گفتوگو با فرهاد دانشجو، رئیس جدید دانشگاه آزاد اسلامی
استقلال دانشگاه از سیاست
سارا دماوندان
قرعه صندلی ریاست این بار به نام پسر دوم خانواده دانشجو افتاده است. فرهاد دانشجو متولد سال 1338 با رتبه استاد تمام در رشته مهندسی سازه و مهندسی زلزله از گرایشهای رشته مهندسی عمران در دانشگاه تربیت مدرس قرار است میز ریاست 29 ساله دانشگاه آزاد عبدالله جاسبی را صاحب شود؛ هرچند او خود را در حال حاضر رئیس نمیداند و به اصرار دیگران کاندیدای ریاست دانشگاه آزاد شده است، اما او توانست رای مثبت شورای عالی انقلاب فرهنگی را کسب کند. مصاحبه با آقای دانشجو قبل از جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت پذیرفته است.
* آقای دانشجو! شما چندین مرتبه اعلام کردهاید که به رغم میل باطنی کاندیدای ریاست دانشگاه آزاد شدهاید، علت این مخالفت چه بود؟
** من آکادمیک هستم. از سیاست و مسائل سیاسی به دور بوده و هستم. هرچند که کامران برادر بزرگترم به نوعی وارد دنیای سیاست شده و خسرو هم به نوعی سیاسی است، اما من همیشه دنبال تحصیل بودم و هر پستی هم که داشتم به نوعی به دانشگاه وابسته بود. بنابراین هیچ زمانی نمیخواستم وارد مقوله سیاست شوم. زمانی که بحث انتخاب رئیس جدید برای دانشگاه آزاد مطرح شد، دوستان و اطرافیان، اعضای هیات علمی دانشگاههای گوناگون، همکاران دانشگاه آزاد، روسای واحدهای گوناگون و به طور کلی تمامی کسانی که به نوعی به بنده لطف داشتند من را تحت فشار محبت قرار دادند که کاندیدا شوم. 12 روز به ارسال رزومهها مانده بود که دوستان مرتب تماس میگرفتند که شرکت کن. تنها دو روز به پایان ارسال مدارک مانده بود که احساس کردم یک نوع تکلیف شرعی است و باید به آن عمل کنم.
* گویا ورود شما به این عرصه بسیار خبرساز شد و هیات امنا و شما را با چالش و تنش روبهرو کرد؟
** بیان عبارت کشمکش کمی جو را متشنج میکند و هزاران سوال در ذهن مخاطب ایجاد میکند، اما حاشیههایی همراه داشت.
* آیا علت مخالفت رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد به دلیل انتخاب شما از سوی دولت است؟
** خیر، گفتن این عبارت به هیچ عنوان صحت ندارد. من هیچ گونه وابستگی پستی و سیاسی به دولت ندارم. رزومه بنده را هم که مطالعه کنید متوجه این امر خواهید شد. جلسه هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی در تاریخ 21 دیماه با حضور 10 عضو حقیقی و حقوقی به منظور تعیین رئیس جدید این دانشگاه برگزار شد که آقایان آیتالله هاشمی رفسنجانی، حجتالاسلام محمدیان، حجتالاسلام سیدحسن خمینی، عبدالله جاسبی، فریدون عزیزی، حمید میرزاده، بهمن یزدیصمدی، کامران دانشجو، سرکار خانم مرضیه وحیددستجردی و بنده حاضران این جلسه بودیم. جدا از کامران که در حال حاضر به عنوان وزیر علوم، تحقیقات و فناوری دولت دهم در حال خدمت است و خانم وحیددستجردی که پست وزارت بهداشت و درمان را دارد هیچ یک از افرادی که به بنده رای مثبت دادند وابستگی سیاسی به دولت ندارند، پس این جمله که من از طرف دولت آمدهام و وابستگی دارم کذب محض است.
* در جلسه هیات امنا چه گذشت که تا این اندازه خبرساز شد؟
** ماجرا به 28 روز پیش یعنی نخستین جلسه هیات امنا برمیگردد. زمانی که اعضا تصمیم گرفتند از افرادی برای ارائه رزومه دعوت بشود یا خیر، دبیرخانه هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی پس از پایان جلسه تصمیم گرفت 12 نفر کاندیدایی که برای ریاست دانشگاه آزاد ثبت نام کردهاند تا پایان وقت اداری 10 دیماه سال جاری رزومه خود را به دفتر وزارت علوم ارسال کنند. در آن آییننامه مصوب شد که این افراد در جلسه حضور و سیاستهای اجرایی و برنامههای خود را برای اداره دانشگاه به هیات امنا ارائه کنند. در جلسه بعدی اعضا اعلام کردند که نیازی به حضور اشخاص نیست و تنها مطالعه رزومه نامزدها کافی بوده و نیازی به حضورشان در جلسه نیست. در نتیجه نقطه آغاز اختلاف از همان جا بود؛ برخی از اعضا عقیده داشتند باید تمامی نامزدها به طور حضوری در جلسه حاضر شده و برنامههای خود را مطرح کنند، در حالی که اکثریت حاضر در جلسه معتقد بودند نیازی به این فرآیند نیست. برای همین در بخشی از اطلاعیه دبیرخانه هیات امنا دانشگاه آزاد آورده شد که بنا به مباحثات پیش آمده در مورد ضرورت یا عدم ضرورت حضور نامزدها که چند نفر از آنها برای حضور در جلسه هیات امنا دعوت شده و منتظر حضور در جلسه بودند، برخی از اعضا بدون اینکه ریاست هیات امنا اعلام رای کند، با نوشتن رای خود و تنظیم صورتجلسه از ادامه حضور سایر نامزدها در جلسه جلوگیری کردند و جلسه به شکل یکطرفه به بنبست کشیده شد که رئیس هیات امنا اعلام کرد این نحوه اقدام غیر قانونی و فاقد اعتبار است، زیرا باید پس از حضور نامزدها و اعلام مراتب رایگیری توسط رئیس هیات امنا، اخذ رای انجام میشد. بدین ترتیب جلسه مورخ 90/10/21 هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی پایان یافت.
* اما در روز موعود ورق برگشت و قرار شد افراد همراه به ارائه رزومه حضور نیز داشته باشند.
** کاملا درست است، در جلسه نهایی که قرار بود انتخابات به رای گذاشته شود، تنها نیم ساعت به شروع جلسه مانده بود که بار دیگر برخی از اعضای هیات امنا تصمیم گرفتند افراد همراه رزومه کاری خود در جلسه حضور داشته باشند. با وجود آنکه خلاف قانون بود ما پذیرفتیم که افراد همراه با رزومه خود حضور داشته باشند. بنابراین با برخی از آنان تماس گرفته شد که متاسفانه بسیاری از آنان یا در تهران حضور نداشتند یا آنکه امکان حضور در آن ساعت برایشان امکانپذیر نبود. بر همین اساس با رای اکثریت اعضا، جلسه بدون حضور در آن ساعت برایشان امکانپذیر نبود. بر همین اساس با رای اکثریت اعضا، جلسه بدون حضور کاندیداها برگزار شد. اما چهار نفر از اعضای هیات امنا بر به تاخیر انداختن جلسه اصرار داشتند. آنها معتقد بودند تمامی گزینهها باید برنامههای خود را به صورت حضوری مطرح کنند، حتی اگر این اقدام چندین ماه انتخاب ریاست دانشگاه را به تعویق بیندازد. اما این مساله برخلاف نظر پنج نفر دیگر بود و اکثریت اعضا این تاخیر را صلاح و نیاز ندانستند. بنابراین اعلام شد تا رایگیری انجام شود و هر شخصی که تمایل دارد در رایگیری شرکت کرده و رای خود را اعلام کند.
* آیا برای آنکه رایگیری به تعویق بیفتد این پیشنهاد مطرح شد یا هدف دیگری مدنظر بود؟
** من و دیگران احساسمان بر این بود که به نوعی دوستان قصد دارند مدت زمان رایگیری را به تعویق بیندازند. آقای هاشمی و سه عضو هم نظر ایشان طرحی را با موضوع «معرفی کاندیداها و و ارائه برنامه از سوی آنها» مطرح کردند و از این راه در صدد طولانی کردن روند تصمیمگیری و موکول کردن انتخاب رئیس جدید به جلسات بعدی بودند. برخی از اعضای شرکتکننده در جلسه معتقد بودند تا این افراد برنامههای خود را ارائه ندهند، ما نمیتوانیم رایگیری کنیم. در حالی که این روش در هیچ کدام از دانشگاهها اجرایی نشده بود. حتی این رویه در خود دانشگاه آزاد نیز که تا به حال رئیس آن تغییر نکرده بود عملی نشده بود.
* اشکال تصویب این طرح در کجا بود که جناح روبهرو یا به قول معروف؛ تیم شما با آن مخالفت کردند؟
** در یک نگاه ساده هیچ ایرادی به آن نبود شاید فقط پروسه زمانی انتخاب طولانی میشد. اما شما در نظر داشته باشید که وقتی سیاستهای دانشگاه آزاد هنوز مشخص نیست کاندیداها بر چه اساسی برنامههای خود را ارائه دهند.
* آیا در اساسنامه دانشگاه آزاد ارائه رزومه کاری برای انتخاب رئیس الزامی است؟
** در هیچ یک از بندها و تبصرههای اساسنامه دانشگاه آزاد که سال گذشته توسط ریاست جمهوری به تصویب رسید، ارائه رزومه دیده نشده است. در این اساسنامه برای انتخاب رئیس تنها به سه شرط اشاره شده است؛ نخست آنکه صلاحیت داشته و به کارکرد دانشگاهی وارد باشد. شرط دوم رئیس دانشگاه میبایست مقبولیت داشته و عدهای او را قبول داشته باشند و شرط آخر آنکه در کارنامه کاری خود کارآیی داشته باشد. یعنی در آن اساسنامه هیچ اشارهای به ارائه رزومه و برنامههای کاری کاندیدای ریاست دانشگاه آزاد نشده است.
* اما با تمام این کش و قوسها و کشمکشها شما بالاخره رئیس شدید.
** من هنوز به ریاست دانشگاه آزاد نرسیدهام. باید صبر کنیم و نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی را ببینیم. کشمکش آنچنانی که حالا در برخی رسانهها به آن آب و تاب دادهاند نبود. برخی از دوستان میخواستند به وسیله روشهای سلیقهای روند رایگیری را طولانی کنند که این امر محقق نشد و در حال حاضر من با به دست آوردن پنج رای از 9 رای و با اکثریت رای به عنوان رئیس پیشنهادی دانشگاه آزاد معرفی شدم، حال باید دید تا چه مقبول افتد و چه در نظر آید.
* در گفتوگوهای قبلی خود به صراحت اعلام کردهاید که میتوانید بانک دانشگاه آزاد را، راهاندازی کنید. آیا وارد کردن حوزه دانشگاه به چرخه اقتصاد کاری پسندیده است؟
** این امر کاملا شدنی است و مساله عجیبی نیست. درآمد سالانه دانشگاه آزاد یک هزار و 400 میلیارد تومان است؛ درآمدی که از راه شهریه دانشجویان به دست میآید. دانشگاه آزاد اسلامی یکی از منابعی است که با سرمایه مردم امورات خود را میگذراند. همه ما متوجه این مساله هستیم که شهریه دانشگاه آزاد بسیار بالاست. وقتی ما از منابع مالی بسیار بالایی برخوردار هستیم چرا با مدیریت صحیح اقتصادی نتوانیم از آن ایجاد درآمدزایی کنیم؟
عملکرد بانکهای خصوصی به همین روال است. آنان از سرمایههای مالی مردم استفاده میکنند و در چرخههای اقتصادی به کار میبرند و از این روش به مردم سود بانکی نیز پرداخت میکنند. یعنی دانشگاه آزاد با این همه دانشجوی ورودی که دارد از عهده چنین کاری برنمیآید؟ دانشگاه آزاد میتواند با تشکیل یک تیم متشکل از متخصصان و کارشناسان اقتصادی منابع مالی را بررسی کرده و روی آنها سرمایهگذاری کند. کار پیچیدهای نیست. این روند میتواند هم در کاهش شهریه دانشجویان تاثیر مثبتی داشته باشد و هم در افزایش درآمد اساتید دانشگاه آزاد.
* از دیگر برنامههایی که شما به آن اشاره داشتید بحث کیفیت و کمیت در مقاطع کارشناسی و بالاتر است، آیا برای این اقدام برنامه خاصی پیش رو دارید؟
** یکی از دغدغههای من ارتقای کیفی در دورههای کارشناسی و بالاتر است. شایسته آن است که در این مقاطع ما از توسعه کمی جلوگیری کنیم و گام به سوی ارتقای کیفیت برداریم که به مرور زمان با اجرای صحیح و دقیق برنامههای اصولی در مورد کمیت و کیفیت دانشجو به صورت موازی پیش برویم.
* در مصاحبههای خبری خود عنوان کردهاید که میخواهید سطح پذیریش را در مقاطع ارشد و دکترا بالا ببرید و به نوعی پذیرش دانشجو را در این مقطع افزایش دهید. آیا اگر این امر محقق شود مشکلات بیکاری افراد تحصیلکرده بیشتر نخواهد شد؟
** وظیفه دانشگاه ایجاد شغل نیست. بلکه تربیت کاردان است. دانشگاه موظف است که نیازهای تحصیلی متقاضیان را برآورده کند و براساس جمعیت آماری کشورش به آنها خدمات تحصیلی ارائه دهد آن هم با کیفیت بالا. البته باید به این نکته اشاره کنم که افزایش کمیت نباید به قیمت فنا شدن کیفیت باشد. باید این مساله را در نظر گرفت که اگر دانشگاه به دلیل فقدان کار در کشور پذیرش دانشجو نداشته باشد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ افراد متقاضی به سوی کشورهای اطراف و همسایه رفته و در آنجا با مشکلات فراوان و سطح تحصیلی پایین به مدارج علمی در مقاطع بالا نایل میشوند. این امر یک روش غلط است. ما دانشجویان را در مقاطع بالاتر علمی پذیرش میکنیم. در نتیجه خروجی دانشگاه، افراد تحصیلکرده و آگاه خواهند بود که میتوانند راحتتر از دیگران در مراکز خصوصی و غیره استخدام شوند.
* برگردیم سر خانه اول؛ اختلاف نظری که بین شما و آقای هاشمی وجود دارد آیا در آینده دردسرساز نخواهد شد؟
** یکی از اهداف مردمسالاری وجود سلایق مختلف و نظرات گوناگون است. این اختلافنظرهاست که انسان را به تکامل خواهد رساند. قرار نیست همه «بله قربانگو» باشند و اطاعت کنند. باید سلیقههای متفاوت را بررسی کرد و بهترین راهکار را ارائه داد. من و جناب هاشمی نیز هیچ گونه خصومت قلبی یا شخصی با هم نداریم که بخواهد در آینده دردسرساز باشد و بیتردید این اختلاف در آینده گرهگشا خواهد بود تا دردسرساز.
اختلاف نظر اعضای هیات امنا یک امر طبیعی است و تمام اعضا با هم دوست هستند و احترام یکدیگر و رئیس این هیات را نگه میدارند.
* مهمترین ایرادی که به نحوه مدیریت دکتر جاسبی وارد میدانید چیست؟
** این بیانصافی است که ما بخواهیم خدمات 29 ساله آقای جاسبی را نادیده بگیریم و مدیریت ایشان را نقد کنیم. من به چگونگی مدیریت هیچ گونه ایرادی وارد نمیکنم، بلکه ایرادات و انتقادات بنده به خود دانشگاه است. ما باید دانشگاه را در نقطهای متمرکز کنیم و با روشهای مدیریتی بتوانیم استقلال را در همه واحدهای دانشگاه برنامهریزی کنیم. باید شاخصهای کیفی را در دانشگاه تربیت کرد که آنها بتوانند جداگانه برای خود تصمیم بگیرند و عملکرد آنها وابسته به یکدیگر نباشد. با عملکرد مناسب و دقیق باید واحدهای بزرگ به صورت مستقل عمل کنند. در حال حاضر شاخصهای علمی با هم همخوانی ندارد که میتوان با مدیریت صحیح این نقایص را برطرف کرد.
* برنامهریزی خاصی را پیشبینی کردهاید؟
** ارائه برنامه در چنین شرایطی اشتباه محض است. برنامه لازم باید توسط هیات امنا مشخص شود که این کار هم به این سرعت عملیاتی نمیشود. چند ماه زمان لازم است. ناگفته نماند که سرفصلهایی را در ذهن دارم که باید هر کدام از آنها را در زمان مشخص و با برنامهریزی دقیق ارائه داد.
* آیا برای چگونگی مدیریت دانشگاه برنامه خاصی دارید؟
** قرار نیست دانشگاه را یک شبه گرفتار تحول و دگرگونی کنیم. بنای کاری فرهاد دانشجو ارتقای سطح کیفی و کمی دانشگاه است آنهم به روش اصولی، دقیق و حساب شده و با برنامهریزی. من بر اساس قواعد و قوانین موجود گام برمیدارم و آینده را نیز بسیار درخشان میبینم.
* انتخاب ریاست دانشگاه آزاد همزمان شده با انتخابات مجلس، چگونه میتوانید آرامش فضای آموزشی را حفظ کنید؟
** من فردی آکادمیک هستیم. هیچ زمانی پست سیاسی نداشتم و همیشه درگیر آموزش بودم. دانشگاه باشگاه سیاسی نیست و نباید به هیچ جناح سیاسی وابستگی داشته باشد. مدیریت دانشگاه موظف است استقلال خود را حفظ کند که این امر باعث رشد فکری و معنوی دانشجویان خواهد شد.
هیچ نهاد علمی نباید خود را وامدار جناحهای سیاسی کند و در مدیریت فرهاد دانشجو سیاست جایگاهی ندارد. دانشگاه آزاد مانند گذشته، نهادی حکومتی، غیر انتفاعی و خصوصی باقی خواهد ماند که تنها هدفش ارتقای ارزش مدرک دانشجویان و فارغالتحصیلان و همچنین استفاده از تجارب دیگران است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
