توسط کارشناسان اقتصاد و توسعه تشریح شد
چالشهای تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت
گروه اقتصادی ـ نخستین نشست از سلسله نشستهای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با محوریت بررسی اندیشهها و تحلیل مبانی روز گذشته در دانشکده علوم اقتصادی دانشگاه تهران برگزار شد.
در این نشست حسن سبحانی، اقتصاددان و استاد دانشگاه با اشاره به پدیدهای که در بینش از سه دهه گذشته مطرح شده است؛ گفت: رصد کردن و فهم موضوع اقتصاد اسلامی نه تنها لازم است بلکه در سرنوشت کشور نیز بسیار اهمیت دارد.
وی افزود: برای همه کسانی که پدیدههای سیاسی و اجتماعی را دنبال میکنند و در آنها به تفکر میپردازند لزوم بحث و ورود به این مسئله را نمیتوان نادیده گرفت.
سبحانی ادامه داد: افرادی که این ایده را مطرح کردهاند مجموعهای از انسانهای شریف و مسلمانانی محترم هستند که برای آرمانهایشان در سال 57 انقلاب کردند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر همگی نمیتوانند خواستههایشان را از این ایده به شکلی عالمانه مطرح کنند اما با نگاه به روند کارها و خواستههایشان میفهمیم که علاقهمند به پیاده شدن دینی هستند که برای اعتلای و اجرای دستوراتش انقلاب کردند.
اشتیاق منفعلانه کشورهای توسعهنیافته
وی با اشاره به وقوع جنگ جهانی دوم گفت: پس از خاموش شدن آتش جنگ در عرصه توسعهیافتگی تحولاتی رخ داد که کشورهای توسعهنیافته برخلاف دهههای قبل به شکلی منفعلانه و مشتاقانه توسعهیافتگی را پذیرفتند.
این اقتصاددان ادامه داد: در دهههای قبل به دلیل وجود باورهای مختلف در میان کشورهای توسعه نیافته مقاومتهایی در این خصوص صورت میگرفت اما به طور باورنکردنی پایان جنگ جهانی دوم همزمان با رشد شتابان کشورهای توسعهیافته انعطافپذیری زیادی از سوی کشورهای توسعه نیافته برای رشد و پیشرفت صورت پذیرفت.
وی با اشاره به شرایط ایران نیز گفت: این پدیده رویکردی به ما میدهد تا مبانی انقلابها را به خوبی بفهمیم اما برای دستیابی به این فهم در کنار اشتیاق رسیدن به سطح توسعهیافتگی نیاز به مطالعه احساس میشود. سبحانی تاکید کرد: در این خصوص باید در حوزه اسلامشناسی و غربشناسی مطالعات مفصلی صورت پذیرد. اسلامشناسی برای فهم آنچه میخواهیم و غربشناسی برای دریافت نحوه مواجهه با آن لازم است.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: شناخت غرب مقوله پیچیدهای است که به لحاظ جغرافیایی به اروپا، مذهبی به مسیحیت و نظام اقتصادی به سرمایهداری وابسته است. در سوی دیگر ارتباط پیچیدهای با فلسفه روشنگری دارد که فهم آن را پیچیدهتر میکند.
شناخت غرب با رعایت پیششرطها
سبحانی با تکیه بر لزوم رعایت پیششرطهایی برای دستیابی به شناخت کافی از غرب اظهار کرد: برای این فهم و این که کنجکاوی علمپروری را جواب دهیم باید در ابتدا ماهیت توسعه را درک کنیم. پس از آن چگونگی الگوگیری را مبنای مطالعات قرار دهیم تا با درک ارتباط توسعه و دین توسط مبانی معرفتشناسی به مراحل بعدی برسیم به همین دلیل از دانشکده اقتصادی دانشگاه تهران انتظار میرود با ورود به موضوع توسعه در مبانی آن تامل کند. در این نشستها نیز هدف ما طرح همین موضوع است.
الگوی مدون نداریم
پس از اظهارات سبحانی حسین عیوضلو، استاد اقتصاد پیرامون موضوع ضرورت شناختی دوباره از چیستی اقتصاد اسلامی به بیان نظراتش پرداخت.
عیوضلو گفت: شکی نیست که در کشورمان نیاز به یک الگوی مدون برای توسعه دارد و خلأ این الگو در سالهای گذشته به دفعات احساس شده است.
وی با بیان ناهماهنگی نهادهای تصمیمگیر و تصمیمساز به عنوان یکی از چالشهای اصلی در راه رسیدن به تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت گفت: این سرفصلی است مشکلاتی در حوزههای تئوریک و معرفتشناسی که به دلیل تفاوت جدی در نگرشها و رفتارهای سطوح مختلف حاکمیت روی میدهد.
عیوضلو تصریح کرد: ناهماهنگی ساختارهای اقتصادی با باورهای فرهنگی و مذهبی مردم باعث شده تا مردم درباره بسیاری از مسائل اقتصادی به ویژه در حوزه بانکها به تضاد باورهایشان با واقعیات موجود برسند. این استاد دانشگاه که دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه تربیت مدرس اخذ کرده افزود: نبود معیارهای مشخص برای ارزیابی و سنجش دستگاهها باعث شده تا شاهد نوعی از عدم مدیریت برنامهریزی شده و هوشمند در کشور باشیم. از سوی دیگر خلأ بسیار جدی در حوزه قوانین و مقررات اقتصادی در کشور دیده میشود که باعث شده بین خواستههای ما مبنی بر وجود یک الگوی اسلامی با سازمانهای موجود فاصله زیادی باشد.
عیوضلو با بیان این که برخی اوقات شرایط اقتضا میکند تصمیماتی گرفته شود که فقدان نهادهای اقتضایی تصمیمساز در ایران این موضوع را با چالشهای متعددی مواجه کرده است. از سوی دیگر تخصیص غیر بهینه فرصتها و نبود ساختاری نظاممند برای تعیین اولویت باعث شده تا از تدوین یک الگوی توسعه باز بمانیم.
بحران پارادایمی اقتصاد
این اقتصاددان با بیان بحران پارادایمی اقتصاد متعارف و فقر علمی در کشور تاکید کرد این مسائل باعث بروز آسیبهایی شده که ناهماهنگی آموزههای متعارف اقتصاد با باورها شکل گیرد.
وی با اشاره به وقوع بحرانهای جدی در اقتصاد حاکم گفت: برداشت تکبعدی و غیر روشمند از پارامترهای اقتصاد نیز از دیگر رخدادهای ناصواب شرایط اقتصادی حاکم است.
این استاد دانشگاه خلأ تفکر اجتماعی را هم به عنوان معضل ذکر کرد و افزود: وقتی به عدالت اجتماعی و اقتصادی میپردازیم باید مبناهای فلسفه اجتماعی را بدانیم.
ریشه اقتصاد در مذاهب
وی با ورود به بحث اقتصاد اسلامی گفت: در جریان بحرانهای پاردایمی این قابلیتهای اقتصادی اسلامی است که مظلوم واقع شده است در حالی که این ایده میتواند تمام مشکلات موجود را به خوبی پاسخ دهد.
عیوضلو با اشاره به آیه 87 سوره هود گفت: در این آیه شریفه قوم حضرت شعیب به ایشان میگویند «ای شعیب، آیا نمازت به تو فرمان میدهد که ما آنچه را، پدرانمان میپرستیدند ترک گوییم، یا در اموال خود آنچنان که خود میخواهیم تصرف نکنیم؟ به راستی تو مردی بردبار و خردمند هستی»
وی ادامه داد: از این آیه این گونه استنباط میشود که حضرت شعیب در امور اقتصادی نیز آموزههایی برای قوم خود داشته است و از این جا میتوانیم به این نتیجه برسیم که ریشه اقتصاد در دین مسئلهای قدیمی است. عیوضلو با اشاره به حدیثی از امیرالمومنین علی علیهالسلام نیز گفت: ایشان میفرمایند «معاشر الناس! الفقه ثم المتجر والله الرّبا فی هذه الأمّۀ أخفی من دبیب النمل علی الصّفا» یعنی: ای مردم! اول فقه بیاموزید بعد تجارت کنید. قسم به خدا! ربا در میان این امت پنهانتر از حرکت مورچه بر سنگ سیاه است. این استاد دانشگاه ادامه داد از همین جا موضوع اهمیت خود را نشان میدهد. بنابراین ظهور این پدیده قدیمی است اما آنچه مربوط به عبارت خاص «اقتصاد اسلامی» میشود نهالی نوپاست که باید آن را پرورش داد. به واقع مردم میخواهند در هر مرحله از زندگی اجتماعی به وسیله باورهای خودشان مشکلات اقتصادی را حل کنند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
