترنتي» را طراحي كرده است. حيدر مصلحي اينترنت در چمدان يا به قول خودش كيف اينترنتي را طرحي معرفي ميكند كه شخص اوباما، رييسجمهوري آمريكا، بيشتر با هدف مقابله اينترنتي با جمهوري اسلامي ايران طراحي كرده است. به گفته وي، وزارت اطلاعات طراحي كيف اينترنتي را با توجه به سرمايهگذاري سنگين آمريكاييها در فضاي سايبري پيشبيني كرده بود.
وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات نيز طرح اينترنت در چمدان را مصداق بارز «سايبر تروريسم» ميخواند و تاكيد ميكند: «از نظر فني مقابله با اين پديده امكانپذير است و كشور ما آمادگي كامل براي مقابله با اين موضوع را دارد.» به گزارش خبرگزاري مهر، رضا تقيپور همچنين از برنامههاي گسترده ايران براي توليد محتوا در بخش ارتباطات به عنوان يكي از راههاي مقابله با تهاجم سايبري آمريكا خبر ميدهد.
اينترنت در چمدان چيست؟
اينترنت در چمدان هر چند به عنوان ابزاري در دسترس عموم، پديدهيي نو به شمار ميرود، اما بطور كلي فناوري آن چندان جديد نيست. طراحي اين بسته سختافزاري از جنگ افغانستان يعني چند ماه پس از حملات يازده سپتامبر مورد توجه وزارت خارجه و وزارت دفاع آمريكا قرار گرفت. در آن زمان طالبان براي قطع ارتباط نيروهاي مهاجم دكلهاي ارتباطي تلفن همراه و اينترنت را هدف قرار داد و نيروهاي آمريكايي ناچار شدند، با نصب آنتنهايي در پادگانها و پايگاههاي خود امكان ارتباط داخلي و بينالمللي را بدون استفاده از شبكههاي محلي براي خود فراهم كنند. اما فراهم كردن امكان استفاده غير نظامي از اين فناوري با خيزشهاي منطقه خاورميانه و شمال آفريقا و به دنبال اعمال محدوديت اينترنتي از سوي دولتهاي مصر، تونس و ليبي در جريان ناآراميها مورد توجه مقامات آمريكايي قرار گرفت.
براي نمونه، هنگامي كه مخالفان حكومت ليبي بخشي از اين كشور را از دست نيروهاي دولتي خارج كردند طرفداران قذافي به مواضع مخالفان با سلاح سنگين يورش بردند، اما تا مدتي به دليل نبود امكان برقراري ارتباط، اخبار چندان قابل اعتمادي از رويدادهاي اين كشور در دنيا منتشر نميشد.
«ساشا مينراث» مدير بخش ابتكار عمل فناوري باز در بنياد آمريكاي جديد و مسئول طرح اينترنت در چمدان، ويژگيهاي اين طرح را چنين معرفي ميكند: «اينترنت چمداني شبيه به يك چمدان معمولي است، داخل آن يك لپتاپ، يك آنتن كوچك بدون سيم، فلاش ديسك و چند سيدي وجود دارد. با مجموعه اين ابزارها ميتوان در هر نقطهيي يك شبكه اينترنت در سايه و مستقل برقرار كرد. به عنوان مثال در كشورهايي كه با وقوع بحران يا اعتراضات شاهراههاي اينترنت را مسدود ميكنند.»
به گزارش سايت رجانيوز به نقل از راديو فردا، مدير طرح اينترنت در چمدان در پاسخ به سوال راديو فردا مبني بر اينكه چگونه ميخواهيد اين چمدان را به افراد مورد نظر برسانيد، ميگويد: «البته حمل يك چمدان كار دشواري نيست ولي قاعدتا در كشورهايي كه حمل اين وسايل خطرناك و غير قانوني است مسلما نميتوان به آساني آن را حمل و از مرز عبور كرد. اما هر وسيلهيي كه داراي حافظه كافي باشد، مثلا سيدي، كارتهاي حافظه (يواسبي) ميتوانند نرمافزار اين طرح را منتقل كنند يا اينكه نرمافزار ميتواند روي اينترنت قرار گيرد و افراد آن را پياده كنند. دقيقا به همين منظور طوري ساخته شده كه حمل آن با اكثر وسايل ارتباطي امكانپذير باشد.»
وي امكان رديابي شدن كاربران اين نوع اينترنت را محتمل ميداند و اضافه ميكند: «همواره راهها يا امكانهايي براي رديابي و يافتن افراد وجود دارد. اين فناوري نيز يك راهحل جادويي براي گريز از تعقيب و رديابي افراد نيست، ولي ميتوان گفت كه رديابي افرادي كه از اين فناوري استفاده ميكنند بسيار دشوارتر از رديابي روشهاي ارتباطي معمول است.
امروزه تقريبا تمامي روشهاي سانسور و كنترل شبكه اينترنت براساس ساختار و شناسايي برنامههاي كامپيوتري كار ميكنند، حال اگر شما يك سيستم يا شبكه كاملا مجزا و مستقل از شبكه معمول در آن كشور را راهاندازي كنيد. هدف ما اين است كه امكان پنهانكاري و ناشناس ماندن تك تك كامپيوترهايي را كه به چنين شبكه مستقلي وصل ميشوند افزايش دهيم.»
ساشا مينراث ميگويد: «به احتمال زياد طي شش تا هشت ماه آينده ما نخستين نسخه سادهتر اين نرمافزار را عرضه خواهيم كرد كه ميتواند به وسيله افرادي كه دانش انفورماتيك آنان در سطح معمول است مورد استفاده قرار بگيرد.»