رفتن جاسبي و قدرشناسي

ط . يوسفي

جاسبي رفت، هيچ رفتني به اين بي‌روحي نبود. درست مثل فصل سرما همانگونه كه آسمان گرفته و ابري است، مردي كه نزديك به 30 سال هر روز نامش در خانه‌ها و خانواده‌ها تكرار مي‌شد، دوستي مي‌گفت، جاسبي مردم ايران را به دو دسته تقسيم كرد، يا دانشجوي دانشگاه آزاد يا استاد دانشگاه آزاد هم اكنون 5/1 ميليون نفر دانشجو در مجموعه دانشگاهي آزاد تحصيل مي‌كنند. جاسبي توانست و نشان داد كه مي‌شود از هيچ همه چيز ساخت، مي‌شود در جامعه‌اي كه عمر مفيد مديريتش كوتاه است تمام عمر مفيد كاري را پشت يك ميز كه هر روز بزرگ و بزرگ‌تر مي‌شد سپري كرد. جاسبي از شمّ تجاري بالايي برخوردار بود همانند جاسبي جزء كه ساختماني كوچك در چهارراه اسكندري را در اختيارش گذاشتند به اضافه يك ميليون توماني كه حضرت امام به او هديه داد ظرف 30 سال مجموعه‌اي عظيم را پي افكند.
از ديد ساخت و ساز بايد به جاسبي به عنوان تاجر نگاه كرد. او در بخش ساختماني از هر شركت ساختماني موفق‌تر عمل كرد. گويند در ساخت و سازها دولت به كمك جاسبي آمد و اراضي با پرداخت مبلغي اندك در اختيار گرفت و يكي از رموز موفقيت جاسبي همين ارزاني زمين بود كه توانست بناهاي عظيم را سازد، واگذاري اراضي به جاسبي با قيمت ارزان يا مجاني يك بخش است. اما ساخت و ساز را چه مي‌گويند؟ به درستي حاشيه شهرها را انتخاب كرد وقتي تأسيسات دانشگاهي در اين اراضي پرت و دور افتاده ساخته شد، باعث مرغوبيت محل شد و چه افرادي از قبل رونق اراضي پيرامون دانشگاه به سودهاي كلان رسيدند.
بعضي از شهرها هم امروز اهميت و رونق خود را از دانشگاه آزاد دارند مثلاً نراق كه نزديك روستاي جاسب محل تولد جاسبي است به مركزي دانشگاهي در خاورميانه تبديل شده است، ديگر شهرها هم همينطور كدام شهر را سراغ داريد كه پررونق‌ترين بخش شهر، قيمت دانشگاه آزاد آن باشد؟ همين تهران واحد علوم و تحقيقات را نگاه كنيد، مجموعه‌اي كه رياست مستقيم آن نيز بر عهده دكتر جاسبي است و اتفاقاً اراضي واحد علوم و تحقيقات و نحوه تصرف آن به وسيله دانشگاه آزاد تير تيز طعنه را به سوي او روان ساخته است. اما اتفاقاً از اين تپه و كوه‌ها جز دكتر جاسبي و عزم او چه كسي مي‌توانست استفاده ببرد و بر بام تهران مهم‌ترين واحد دانشگاهي را تأسيس نمايد.
اين بخش از خدمات جاسبي بر كسي پوشيده نيست و گفتم كه برمي‌گردد به روحيه تاجر مسلكانه‌اي كه خانواده جاسبي از آن برخوردارند و دكتر جاسبي توانست از يك روحيه فايده‌اي عظيم به كل كشور برساند. جداي از ساخت و سازهائي كه اتفاقاً ماندني است و تا ساليان سال فرزندان من و شما در آن تحصيل خواهند كرد اگر مديريت جديد در تهران علاوه بر واحد علوم و تحقيقات در اراضي حاشيه‌اي تهران چند ده هكتار از اراضي ملي را از دولت به جهت ايجاد فضاي آموزشي در اختيار بگيرد و با فروش ابنيه‌اي كه در داخل شهر دارد، همانند دانشگاههاي معروف جهان كل واحدهاي دانشگاهي شهر تهران را در آن بخش مستقر سازد بزرگ‌ترين واحد دانشگاهي را به وجود خواهد آورد اين توصيه من به مديريت جديد دانشگاه آزاد مي‌باشد هم اكنون دانشگاه آزاد در شهر تهران تحت عنوان واحد مركز واحد شمال، واحد جنوب فعاليت مي‌نمايد در هر گوشه و كنار ساختماني و دانشكده‌اي وابسته به يكي از مراكز شمال و جنوب و مركز وجود دارد با فروش واحدهاي پراكنده شده شهركي دانشگاهي به وسعت سورين ـ آكسفورد ـ جورج تاون و ديگر دانشگاهها نمي‌دانم وضع مالكيت ساختمانهاي شهر تهران مسئله‌دار است و امكان فروش ميسر نيست و اگر هست چرا به فكر دكتر جاسبي اين مهم خطور نكرد كه در اراضي حاشيه‌اي تهران دانشگاهي تأسيس كند كه تا هميشه يادگار بماند، تجميع واحدهاي دانشگاهي در شهرستانها و مراكز استانها چرا راهنمائي نشد براي جاسبي.
علاوه بر ساخت و ساز، شيوه آموزشي را بهم زد، آموزش عالي را براي طبقات پائين فراهم ساخت، دختران ايراني مديون اين دانشگاه هستند، مهاجرت دختران از شهرهاي كوچك به شهرهاي بزرگ و مناطقي دور از خانواده براي عده كثيري امكانپذير نبود، تأسيس دانشگاه آزاد در شهرهاي دوردست خصوصاً مناطق محروم باعث شد خيل عظيمي از خانوارهاي معمولي خصوصاً دختران امكان تحصيل در دانشگاه را پيدا كنند خدمتي كه هيچگاه فراموش نخواهد شد.
رشته‌هاي آموزشي كه به وسيله دانشگاه آزاد تأسيس و فارغ‌التحصيلات اين رشته‌ها وارد بازار كار شدند، رشته‌هاي پرطرفدار فني از برق و ساختمان گرفته تا رشته‌هاي رياضي و شيمي از رشته‌هاي علوم انساني مانند ادبيات خصوصاً حقوق كه امروزه با تعداد زيادي ليسانسيه حقوق روبه‌رو هستيم كه اگر برنامه‌ريزي صحيحي باشد مي‌توان دواير حقوقي سازمانها را فعال نمود و اگر قوه قضائيه قصد آن داشته باشد به سطح استاندارد جهاني از نظر تعداد پرونده‌ها و تعداد قضات برسد امكان استفاده از نيروي تحصيل‌كرده حقوق فراهم است، فراموشمان نشود كه با كمبود پرستار و ماما و پزشك روبه‌رو بوديم، ايران بازار اشتغال پزشكان هندي، پاكستاني، بنگلادشي شده بود، برنامه‌ريزي صحيح دانشگاه آزاد باعث شد امروزه به اندازه كافي پزشك داشته باشيم و از پزشك خانواده و از پزشك روستا دم بزنيم، عقل سليم و ذهن منصف نمي‌تواند عملكرد دكتر جاسبي را در بالا بردن سطح دانش جامعه ناديده بگيرد به باور من، دانشگاه آزاد جنبشي علمي است كه توانست در كل جامعه سطح آگاهي و سواد و دانش را بالا ببرد دانشجويان مشغول به تحصيل در دانشگاه آزاد سطح آگاهي خانواده خود و بالطبع كل جامعه گرديدند كه من دانشگاه آزاد را نوعي جنبش اجتماعي با درونمايه علمي و آگاهي‌بخشي مي‌دانم و در رديف ديگر رفورم‌هاي اجتماعي كه توانست در حركت آگاهي‌بخش جامعه تأثير غير قابل انكاري بگذارد به حساب مي‌آورم.
اما نحوه برخورد با دكتر جاسبي و شيوه‌اي كه به انتخاب رئيس جديد منجر شد با تأسف برازنده خدمات مردي كه با مديريت خود توانست فضاي دانش و علم و حتي اجتماعي ايران را دگرگون كند نبود، اينكه دكتر جاسبي عضو هيأت امناء باشد اما در رأي‌گيري انتخاب رئيس جديد شركت نكند منطقي نبود اگر عضو هيأت امنا باشد كه هست از اين حق محروم است مثلاً رئيس جديد چهار سال ديگر قادر نخواهد بود در رأي‌گيري انتخاب رئيس بعدي شركت داشته باشد و اين خلاف عضويت در هيأت امنا مي‌باشد در خبرگزاري‌ها آمده بود كه در جلسه مورخ 27/10/90 شوراي عالي انقلاب فرهنگي دكتر جاسبي پيشنهاد داده بود تا فرصتي داده شود و ايشان استعفا كند تا كنار رفتن از رياست دانشگاه به نوعي عزل يا بركناري تعبير نشود، خواسته‌اي كه پذيرفته نشد كاش به اين جمع‌بندي مي‌رسيدند كه تا با پذيرش استعفاي دكتر جاسبي سابقه خوشي از تصميم عالي‌ترين مرجع فرهنگي كشور را در سابقه خود باقي مي‌گذاشت، زحمات 30 ساله دكتر جاسبي حتي اگر با نوع مديريت متمركز يا به گفته يكي از اساتيد پادگاني وي هم مخالف بوديم اقتضا مي‌كرد با استعفاي وي موافقت شود.
سخن آخر اينكه؛ با جاسبي نوعي برخورد كرديم كه مناسب خدمات 30 ساله او نبود، مي‌شد آثار بد حركتي كه مناسب خدمات دكتر جاسبي نبود را حداقل با مراسمي در حد شأن و جايگاه او برگزار كرد، 5 هزار عضو هيأت علمي و يكصد هزار كارمند و 5/1 ميليون دانشجو با بيش از چهار ميليون فارغ‌التحصيل اين امكان را دارند تا مراسمي درخور شأن دكتر جاسبي برگزار كنند.