انفجار تروریستی بیروت ؛ انگیزه و اهداف

سفیر لبنان درتهران بااشاره به انفجار تروریستی جنوب بیروت گفت: معمولاً در این گونه جنایات،گروه‌هایی اعلام مسئولیت می‌کنند، اما باید پشت پرده این حوادث را از طریق بررسی‌های مقامات و نیروهای امنیتی خود کشف کنیم. «فادی حاج علی» سفیر لبنان در ایران ،طی اظهارنظر در خصوص عملیات تروریستی لبنان، یادآور شد: «این جنایت وحدت لبنان را هدف قرار داد.نیروهای امنیتی بلافاصله وارد عمل شدند تا عوامل پشت پرده این جنایت واهداف آن راپیگیری کنند.ما این اقدام تروریستی رابه شدت محکوم وبه بازماندگان آن تسلیت عرض می‌کنیم.»

وی یادآورشد:«دراین جنایت،خون لبنانی‌هاوایرانی‌هاباهم آمیخته شد،همانطور که در گذشته نیز چنین شده است.گروه القاعده مسئولیت این انفجار را بر عهده گرفته است و ماازطریق رسانه‌ها ازبیانیه‌ این گروه تروریستی مطلع شدیم،اماازنظردولت لبنان، باید منتظر تحقیقات نیروهای امنیتی لبنان باشیم تابتوانیم بگوییم چه کسی در پس ماجرا است.» حاج علی درخصوص اعتقاد برخی تحلیلگران مبنی بر اینکه این انفجاراز عهده یک گروه خارج بوده و برخی کشورهای منطقه در پس آن هستند اظهار داشت:«معمولاً در اینگونه حوادث تئوری‌های مختلفی مطرح می‌شود که بسیاری از آنها از صحت برخوردار است .

رویارویی گسترده شکل گرفته بین کشورهای منطقه ، بسیاری از تحلیل‌ها را تا حد زیادی درست نشان می‌دهد،بااین وجودمنتظر هستیم تاتحقیقات انجام شودودرچند لایه امنیتی این موضوع درحال انجام است. پس ازمشخص شدن ماجرا، اعلام خواهیم کرد که چه کسانی در پس آن بوده اند، چه کسانی ازآن حمایت کرده‌اند، چه کسانی پول داده‌ و چه کسانی آن را انجام دادند.»حاج علی در خصوص عدم واکنش رسانه‌های سعودی نسبت به این انفجارکه قابل تامل است،گفت:« حقیقتاً مطلع نشدم رسانه‌های سعودی چه واکنشی داشتند،چراکه بیشترپیگیرمواضع دولت لبنان،جمهوری اسلامی ایران ورسانه‌های ایران بودم که به نحو احسن این جریان را بررسی کرده و تحلیل‌های درستی ارائه دادند.

موضع گیری رسانه‌های سعودی مربوط به خود آنهاست،امااین جنایت درابعاد بین‌المللی موردمحکومیت قرار گرفت.» سفیر لبنان در ایران، همچنین در خصوص واکنش رسانه‌های صهیونیستی که این عملیات را با توجه به شکست برخی کشورهای منطقه در سوریه و تلاش برای انتقام ازطرف پیروزجنگ سوریه،قابل پیش بینی خوانده بودند،یادآورشد:«این نیزیکی از تئوری‌هایی است که وجودداردومن این نظرراازطریق رسانه‌های ایرانی خواندم،ولی تا روشن شدن حقایق،نمی‌توانیم این موضوع را تایید کنیم.درخصوص اقدامات سفارت لبنان درایران ودستگاه دیپلماسی لبنان دراین خصوص بایدگفت که به کمک دستگاه دیپلماسی ایران،ترتیب تماس تلفنی آقای روحانی با آقای میشل سلیمان داده شد که درباره این جنایت و تبادل نظر کردند.»

وی با بیان اینکه دراین تماس، میشل سلیمان یاد آورشد که این جنایت در راستای تلاش برخی کشورها برای بازگرداندن لبنان به دهه 70 وروزهای سیاه آن دوران است،خاطرنشان کرد:« لبنان وایران، نه می‌خواهند و نه می‌پذیرند که لبنان به گذشته بازگردد.در این مورد که آیا این انفجارنیزمانند انفجارهای چند ماه گذشته باهدف شعله ورکردن جنگ طائفی در لبنان صورت گرفته یا جنس دیگری دارد ،بایدبگویم که شاید همه فرضیات و تحلیل‌ها در این خصوص درست باشد، اما همزیستی و وحدت ملی لبنان مانند یک دژمستحکم است وبا این اعمال بزدلانه آسیب نمی‌بیند. »

سفیر لبنان در ایران، همزیستی مسالمت آمیز طوایف لبنانی را نه یک پدیده جدید، بلکه یک پیام تاریخی برای منطقه و کل دنیا خواند و افزود:«مطمئنیم که این همزیستی با این حوادث آسیبی نمی‌بیند. ما از کشورهای منطقه و از جمله ایران که خود مهندس و منادی گفت‌وگوی تمدن‌هاست و همواره نمونه بارزی از همزیستی طوایف مختلف را به نمایش گذاشته واکنون سیاست دولت جدید براین پایه استوارشده، تقاضای کمک داریم تا پایه‌های مستحکم این همزیستی مسالمت آمیز در لبنان و کل منطقه را تقویت کنیم و خورشید تابان ادیان الهی را در سطح منطقه و کل دنیا درخشان ببینیم.»

عراق دوم!

درهمین ارتباط ، مسعود اسداللهی ،کارشناس مسائل لبنان، با اشاره به وضعیت امنیتی نامطلوب این کشور گفت: الان یک نگرانی بسیار عمده این است که لبنان به عراق دوم تبدیل شود و این موضوع متاسفانه محتمل است.وی در خصوص حمله تروریستی به سفارت کشورمان در بیروت گفت:این حمله تروریستی یک تحول بسیار خطرناک در صحنه سیاسی و امنیتی لبنان به حساب می‌آید که تاکنون هیچ عملیاتی به این شکل انجام نگرفته بود.ما عملیات خودرو‌های بمب‌گذاری شده را در گذشته شاهد بوده‌ایم. بخصوص در ماه‌های اخیر،دوباردرمنطقه«ضاحیه»، انفجار اتومبیل‌های بمب‌گذاری شده و در طرابلس نیز انفجارهایی را شاهد بودیم، اماعملیات دوگانه انتحاری به یک هدف، اولین باراست که اتفاق می‌افتد.

علاوه بر اینکه سفارتخانه‌ها از مصونیت دیپلماتیک برخوردارند وهرنوع تعرض به آنها برخلاف قوانین بین‌الملل است، این نوع عملیات که اصل آن مجرمانه و تروریستی است، باعث شد که عده زیادی از انسان‌های بی‌گناه کشته شوند.اسداللهی با اشاره به اینکه تروریست‌ها به اهداف خود که ورود به محوطه سفارت و نابودی ساختمان اصلی سفارت و قتل همه دیپلمات‌های ایرانی بود، دست نیافتند، یادآور شد: به دلیل تدابیر امنیتی که از قبل برای اینگونه حوادث در سفارت اندیشیده شده بود و همچنین لطف الهی که باعث شد خودروی بمب‌گذاری شده نتواند به در ورودی سفارت برسد، هدف آنها محقق نشد.

گروهی تحت عنوان «گردان‌های عبدالله عزام» مسئولیت این عملیات را به عهده گرفتند. این گروه، تاریخی طولانی در عملیات‌های خارج از لبنان داشته و برای اولین بار است که چنین عملیاتی در داخل لبنان انجام می‌دهد و یکی از روحانیون سلفی تکفیری لبنان به نام «شیخ زریقات» که مدتی متواری بود، در شبکه توییتر خود رسماً اعلام کرد که گردان‌های عبدالله عزام این کار را انجام داده‌اند. وی به نحوی از آنها حمایت کرده و آن را عملی قهرمانانه علیه ایران و حزب‌الله و سیاست‌های آنها خواند.این کارشناس مسائل لبنان ادامه داد: زریقات دو سال پیش در لبنان دستگیر، اما به دلیل مداخلات گروه‌های سیاسی آزاد شد.

این فرد افراطی پس از آزادی ناپدید و متواری شد.« زریقات» این انفجار را به اهل سنت نسبت داد، اما تحقیقاتی که دستگاه‌های اطلاعاتی لبنان انجام داده‌اند، مشخص کرده این تروریست‌ها شهروند لبنانی نبوده و از کشور دیگری آمده‌اند و ادعای زریقات بیشتر یک فریب و نیرنگ بوده تا انحرافی در تحقیقات ایجاد کند.وی به تاثیر منفی این عملیات بر اذهان ملت لبنان، اشاره کرد و گفت: شاهد بودیم طی چند روز اخیر که مجلس عزا در محل سفارت برپا بود،همه شخصیت‌های سیاسی لبنان از8 مارس و 14مارس وافراد مستقل و بسیاری دیگر که حتی ممکن است در عرصه سیاسی لبنان فعال نباشند، شرکت کرده و ابراز همبستگی داشته و این جنایت را محکوم کردند که نشان می‌دهد هیچ گروه سیاسی در لبنان از این جنایت حمایت نمی‌کند و تبعات آن به قدری منفی بوده که حتی کسی که ازنظر سیاسی هم با‌آنهاهمفکربوده،جرات نمی‌کندحمایت خودراازاین عملیات اعلام کند و حتی آن را محکوم می‌کند .

این کارشناس مسائل لبنان ادامه داد: این یک تحول مثبت است که نشان می‌دهد این آگاهی در بین لبنانی‌ها وجود دارد که باید در مقابل پدیده تروریسم و رشد آن، یک موضع واحد داشته باشندواختلافات سیاسی خودرادراین موضوع کنار بگذارند .این خطر وجود دارد که این نوع عملیات ‌تکرار شود.آن زمان ممکن است لبنان هم مانند عراق شاهد صحنه‌های خطرناکی باشد که هیچکس مایل به دیدن آن نیست. برخی تحلیلگران این عملیات را فراتر از اقدام یک گروه تروریستی می‌دانند.من اعتقاد ندارم که این عملیات از عهده گروه‌های تروریستی خارج باشد، چرا که این دست عملیات را در سوریه، عراق و حتی لیبی شاهد بودیم.

این نوع عملیات از نظر اجرایی کار پیچیده‌ای نیست، چرا که بمب‌گذاری یک ماشین وعملیات انتحاری،ازنظرامنیتی راحت‌ترین کارممکن است.وی گفت:اگرورودبه سفارت و بمب‌گذاری انجام می‌گرفت،آن زمان کارپیچیده‌ امنیتی انجام شده بود،امااین کارپیچیده‌ای نیست وخطر اصلی نیزهمین است،چرا که انتحاریون به راحتی می‌توانند یک ماشین بمب‌گذاری شده را در هر جایی منفجرکنند. این عملیات نیاز به پول، تجهیزات فراوان و مواد منفجره دارد و همچنین کسانی که اینقدر دچار جهل و تعصب باشند که حاضر شوند خود را برای رسیدن به اهداف جنایتکارانه بکشند ؛ بنابراین از نظر پشتیبانی، حمایت و خط دادن، شاید دستگاه‌های امنیتی کشورهای دیگر پشت ماجرا باشند که در تحقیقات آینده معلوم می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص اظهارات مطرح شده مبنی بر اردنی و فلسطینی بودن انتحاریون گفت: سرویس‌های امنیتی در حال جمع‌آوری داده‌ها هستند تا ببینند دقیقاً این افراد چه کسانی بودند و تمام دوربین‌هایی که در منطقه و سفارت بودند، تصاویر را ضبط کرده‌اند.در منطقه‌ای که سفارت ایران وجود دارد، چندین سفارتخانه و برخی وزارتخانه‌ها وجود دارند که همه دارای دوربین هستندوقرار شده ازطریق دستگاه‌های امنیتی، همه دوربین‌ها جمع‌آوری و تحلیل محتوا شوند.هتلی که دوعامل انتحاری درآن اقامت داشتند،شناسایی شده وماموران اطلاعاتی همه وسایل آنهاراازاتاق‌هایشان جمع‌آوری کردند و مشخص شد که قطعاً لبنانی نبودند.

گفته می‌شود که آنها ازاردن آمده‌اند، اما اینکه اردنی باشند نیز مشخص نیست. اینکه یکی از آنها فلسطینی بوده نیزرسما اعلام نشده وباید منتظر بود تا تحقیقات تکمیل شود.وی در خصوص بیانیه گردان‌های عبدالله عزام که مرتبط با القاعده هستند و اعلام کردند که برای آزاد کردن زندانیان خود از زندان‌های لبنان این کار را انجام داده‌اند،گفت: ‌القاعده رسماً اطلاعیه‌ای صادر نکرده، اما این گردان‌ها در بیانیه خود، موضوع حضورایران در سوریه و نیز آزادی زندانیان خود درلبنان رامطرح کرده وادامه این عملیات‌هاراگوشزدکرده‌اند تادولت لبنان را مجبور کنند که شمارزیادی از زندانیان تکفیری را که الان در زندان‌های لبنان هستند، آزاد کنند، که بعید می‌دانم دولت لبنان حاضر شود چنین باجی رابه تروریست‌ها بدهد.

درخصوص تفاوت جنس این انفجارباانفجارهای ضاحیه وطرابلس باید گفت،اینکه این انفجار،ادامه انفجارهای قبلی است یا نه، باید دستگاه‌های اطلاعاتی لبنان به آن پاسخ دهند،اما کسی مسئولیت انفجارهای قبلی را بر عهده نگرفت.اسدالهی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص هشدار مسئولان دستگاه امنیتی لبنان نسبت به ورود این کشور به یک بحران امنیتی گفت: الان یک نگرانی بسیارعمده این است که لبنان به عراق دوم تبدیل شود و این موضوع متاسفانه محتمل است.ما در عراق شاهدیم که علیرغم حضور دولت مرکزی، وضعیت امنیتی کاملاً از دست رفته وانفجارهای روزانه، وحشتناک شده و غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد.

اگر از همان ابتدا، دولت و دستگاه‌های نظامی و امنیتی لبنان با قدرت وارد عمل نشوند و با هماهنگی و همکاری هم، فکر اساسی نکنند، احتمال تبدیل لبنان به عراق دوم وجود دارد.«عباس ابراهیم» رئیس کل امنیت ملی لبنان هشدار داد که اگر دولت بخواهد در این زمینه کوتاهی کند و مقابله جدی نشود، ممکن است لبنان به عراق دوم تبدیل شود.

نقش عوامل منطقه‌ای

اسداللهی درباره نقش عربستان درعملیات بیروت ونظرکارشناسان منطقه‌ای دراین خصوص اظهار داشت:در رسانه‌های لبنان نیز چنین بحثی وجود دارد و کسانی که عملکرد دستگاه‌ اطلاعاتی عربستان را در سوریه و عراق می شناسند، معتقدند که حوادث و انفجارهایی که اخیراً در لبنان شده نیز مرتبط با دستگاه‌های اطلاعاتی عربستان است. برخی رسانه‌ها «بندر بن سلطان» را مستقیماً متهم می‌کنند که در پی ایجاد یک بحران عمیق است.گفته می‌شود عربستان همان هدفی را دنبال می‌کند که تروریست‌ها اعلام کردند، یعنی فشار به حزب‌الله و جمهوری اسلامی ایران برای خروج از سوریه، اما نهادهای رسمی لبنان، یعنی دستگاه‌های اطلاعاتی، وزارت خارجه و دولت، چنین ادعایی را ندارند، که یا به دلیل نرسیدن به این نتیجه است ، یا ملاحظات دیپلماتیک آنها .

البته شواهد در این خصوص زیاد است و نوع سیاستی که عربستان سعودی در بحث سوریه و عراق دنبال کرده، نشان می دهدعربستان از وضع موجود راضی نیست و قصد دارد به نحوی وضعیت را تغییر دهد که نظام‌های موجود عراق و سوریه را سرنگون کند؛ به این امید که نیروهای طرفدار خود را روی کار آورد؛ که نه در سوریه و نه در عراق، موفق نبوده است؛ بخصوص اینکه چند سال است دولت «سعد حریری» سقوط کرده و کاندیدای اصلی عربستان برای ریاست دولت، نه تنها دولت را از دست داده، بلکه در لبنان هم زندگی نمی‌کند.وی افزود: عده‌ای این گزاره‌ها را کنار هم قرار می‌دهند و عنوان می‌کنند که عربستان به دنبال آن است که وضعیت را در لبنان به گونه‌ای تغییر دهد که حریری باردیگربه قدرت بازگردد وعربستان دست بالارادرلبنان پیدا کند.

این کارشناس مسائل لبنان در خصوص هشدار مقامات حزب‌الله مبنی بر پاسخ به عاملان حادثه نیز گفت: اشاره آنها به مجموعه‌های تکفیری است. در انفجار ضاحیه هم سید حسن نصرالله به صراحت اعلام کرد که می‌دانیم چه کسانی این کار را کرده‌اند. آنها را پیدا کرده‌ و به سزای اعمالشان خواهیم رساند و بعداً در ادامه تحقیقات، افراد،شناسایی شده وعده‌ای بازداشت وعده‌ای دردرگیری کشته شدند.اسدالهی اشاره مستقیم مقامات حزب الله را به همین مجموعه‌های تکفیری دانست که درپس این انفجارهاهستند واظهار داشت: اشاره مقامات حزب‌الله به کشورهای پشتیبان آنهاهم هست،اماباید منتظر بود ودید آیا حزب‌الله به صراحت اعلام موضع خواهد کرد یا فقط گروه‌های تکفیری را مدنظر داشته است.