بررسی مواضع آمریکا و اروپا در قبال ایران
پیگیری مسیرهای دیپلماتیک برای حل اختلافات
ترجمه: محمد احمدی
دولت آمریکا با درخواست خود مبنی بر صدور سومین قطعنامه شورای امنیت و اعمال تنبیههای بیشتر علیه ایران به شکلی خصمانه به آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) در مورد امتناع ایران از تعلیق برنامههای هستهای خود پاسخ داده است. در حالی که نیروی دریایی آمریکا در همان روز انتشار گزارش به شکل تحریکآمیزی مانور نظامی خود را در خلیجفارس آغاز کرد، انتشار این گزارش فضا را برای افزایش تنشها در منطقه آمادهتر کرده است. در این میان کشور انگلیس نیز بیانیهای را به شورای امنیت پیشنهاد کرده است تا این شورا مواردی را علیه ایران به کار گیرد و فشارها را افزایش دهد. از سوی دیگر نشانههای مثبت نیز دیده میشود گرچه بسیار کمرنگ هستند. واشنگتن تاکنون با اعمال فشارهای خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد، در ماههای دسامبر و مارس دو قطعنامه علیه ایران تصویب کرده است. این قطعنامهها از ایران خواستهاند که غنیسازی اورانیوم و همچنین ساخت یک رآکتور تحقیقاتی آب سنگین را متوقف کرده و به بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه بازرسیهای گستردهتری را بدهد. در آخرین قطعنامه 15 نفر از افرادی که در برنامههای هستهای مشارکت داشته و همچنین 13 سازمان ایرانی از جمله یکی از بانکهای دولتی ایران مشمول تحریمها شدهاند. هر چند که سپاه پاسداران به طور مستقیم با برنامههای هستهای ایران در ارتباط نیست، این قطعنامه تحریمهایی را متوجه این نیرو کرده است. در این میان قدرتهای عمده اروپایی - فرانسه، آلمان و انگلیس - بیچون و چرا در پشتیبانی از قطعنامه ماه مارس پشت سر آمریکا صفآرایی کردند. چین و روسیه در حالی که به برخی مسائل خاص اعتراض داشتند برابر قطعنامههای مورد حمایت آمریکا که با هدف توجیه فعالیتهای این کشور برای منزوی کردن و ضربه زدن به دولت ایران و دستاویز قرار دادن برنامه هستهای ایران برای اقدامی نظامی علیه این کشور است، چالشی ایجاد نکردند. به علاوه اندونزی، آفریقای جنوبی و قطر هم زیر فشار آمریکا، اصلاحات جزئی پیشنهادی خود باز پس گرفته و به قطعنامه رای دادند. در واقع جامعه جهانی زیر فشار مداوم مقامهای آمریکایی از ایران خواست که از خواستههای آمریکا تبعیت کند. جورج بوش رئیسجمهور آمریکا اخیرا گفته : «جهان سخن گفت و به برنامه تولید سلاحهای هستهای «نه» گفت». وی نشان داد که آمریکا باز هم با اعمال فشار، قدرتهای بزرگ دیگر را به تشدید تحریمها علیه ایران وادار خواهد کرد. بوش با اشاره مستقیم به چین و روسیه ادعا کرده که: «اولین چیزی که رهبران این کشورها باید درک کنند این است که ایران مسلح به سلاحهای هستهای تهدید بسیار بزرگی برای ثبات جهانی است.» بوش بر این موضوع که برنامههای هستهای ایران برای تولید سلاحهای هستهای است به عنوان یک امر مسلم تاکید میکند، اما دولت او تاکنون هیچ دلیلی دال بر این موضع ارائه نکرده است. گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی فقط آنچه را که تهران تاکنون بارها به طور رسمی اعلام کرده است را تایید میکند: اینکه ایران توسعه تاسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز را به منظور تولید سوخت برای نیروگاههای برق هستهای طراحی شده خود، ادامه خواهد داد. در آخرین بازرسی از تاسیسات نطنز طی ماه میلادی گذشته مشخص شد که 1312 سانترفیوژ گاز عملیاتی شدهاند و 300 سانترفیوژ دیگر در مرحله آزمایشی قرار دارند و حدود 300 سانترفیوژ هم در حال ساخت هستند. نمونههایی که توسط بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی آزمایش شد نشان میدهد که اورانیوم به میزان 5 درصد غنی شده است- که میزان مورد نیاز برای تولید سوخت هستهای است- نه به میزان 80 تا 90 درصد که برای ساخت بمب اتمی کاربرد دارد. ایران بارها بر اساس پیمان منع گسترش سلاح هستهای (NPT) بر حق خود مبنی بر فعالیت در تمامی زمینههای فناوری هستهای برای اهداف صلحآمیز تاکید کرده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی مانند گزارشهای قبلی خود طی چهار سال گذشته هیچ مدرکی دال بر اینکه ایران برنامهای برای تولید سلاحهای هستهای دارد، دست نیافته است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی فقط اعلام کرده است که این نهاد بینالمللی نمیتواند تضمینی در مورد ماهیت صرفا صلحآمیز برنامههای هستهای ایران ارائه کند. محمدالبرادعی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته گذشته به رسانهها گفت که با فرض اینکه ایران در پی ساخت سلاحهای هستهای باشد سه تا هشت سال با این امر فاصله دارد. اتهامهای که دولت بوش در مورد وجود برنامههای ساخت تسلیحات هستهای به این کشور وارد میکند فقط بهانهای برای تشدید فشارها بر تهران، توجیه فعالیتهای مخفی برای آنچه آمریکاییها آن را «تغییر حکومت» میخوانند و افزایش تهدیدها برای حمله نظامی به ایران است. اوایل هفته گذشته، شبکه خبری ABC افشا کرد که بوش طرح رسمیای را امضا کرده است که به آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) مجوز اجرای طرحهای مخفی برای بیثبات کردن دولت ایران را میدهد.
این در حالی است که کاخ سفید با دورویی تاکید میکند که در حال پیگیری مسیرهای دیپلماتیک برای حل اختلافهاست. با این حال دروغ بودن این ادعاها با واکنش آمریکا به درخواست البرادعی برای دستیابی به توافق برملا شد. پس از بازرسیهای اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی، البرادعی به نیویورک تایمز گفت که به نظر میرسد دانشمندان ایران بر مشکلات قبلی خود در به کارگیری سانتریفیوژهای گاز غلبه کردهاند. وی گفت: «یکی از هدفهای تعلیق یعنی ایجاد مانع برای ایران در دستیابی به دانش غنیسازی، در پی اتفاقهای اخیر بیمعنی شده است.» البرادعی پشنهاد کرد به جای اصرار بر توقف کامل غنیسازی، فعالیتهای دیپلماتیک برای نظارت بر برنامههای هستهای ایران افزایش یابد و به تهران اجازه داده شود که با ادامه غنیسازی محدود پرستیژ خود را حفظ کند.
اخیراً مقامات آمریکا، فرانسه انگلیس و ژاپن برای اعتراض رسمی به این گفتههای البرادعی، با وی دیدار کردند. این کشورها اعلام کردند که این اظهارات برخلاف قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد است که بر توقف کامل تمام فعالیتهای غنیسازی اورانیوم تاکید دارد. تنها هدف این کشورها از این انتقادات نکوهش مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نبوده است، بله آنها در این هستد که از هرگونه اقدام روسیه و چین در جهت دستیابی به توافقی که اجازه فعالیت یک نیروگاه پایلوت [آزمایشی] در ایران را میدهد و با ایجاد تاسیسات غنیسازی اورانیوم در مقیاس بالا تحت نظارت یک کنسرسیوم بینالمللی، جلوگیری کنند. در حالی که کشورها اروپایی به گفتوگوهای خود با ایران ادامه میدهند، دولت بوش با صراحت اعلام کرده تا زمانی که ایران فعالیتهای غنیسازی خود را متوقف نکند هیچ گونه مذاکرهای در مورد مساله هستهای ایران با این کشور نخواهد داشت. جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل متحد- که دیگر هیچ مقام دولتیای ندارد- فعالتر از گذشته در نقش سخنگوی دو فاکتور حامیان جنگ در کاخ سفید و خارج از آن ظاهر میشود. وی اخیرا در گفتوگویی با فاکس نیوز با نکوهش قدرتهای اروپایی به این خاطر که جدی نیستند، گفت : «طی چند ماه گذشته آنها خواستار تحریمهای بدون دردسر شدهاند. آنها نمیخواهند اخلالی در تجارت و سرمایهگذاریهایشان در ایران ایجاد شود. تا زمانی که آنها جدیتر برخورد نکنند مشکل حل نمیشود.» بولتون خواستار افزایش بیش از پیش فشارها شد و گفت: «اگر آمریکا نتواند به سرعت اروپاییها را برای برخورد جدیتر متقاعد کند، متاسفانه مجبور میشود اقدام دیگری مانند تغییر رژیم یا به عنوان راه حل آخر استفاده از زور را در دستور کار قرار دهد.» بولتون همچنین به شدت از البرادعی انتقاد کرد و گفت که وی از ابتدا توجیهگر برنامههای ایران بوده است. این نومحافظهکار تندرو افزود: «روشن است کاری که ما مجبوریم در آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام دهیم این است که به مدیر کل آن بگوییم که بنشیند و دست از فعالیت برای ایجاد اخلال در تلاشهای ما در منع اشاعه سلاحهای هستهای بردارد.»
مجله تایم اخیرا گزارش داد که طی هفته جاری گروهی از نومحافظهکاران با نفوذ، از جمله برخی از فعالترین چهرههای حامی حمله به عراق، در نظر دارند در یک کنفرانس با عنوان ایران: مسیر پیشرو در یک هتل تفریحی در باهاماس گردهم آیند. این گروه 30 نفره نومحافظهکاران میهمانانی همچون زلمای خلیلزاد سفیر کنونی آمریکا در سازمان ملل متحد و همسرش پالادوبریانسکی معاون وزیر خارجه آمریکا و چهار نفر دیگر از مقامات دولت بوش را به این کنفرانس دعوت کردهاند.
این کنفرانس که حامی مالی آن بنیاد راستگرای «دفاع از دموکراسی» است با هدف «گردهم آوردن دامنه وسیعی از کارشناسان برای بررسی تمام گزینههای تعامل با ایران» انجام خواهد شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
