مثلث دولت، آیت‌الله سیستانی و شهرستانی

مطهره شفیعی: پر بیراه نیست که اگر گفته شود مراجع و روحانیون از سال‌ها حتی پیش از انقلاب اسلامی همواره مرجع و راهنمای جوامع انسانی بوده‌اند؛ چه آنگاه که در صف نخست حق خواهی قرار می‌گرفتند و به صدای اعتراض افکار عمومی‌ای تبدیل می‌شدند که خود، توان فریاد از بی‌عدالتی‌ها و تصمیمات اشتباه را نداشتند و چه آن روزی که این مراجع و بزرگان، برخی اعمال و کردارهای جاری را خلاف و مغایر صلاح جامعه تشخیص می‌دادند و آن گاه در مقام استیفای حقوق جامعه‌ای برمی‌آمدند که تنها پشتیبان خود را آنها می‌دیدند. با آغاز دولت یازدهم بار دیگر نقش حمایت‌ها و پشتیبانی‌های مراجع از منتخب مردم در 24 خرداد بیش از گذشته هویدا شد. دولتمردان یازدهم هم، جنسی متفاوت از دولتمردان نهم و دهم داشتند و در دیدارهایی که با مراجع قم داشتند همواره خود را از موضع شاگرد و پرورش‌یافته مکتب مرجعیت معرفی کردند که این مهم در دو دولت قبل نمود چندانی نداشت.

تعامل مثبت سه ضلعی

همگان در صد و چند روزی که از دولت تدبیر و امید گذشته است به این نکته واقف شده‌اند که سپاسگزاری از رویکردهای مثبت این دولت است چنانکه وزیر امور خارجه پس از بازگشت از ژنو وظیفه خود دید تا به قم برود و از حمایت‌ها و دلگرمی‌های مراجع تشکر و در برابر آنها سر تعظیم فرود آورد. ظریف در بدو ورود به شهر قم به دفتر حجت‌الاسلام شهرستانی (داماد آیت‌ا... سیستانی) رفت چرا که به خوبی می‌دانست نقش آیت‌ا... سیستانی و آیت‌ا... شهرستانی در مناسبات بین‌المللی نقشی ارزنده و بااهمیت است و با حمایت آنهاست که ایران می‌تواند نقش ارزنده خود در منطقه را گسترش دهد. این نقش بدان اندازه دارای اهمیت است که محمدجواد ظریف در سفری که شهریورماه به عراق داشت با آیت‌ا... سیستانی دیدار کرد و این دیدار در شرایطی صورت گرفت که این مرجع تقلید حدود یک سال هیچ یک از مسئولان عراقی یا ایرانی را به حضور نپذیرفته بود.

نقش آیت‌ا... شهرستانی که بیشتر زمان را در ایران حضور دارد هم سایه‌ای از قدرت آیت‌ا... سیستانی است. هیچ‌گاه نمی‌توان از نقش تاثیرگذار آیت‌ا... شهرستانی در تعاملات ایران با کشورهای منطقه چشم‌پوشی کرد چراکه او علاوه بر شخصیت تاثیرگذار خود از حمایت آیت‌ا... سیستانی هم برخوردار است و به همین اعتبار در بسیاری از معادلات نقش کلیدی ایفا می‌کند. آیت‌ا... شهرستانی البته تنها ایفاگر نقش در منطقه نیست بلکه او در جایگاه روحانی میانه‌رو بر خود لازم می‌داند تا در برهه‌های مختلف به بیان موضوعاتی بپردازد و از آنجا که نفس مراجع و روحانیون با اعتدال و میانه‌روی به هم آمیخته است، مسیر دعوت همگان به وحدت را طی می‌کنند و از خطرات دوری از مولفه وحدت و با هم بودن می‌گویند. آیت‌ا... شهرستانی نمونه بارزی است که همگان را به دوری از تفرقه دعوت می‌کند به عنوان نمونه بارها عنوان داشته است که «برخوردهای حذفی در جامعه منجر به ایجاد تنش و درگیری می‌شود».

آغاز تعامل نکو از بهار

ارتباط مثبت دولت یازدهم در عرصه بین‌المللی تنها به این دیدار ختم نمی‌شود چراکه در شش اردیبهشت ماه بود که حسن روحانی در مقام رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک به قم سفر کرد و با مراجع و علما از جمله آیت‌ا... شهرستانی دیدار کرد. او در آن زمان عنوان داشت که «در روابط خارجی کشور، طی این چند سال به گونه‌ای عمل شده است که دشمنان ما فرصت‌های بیشتری برای توطئه علیه نظام، انقلاب و مردم یافته‌اند و فشار بی‌سابقه‌ای به کشور وارد کرده‌اند. اگر بخواهیم مسائل و مشکلاتی که در کشور ایجاد شده را حل کنیم باید یک‌بار دیگر با شور و احساس مسئولیت به وحدت ملی برسیم و مدیریت کارآمدی در کشور داشته باشیم. در برابر دشمن خارجی باید قدرت ملی را افزایش دهیم.

با این قدرت می‌توانیم مخالفان را با قدرت و چانه‌زنی بیشتر پای میز مذاکره بنشانیم و مشکلات را حل کنیم. برای اولین‌بار در طول حیات انقلاب، شورای امنیت سازمان ملل توانسته با بهانه‌های واهی از طریق تحریم‌ها فشارهای شدیدی را علیه ما وضع کند. امیدوارم بتوانیم با حمایت و حضور مراجع بزرگ عظام با شور و نشاط و حضور حداکثری مردم در انتخابات کشور، از این وضعیت خارج شویم.» زمانی که روحانی به ریاست‌جمهوری رسید همین موضوع یعنی سیاست خارجی را در اولویت قرار داد و همگان شاهد بودند به موفقیتهایی هم در این عرصه نائل آمدند که به گفته تیم مذاکره‌کننده حمایت‌ها و پشتیبانی‌های مراجع نقش مهمی در این موفقیت داشته است.