ایران: آمریکاییها مسیر نشست را منحرف نکنند

گروه سیاسی ـ حسن احمدی‌فرد: وزیر امور خارجه آمریکا دیروز یک بار دیگر، با صراحت از علاقه به مذاکره با همتای ایرانی خود در نشست شرم‌الشیخ خبر داد. رایس البته این‌بار با ادبیاتی خاضعانه‌تر سخن گفت.

وی که در راه سفر به مصر در ایرلند به سر می‌برد، در گفتگو با خبرنگاران گفت: اگر دیداری بین من و متکی اتفاق بیفتد، حاضرم درباره هر موضوعی گفتگو کنم.

اما همزمان، کیلومترها آن ‌طرف‌تر، منوچهر متکی که برای سفری دو روزه به عمان رفته بود، درباره احتمال دیدار خود با رایس، باز همان موضع آشنای خود را تکرار کرد و گفت: این موضوع در دست بررسی است و هنوز هیچ تصمیم قطعی در این زمینه گرفته نشده است.

تنها همین دو اظهار نظر کافی است تا به روشنی درباره مواضع این وزیر خارجه و کشورهایشان درباره نشست کشورهای همسایه عراق که امروز و فردا در شرم‌الشیخ مصر برگزار خواهد شد، به قضاوت بنشینیم.

در این اجلاس، نمایندگان کشورهای همسایه عراق به همراه مصر و همچنین اعضای دایم شورای امنیت و اعضای گروه 8 شرکت می‌کنند. نمایندگانی از سازمان ملل متحد، سازمان کنفرانس اسلامی و اتحادیه عرب نیز در این اجلاس مشارکت خواهند داشت. مقام ایرانی ـ منوچهر متکی ـ نیز در پاسخ به دعوتهای پی‌درپی مسؤولان عراقی، در این اجلاس شرکت می‌کند.

دم خروس آمریکایی و قسم‌های ناروا

لحن مقامات آمریکایی و موضع‌گیریهای پراکنده‌شان در روزهای نزدیک به آغاز نشست هم داستانی خواندنی دارد. رایس اوایل اردیبهشت در گفتگو با روزنامه «فاینننشال تایمز» با دعوت از ایران برای حضور در شرم‌الشیخ گفت: شرکت نکردن ایران در این نشست یک فرصت از دست رفته خواهد بود، اما یک هفته پس از آن گفت که حل مشکلات ایران و آمریکا در عراق نیازی به گفتگو ندارد و تهران از انتظارهای واشنگتن خبر دارد. وی در ادامه، آشکارا ایران را به دست داشتن در بی‌ثباتی عراق متهم کرد و گفت: باید جلوی ارسال تسلیحات به شبه‌نظامیان خارجی در عراق گرفته شود.

این موضع‌گیری رایس تنها چند روز بعد از آن بود که مشاورش از دولت ترکیه خواسته بود تا ایران را برای حضور در کنفرانس بین‌المللی شرم‌الشیخ درباره عراق متقاعد کند.

رئیس‌جمهوری آمریکا هم ـ که پیش از این بارها و بارها از ایران با عناوین و القاب ناشایست یاد کرده و البته اندک زمانی است که ادبیاتی متفاوت را در سخنان خود به کار می‌گیرد ـ سه‌شنبه شب گذشته در یک سخنرانی تلویزیونی نشست شرم‌الشیخ را آزمون مهم ایران و سوریه برای اثبات خیرخواهی خود درباره عراق عنوان کرد، اما در ادامه با نادیده گرفتن تلاشهای مستمر ایران در کمک به برقراری ثبات در عراق و حمایتهای گسترده از دولت قانونی نوری المالکی، ادعا کرد: این کنفرانس آزمون مهمی خواهد بود که آیا این کشورها واقعاً به ایفای یک نقش سازنده در عراق علاقه‌مند هستند یا خیر؟

به این موضع‌گیریهای متناقض می‌توان آخرین موضع‌گیری بوش درباره حمایت ایران از تروریسم بین‌المللی را هم اضافه کرد.

با این همه، مقامات ایرانی بارها تأکید کرده‌اند که برای رسیدن به عراقی باثبات، از هیچ کوششی فروگذار نخواهند کرد و این موضع اصولی همه مردان سیاسی ایران است.

احمدی‌نژاد نیز بارها تأکید کرده است که ایران حامی دولت عراق است و از هر اقدامی که این دولت را تقویت کند، حمایت خواهد کرد.

شهر خاطره‌های ناخوشایند

شرم‌الشیخ، شهر ساحلی مصر در حاشیه دریای احمر است که دو سال پیش از این، مکان برگزاری مذاکرات مقامات دولت خودگردان و رژیم صهیونیستی ـ محمود عباس و آریل شارون ـ درباره فلسطین بود. به این سابقه نامطلوب، ناگزیر، باید خاطره تاریخی دیدار «انور سادات» و «بگین» را هم اضافه کرد که با حضور رئیس‌جمهور وقت آمریکا ـ کارتر ـ در مصر انجام شد. پیوند دادن رخدادهای جاری با رویدادهای تاریخی البته نمی‌تواند چندان تعیین‌کننده باشد، اما آنچه مطرح است نگرانی از اهداف پیدا و پنهان طرفهای مقابل در چنین نشستهایی است و این نگرانی در گفته‌های مقامهای ایرانی نیز گاه به چشم می‌خورد. متکی هم در دیدار با همتای عراقی‌اش در تهران، به این نگرانیها اشاره کرد و گفت که نشست شرم‌الشیخ برای طرف ایرانی ابهاماتی را در بر دارد و همین ابهامات، طرف ایرانی را به دقت نظر بیش از پیش توجه می‌دهد.

با این همه، برخی تحلیلگران تأکید می‌کنند: نشست شرم‌الشیخ برای رسیدن به نخستین و مهمترین اهداف خود ـ که جلب حمایتهای منطقه‌ای و بین‌المللی برای ایجاد ثبات در عراق است ـ باید تنها بر روی دستور کار خود تمرکز کند و از انحراف مذاکرات به موضوعات دیگر که به هر حال موضوعاتی فرعی محسوب می‌شوند، جلوگیری کند. از همین رو، ایران که نشست شرم‌الشیخ را فرصتی مناسب برای کمک به ایجاد ثبات در عراق می‌داند، می‌کوشد از ایجاد دستور کار فرعی در این نشست پرهیز کند.

عراق، تنها دلیل حضور ایران در شرم‌الشیخ

روز گذشته، دکتر علی‌ آقامحمدی در گفتگو با خبرنگاران گفت: مذاکره، مقدماتی را نیاز دارد که آمریکا حایز هیچ‌یک از آن مقدمات اولیه نیست.

به گزارش مهر، وی گفت: کسی که می‌خواهد مذاکره کند، باید از مواضع خصمانه خود دست بردارد، اما آمریکا اکنون هم در عمل و هم در نظر در موضع اقدامات خصمانه علیه ایران است. وی گفت: جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند در عراق امنیت ایجاد شود و آنچه را که ایران در اجلاس شرم‌الشیخ مطرح می‌کند، خواسته‌های مردم عراق است.

وی افزود: ایران برای خود، هیچ خواسته‌ای ندارد که در این اجلاس مطرح کند، ولی اگر دیگران در امور عراق مداخله کنند، ما مخالف هستیم.

رحمانی‌فضلی هم که بار دیگر از وزارت کشور به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بازگشته است، دیروز با تأکید بر این که این بار امیدواریم کشورهای مختلف شرکت‌کننده در اجلاس شرم‌الشیخ ثابت کنند که برای عراق و مسایل این کشور و امنیت خودشان جمع شده‌اند و پیگیر منافع خودشان نیستند، تصریح کرد: باید این را در جلسه دقیقاً متوجه شویم و اگر غیر از این باشد این مسأله درسی خواهد بود برای مردم عراق و دولت عراق و نیز کشورهای منطقه که نگذارند کشورهای خارج از منطقه در مسایل عراق و منطقه دخالت کنند.

وی در پاسخ به سؤالی در مورد احتمال تسویه‌حساب آمریکا با ایران در این نشست گفت: موضع ایران همواره دفاع از حقانیت خودش بوده و این اجلاس نیز موضوع مشخصی دارد و کشورهای دیگر نمی‌توانند وارد مباحث دیگر شوند؛ چون در دستور کار نیست.

واشنگتن‌پست: بعید است

روزنامه واشنگتن‌پست هم نوشت که با وجود افزایش احتمال برگزاری نشست میان مقامات عالی‌رتبه آمریکا و ایران، بعید است کاندولیزا رایس و همتای ایرانی‌اش روز جمعه در کنفرانس مصر گفتگوهای رو در رو داشته باشند.

به گزارش ایسنا، واشنگتن‌پست در ادامه این گزارش کوشیده عدم تمایل ایران به مذاکره با آمریکا را نشانه‌شناسی کند.

این روزنامه در گزارش خود مدعی شده است که واشنگتن و تهران به دلایل مختلفی به تصمیم مشابه رسیده‌اند. دولت بوش پس از گفتگو با مقامات اروپایی، تصمیم گرفت که هرگونه گفتگو با ایران در صورتی که از طریق نمایندگان فراتر از دولت انجام گیرد، پایدارتر و برجسته‌تر از گفتگویی است که با وزارت امور خارجه انجام گیرد.

در همین زمینه، یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفته است که در شرم‌الشیخ زمان، مکان و شخص مناسبی برای گفتگوهای جدی میان آمریکا و ایران وجود ندارد.