روزگار دیکتاتور سرنگون شده

سرویس خارجی: علی عبدالله صالح، رئیس جمهوری سابق یمن در جهان عرب یک پدیده نادر است. وی یکی از معدود دیکتاتورهای سرنگون شده توسط انقلاب‌های مردمی است که با این وجود، همچنان در کشور خود مانده و کسی کاری به کارش ندارد.

نیویورک تایمز در گزارشی نوشت: علی عبدالله صالح که پا به سن گذاشته، همچنان مثل همیشه در ساعت 30: 5 صبح از خواب بیدار می‌شود، همانطور که طی سه دهه قدرت خود، در کشور متشنجش این‌گونه عمل می‌کرد.

وی برای کمک به درمان خود و بازیابی سلامتش پس از جراحت‌های بمب گذاری سال 2011 که تقریبا نزدیک بود در آن کشته شود، هر روز فیزیوتراپی و ورزش های مخصوص انجام می‌دهد.

وی روزنامه‌ها را می‌خواند و با نشستن در یک آلاچیق در اقامتگاهش که دیوارهای بلندی دارد و با کاخ ریاست جمهوری قابل مقایسه است، پذیرای ملاقات کنندگانی است که همچنان با وی مثل قدرتمندترین فرد یمن رفتار می‌کنند.

علی عبدالله صالح یکی از چهره‌های نادر در جهان عرب است. وی دیکتاتوری است که اگرچه انقلاب مردمی آن را سرنگون کرده، با این وجود همچنان بدون آزار و اذیت در کشورش اقامت دارد.در ظاهر علی عبدالله صالح که 71 سال دارد، یک دولتمرد بازنشسته است که مشغول نوشتن خاطراتش است.

وی در سال 2012 در جریان توافقی که قدرت را از او گرفت، مصونیت قضایی دریافت کرد، اما دشمنان فراوان وی می‌گویند که او همچنان در کشورش نقشی قدرتمند و مسموم دارد.

آنها علی عبدالله صالح را متهم به سازماندهی حملات تروریستی و برخی ترورهای انجام شده در میان افسران و چهره‌های سیاسی یمن طی دو سال گذشته کردند. حتی رئیس جمهوری فعلی یمن یعنی «عبد ربه منصور هادی» که 18 سال معاون علی عبدالله صالح بود، وی را متهم به سازماندهی حملات به خطوط انتقال نفت و برق یمن می‌کند تا بدین وسیله برای اقتصاد کشور مشکل ایجاد کند و دولت جدید را بی‌کفایت جلوه دهد.

دیپلمات‌های سازمان ملل نیز عناصر متعلق به رژیم سابق یمن را متهم به ایفای نقش بازدارنده کرده و حتی از احتمال اعمال تحریم علیه رئیس جمهوری سابق یمن سخن گفته‌اند.علی عبدالله صالح فردی خشن است که همواره روی صورتش اخم دارد و هنگامی که این اتهامات را می‌شنود، هیچ احساسی از خود نشان نمی‌دهد.

وی در جریان مصاحبه‌ای که چندی پیش در حیاط بزرگ خانه‌اش انجام شد، به نیویورک تایمز گفت:« این افراد انگار به قدرت خودشان مطمئن نیستند و خود را کارکنان علی عبدالله صالح می‌دانند! آنها فکر می‌کنند هرچیزی که در کشور اتفاق می‌افتد، چه کوچک و چه بزرگ، باید توسط علی عبدالله صالح انجام شده باشد !»علی عبدالله صالح همواره درباره خود با ضمیر سوم شخص مفرد حرف می‌زند.

در اطراف وی دستیارانی مشغول به رفت و آمدند و به وی درباره نامه‌ها و تلفن‌ها و روزنامه‌ها اطلاعات می‌دهند؛ در عین حال در فاصله کمی از وی نیز هواداران و چهره‌های سیاسی ایستاده و منتظر نوبت ملاقات خود با علی عبدالله صالح هستند.

یک پیشخدمت نیزهمیشه در کنار وی با یک چتر ایستاده و آماده است در صورتی که علی عبدالله صالح مکانش را تغییر دهد،بااین چتر، پوست وی را که در اثر انفجار سال 2011 به شدت آسیب دیده، ازتابش آفتاب حفظ کند.به گفته دیپلمات‌ها و تحلیلگران، دانستن حقیقت درباره اتهامات سیاه علیه وی، غیر ممکن است.

در یمن معمولا تحقیقات مربوط به خشونت‌های سیاسی، به ندرت انجام شده و بی‌نتیجه هستند و دولت این کشور نیز همچنان دچار فساد است .در یمن متهمان فراوان دیگری نظیراعضای القاعده وجود دارند؛ هرچند که این گروه برای آنان سپر بلا محسوب می‌شود .تردیدی نیست که علی عبدالله صالح در یمن همچنان قدرت زیادی دارد.وی به رغم نارضایتی رئیس جمهوری فعلی همچنان رهبر حزب سیاسی وی است.

بسیاری در ارتش یمن همچنان به علی عبدالله صالح وفادار هستند. اقامتگاه وی در پایتخت یمن در هر چهار جهت با موانعی مستحکم و سربازان مستقر محافظت می‌شود. علی عبدالله صالح، زاده یک خانواده روستایی است و تحصیلات رسمی چندانی ندارد.وی پس از آنکه ارتش یمن در سال 1962 حکومت سلطنتی را سرنگون کرد، در ارتش کشورش مطرح شد و ارتقاء پیدا کرد.هنگامی که در سال 1978 به قدرت رسید، کمتر کسی گمان می‌کرد که وی بتواند دوام بیاورد. قبل از او، دو رئیس جمهور قبلی ترور شده بودند. اما وی توانست بر مخالفانش برتری پیدا کند و در سال 1990 ،شمال و جنوب یمن را متحد کرد.

تا پیش از آن جنوب یمن یک جمهوری سوسیالیستی وابسته به شوروی بود.با فرا رسیدن بهار عربی در سال 2010 ، یمن دستخوش اعتراضات و خشونت‌ها و قدرت علی عبدالله صالح ضعیف شد.وی اخیرا از ائتلاف با حوثی‌ها حمایت کرد.

علی عبدالله صالح، خود سال‌ها به سختی باگروه شبه نظامی حوثی‌ها در شمال غرب یمن جنگید.

حوثی‌ها از سال 2011 تاکنون، تبدیل به یک جنبش سیاسی- ملی بزرگ شده‌اند که شدیدا با جنبش رقیب خود یعنی «جنبش اصلاح» که حزب مذهبی اصلی یمن بوده و به نوعی معادل اخوان المسلمین مصر است، اختلاف دارند.البته علی عبدالله صالح از هر دوی آنها نفرت دارد. وی صراحتا با «منصور هادی» نیز که بارها اقدام به انتقاد از وی کرده، اختلاف دارد .

بسیاری علی عبدالله صالح را متهم به دسیسه چینی برای بازگشت به قدرت می‌کنند.وی در سال 2011 بر اثر بمب گذاری که باعث کشته شدن شش نگهبان و زخمی شدن چند تن دیگر شد، جراحت‌های جدی برداشت. هنوز مشخص نیست که چه کسی این بمب گذاری را انجام داده است.وی آهسته و لنگان لنگان راه می‌رود و پوست صورت و دستانش دچار سوختی‌های زیاد است.

علی عبدالله صالح جدیدترین عمل جراحی خود را ماه ژانویه امسال انجام داد. بسیاری از منتقدان می‌گویند علی عبدالله صالح به دنبال هموار کردن راه برای قدرت گرفتن خانواده‌اش است.

در سال‌های پیش از سرنگونی علی عبدالله صالح، به نظر می‌رسید که وی مشابه حسنی مبارک، رئیس جمهوری مخلوع مصر که اقداماتی را برای جانشینی پسرش «جمال» انجام می‌داد، در تدارک برای آماده کردن پسر خود «احمد علی صالح» برای جانشینی است.

با سرنگونی حسنی مبارک، پسر وی نیز به زندان افتاد و به اتهام فساد محاکمه شد.علی عبدالله صالح دهها تن از خویشاوندان خود را در مناصب با نفوذ، به ویژه در ارتش و نیروهای امنیتی قرار داد. اغلب این مقامات اکنون تصفیه شده‌اند، اما هیچکدام تعقیب قضایی نشدند. هنگامی که علی عبدالله صالح با سئوالی راجع به بلند پروازی درباره پسرش رو به رو شد، با لحنی اعتراض آمیز گفت:«من نه در آن زمان چنین چیزی برای وی می‌خواستم و اکنون نیز تمایلی در این زمینه ندارم.»وی مخالفانش را به تمسخر گرفت و گفت: «انگار برای آنها ترک قدرت از جانب من کافی نیست.

آنها فکر می‌کنند تا زمانی که من کشور را ترک نکرده و نمرده باشم، نمی‌توانند در یمن حکمرانی کنند !»با این وجود کاملا محتمل است که پسر علی عبدالله صالح یا برادرزاده‌هایش میراث‌ دار وی شوند. بسیاری از یمنی‌ها با تحسین درباره «عبدالفتاح السیسی» که محمد مرسی، رئیس جمهوری منتخب مصر را مجبور به ترک قدرت کرد و اکنون گزینه احتمالی ریاست جمهوری است،سخن می‌گویند.

وی در تعامل با اخوان‌المسلمین انعطاف ناپذیر بود و برای ساکت کردن اعضای آن، نیرویی مرگبار به کار برد وآن را یک سازمان تروریستی نامید.

بسیاری از مردم یمن به رغم تمایلات دموکراتیک ایجاد شده ناشی از قیام‌ مردمی درسال2011،ازآشوب سیاسی فعلی در کشورشان ناخرسند هستند و«منصورهادی» را یک فرد فاقد قاطعیت می‌دانند.حزب اسلام گرای یمن یعنی «اصلاح»نیزاگر چه از محبوبیت برخوردار است، اما مثل اخوان‌المسلمین مصر کسی به آن اعتماد ندارد که علت آن، سازشکاری‌های زیاد در دوران علی عبدالله صالح است.

علی عبدالله صالح درباره قیام‌های عربی سال 2011 ،از عنصری که وی و دیگر حکام عربی را برای مدتی زیاد در قدرت حفظ کرد، یعنی ترس از گزینه‌های جایگزین، سخن می‌گوید.علی عبدالله صالح تاکید می‌کند:

«‌بهارعربی مرده به دنیا آمد. این واقعه در سایه شرایط سخت خاورمیانه رخ داد و تبدیل به سلاحی در دست جنبش‌های  افراط‌گرا شد.»