پهپادهای آمریکایی سرانجام در پاکستان توانستند به هدفی که میخواستندنزدیک شده و بعد از ماهها کشتن انسانهای بیگناه،سرانجام رهبر طالبان پاکستان، حکیمالله محسود را در وزیرستان شمالی هدف قرار دادند. نیروهای آمریکایی از سال 2010 تاکنون بارها با این گمان که مشغول حمله به این رهبر جوان طالبان در ایالت وزیرستان شمالی هستند، عملیاتهای نظامی مختلفی در این استان و در میان قبایل مختلف اجرا کردند اما عملیات روز جمعه منجر به کشته شدن محسود و اعلام وضعیت قرمز در پاکستان شد.
هفته پیش بود که رئیسجمهور افغانستان حامد کرزی به همراه نخستوزیر پاکستان به همراه نخستوزیر انگلستان در لندن درباره شرایط صلح به مذاکره نشستند و قرار بود طالبان نقش مهمی در مذاکرات صلح بین پاکستان و افغانستان داشته باشد. با این حال حملات پهپادهای آمریکایی فرصت را از این رهبر نظامی گرفت و به نظر میرسد با وخامت اوضاع امنیتی در پاکستان،به نتیجه نرسیدن مذاکرات صلح نیز قابل پیشبینی باشد.
شبکه خبری اسکای نیوز عربی اما جمعه شب از کشته شدن رهبر طالبان پاکستان در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در پاکستان خبر داد. همزمان فرمانده ارشد طالبان پاکستان و منابع آگاه در سازمان اطلاعات این کشور اعلام کردند، «حکیمالله محسود»، رهبر طالبان پاکستان در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در وزیرستان شمالی کشته شد. در حملات پهپادهای آمریکایی به این منطقه غیر از محسود، 25 نفر دیگر نیز کشته شدهاند.
درخواست چهرههای سیاسی پاکستان از دولت برای مسدود کردن مسیر تدارکات ناتو و اعلامیه طالبان درباره ضرورت تخلیه منطقه وزیرستان توسط مردم به علت وخامت اوضاع امنیتی، بخشی از مهمترین وقایعی است که پس از کشته شدن رهبر طالبان صورت گرفته است. وزیر کشور پاکستان اولین مقامی بود که ضمن انتقاد شدید از دولت اوباما در این باره از خطرات این حملات برای پاکستان و مردم این کشور خبر داد و خواستار به رسمیت شناختن حق حاکمیت پاکستان توسط نیروهای آمریکایی شد.
پس از این حادثه، «عمران خان» رهبر حزب «تحریک انصاف پاکستان» در واکنش به این حمله از دولت خواست تا مسیر تدارکاتی ناتو در خاک این کشور را مسدود کند. وی با انتقاد از عملکرد آمریکا در تخریب تلاشهای انجام شده از سوی اسلامآباد برای برقراری صلح گفت: هرگاه مقامات پاکستانی برای پیشبرد مذاکرات صلح در کشور دست به اقدامی میزنند، پهپادهای آمریکایی این تلاشها را خنثی میکنند.
عمران خان که حزبش در حال حاضر دولت ایالتی «خیبرپختونخواه» و بخشی از مسیر تدارکاتی ناتو را در دست دارد، تصریح کرد که دولت خیبرپختونخواه قطعنامه مسدود شدن مسیر تدارکاتی ناتو را نه تنها به مجلس ایالتی بلکه به مجلس ملی این کشور نیز تقدیم میکند.
محسود چگونه کشته شد؟
رهبران طالبان پاکستان برای بررسی روند مذاکرات با دولت این کشور نشستی را در وزیرستان شمالی برگزار کرده بودند. ساعتی از آغاز این جلسه نگذشته بود که منزل حکیمالله محسود در نزدیکی شهر میرانشاه هدف موشکهای پهپادهای آمریکایی قرار گرفت و او به همراه 25 نفر دیگر از رهبران طالبان کشته شدند.
از سوی دیگر گفته میشود که یک پهپاد موشکهایی را به سمت یک خودرو در منطقه دندی دارپا خل در وزیرستان شمالی شلیک کرد. منابع محلی اعلام کردند که در جریان این حمله خودرو حکیمالله محسود هدف قرار گرفته است. به گزارش سازمان اطلاعات پاکستان، در این حمله علاوه بر حکیمالله محسود رهبر طالبان پاکستان، فرمانده «طارق محسود» محافظ و دوست صمیمی وی و «عبدالله بهار» راننده و عموی محسود نیز کشته شدند.
طبق این گزارش، حمله پهپادها درست زمانی صورت گرفت که اجلاس شورای مرکزی طالبان به ریاست حکیمالله و با محوریت مذاکره با دولت پاکستان در ساختمانی در این منطقه در حال برگزاری بود.
گفته میشود که محسود دو روز پیش از این حمله، به همراه خانوادهاش به این ساختمان نقل مکان کرده بوده است. بهگزارش سازمان اطلاعات پاکستان، همچنین پس از پایان یافتن اجلاس شورای مرکزی طالبان به محض اینکه حکیمالهف محسود وارد خودرو شد پهپادهای آمریکایی ساختمان و خودرو مذکور را هدف قرار دادند. طبق این گزارش، خودرو محسود و ساختمان نزدیک آن با 4 موشک هدف قرار گرفته و بهطور کامل منهدم شدند.
دو پهپاد آمریکایی بعد از اتمام ماموریت خود ساعتها به پرواز بر فراز آسمان وزیرستان شمالی بهویژه محل برگزاری اجلاس شورای مرکزی طالبان ادامه دادند.
در عین حال این تحول در حالی صورت گرفته است که دولت پاکستان گفته بود که خواهان مذاکره با طالبان است. به گفته برخی از ناظران، کشته شدن محسود میتواند بر انجام این گفتوگوها تاثیر بگذارد.
همین ناظران میگویند که در عین حال کشته شدن تعداد زیادی از رهبران طالبان پاکستان توسط هواپیماهای بدون سرنشین ممکن است بدین معنی باشد که جانشین احتمالی محسود شخصی باشد کمتر شناخته شده و به همین دلیل احتمال هرگونه مذاکرهای با طالبان محدودتر شود. حکیمالله محسود در سال ۲۰۰۹ جانشین «بیتالله محسود» شده بود. چند ماه پیش نیز «ولیالرحمان»، نفر دوم طالبان پاکستان در اثر حمله هواپیماهای بدون سرنشین کشته شد.
بعد از اعلام شدن این خبر اما بلافاصله وزارت کشور پاکستان اعلام کرد: مراکز حساس دولتی، ایستگاههای راهآهن، فرودگاهها و مراکز پلیس تحت تدابیر شدید امنیتی قرار میگیرند و در این مراکز وضعیت قرمز اعلام شده است. نیروهای ارتش و اطلاعاتی پاکستان در چنین شرایطی مجبور شدهاند برای جلوگیری از وخامت اوضاع در تعدادی از ایالتهای پاکستان تدابیر شدید امنیتی برقرار کنند.
حکیمالله محسود رهبر جنبش طالبان پاکستان در سال 1979 متولد شد. وی رهبر طالبان پاکستان به شمار میرفت که پس از مرگ بیتالله محسود در سال 2009 به رهبری این گروه رسید. گفتنی است بیتالله محسود نیز در حمله پهپادهای آمریکایی کشته شده بود. حکیمالله محسود در زمان زنده بودن بیتالله، رهبر گروه شبهنظامی موسوم به فداییان اسلام پاکستان بود. حکیمالله در دوران مدرسه نام ذوالفقار را برای خود برگزیده بود و جالب آنکه در همان زمان نیز با بیتالله آشنا شد. وی در ابتدا بهعنوان محافظ بیتالله به گروه طالبان پیوست.
وی بهعلت مهارت در تیراندازی با سلاح کلاشینکف و همچنین رانندگی با خودرو پیکاپ شهرت زیادی یافت. یکی از نیروهای طالبان اعلام کرد که فردی با نام نیکمحمد در تیراندازی از وی تبحر بیشتری داشت. وی در سال 2004 بهعنوان سخنگوی طالبان انتخاب شد و در سالهای بین 2007 و 2008 حملاتی را علیه نیروهای نظامی آمریکا انجام داد که 6 بار منجر به بسته شدن تنگه خیبر شد.
وی در 22 آگوست 2009 از سوی 42 عضو شورا به عنوان رهبر تحریک طالبان انتخاب شد. کارشناسان غربی انتخاب یک فرمانده 28ساله را راهی برای پذیرش مرگ بیتالله محسود تعبیر میکردند، هرچند سخنگوی گروه با اعلام این مسئله که بیتالله محسود بیمار است مرگ وی را تکذیب میکرد. اهمیت این فرد برای دولت آمریکا بهحدی زیاد بود که پلیس فدرال آمریکا برای سر وی 5 میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود. مقامات پاکستانی نیز در سال 2009 برای هرنوع سرنخ و اطلاعاتی که به وی ختم شود 600هزار دلار جایزه تعیین کرده بودند.
کشته شدن حکیمالله محسود در حالی این بار تایید شد که وی یک بار دیگر در تاریخ 14 ژانویه 2010، از حملات هوایی پهپادهای آمریکا به مناطق قبایلی پاکستان جان سالم به در برده بود و برخی مدعی شده بودند که وی در جریان این حمله کشته شده است. مقامات طالبان این خبر را تایید نکرده و مدعی شدند هدف از انتشار این شایعه ایجاد اختلاف میان اعضای این گروه بوده است.
واکنشها
وزیر کشور پاکستان ضمن انتقاد شدید از حمله پهپادهای آمریکایی و کشتن رهبر طالبان پاکستان در آستانه برگزاری مذاکرات صلح، این عملیات را توطئهای برای جلوگیری از گفتوگوها دانست.
چودهری نثار علیخان، وزیر کشور پاکستان ضمن محکوم کردن کشته شدن حکیمالله محسود، رهبر طالبان پاکستان در حمله پهپادهای آمریکایی در وزیرستان شمالی، این عملیات را تلاشی برای خرابکاری در تلاشهای دولت نواز شریف برای مذاکره با تحریک طالبان پاکستان دانست.
وی در گفتوگو با گزارشگران اعلام کرد که دولت قصد داشت هیاتی سه نفره را برای دعوت از طالبان برای انجام مذاکره اعزام کند. نثار جزئیات این حمله را که در روز جمعه منجر به کشته شدن شش نفر شد فاش نکرد.
کاخ سفید نیز در واکنش به کشته شدن رهبر طالبان پاکستان در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا تاکید کرد این خبر در صورتی که صحت داشته باشد، ضربهای بزرگ به طالبان است. به گزارش بیبیسی، کاخ سفید درست چند ساعت بعد از انتشار خبر کشته شدن حکیمالله محسود در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا تاکید کرد که این اقدام ضربهای جدی به این گروه شبهنظامی است. دولت «باراک اوباما» رئیسجمهور آمریکا تاکنون از تایید یا تکذیب رسمی این گزارش خودداری کرده است و یکی از مقامات ارشد طالبان روز جمعه در تماسی با بیبیسی خبر کشته شدن محسود را تایید کرد.
رهبر جدید طالبان کیست؟
در پی کشته شدن رهبر طالبان پاکستان، این گروه «خان سعید» را بهعنوان رهبر جدید خود و جانشین حکیمالله محسود انتخاب کرد. خبرگزاری رویترز به نقل از منابع امنیتی آگاه در پاکستان اعلام کرد: در نشستی که میان رهبران طالبان پاکستان برگزار شد، خان سعید الیاس سجنا، از افراد برجسته این گروه و فرمانده طالبان در ایالت وزیرستان جنوبی، بهعنوان رهبر طالبان پاکستان و جانشین حکیمالله محسود انتخاب شد.
رهبر جدید طالبان پاکستان 37 ساله است و گفته میشود تحصیلات آکادمیک یا حوزوی ندارد و بیشتر بهدلیل تواناییها و شجاعتهایش در میادین نبرد معروف شده است. خان سعید مغز متفکر بسیاری از حملات مرگبار در مناطق قبیلهنشین پاکستان است. پیش از این نشریه آمریکایی نیشن به نقل از منابع آگاه گزارش داد که «قاری ولایت محسود» پسر عموی اول حکیمالله بهعنوان رهبر جدید طالبان پاکستان انتخاب شده است.