بدحجابی نقض‌کننده حقوق شهروندی است

* چند سالی است که موضوع بدحجابی در کشور ما  به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است و اذهان مسئولین کشور در حوزه‌های اجرایی، قانونگذاری و قضائی و مردم متدین کشورمان را به خود مشغول کرده است. گاه گاهی این موضوع به واسطه تصمیماتی که مسئولان برای برخورد با این معضل می گیرند، در کانون توجهات قرار می گیرد. اخیرا نیز نیروی انتظامی در پی اجرای طرح امنیت ‌اجتماعی به دنبال مقابله با این معضل اجتماعی است. به نظر شما ما در خصوص مقابله با این معضل مشکل قانونی داریم یا نداریم و اساسا رویکرد قوانین ما به این معضل چیست؟

** بعضا مواردی از بدحجابی در شکل افراطی آن در کشور مشاهده می‌شود که این موارد در تقابل با هنجارهای اجتماعی و عرف جامعه ما به ‌شمار می‌آید و نقض‌کننده حقوق شهروندی است و لذا خلاف به حساب می‌آید. ظاهر شدن در انظار عموم به شکلی زننده، بی‌احترامی به فرهنگ ایرانی چه در قبل از اسلام و چه ایران بعد از اسلام است. در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام هم، ظاهر شدن در انظار عموم به شکل نیمه‌عریان وجود نداشته است، حتی اگر تقلیدی هم از سایر فرهنگ‌ها در نوع پوشش وجود داشته، به حدی که امروز مشاهده می‌شود، نبوده است چرا که از دیدگاه مردم تقلید از نوع پوشش دیگران پسندیده نبوده است. به نظر من، ما در جامعه برای برخورد با معضل بدحجابی مشکل قانونی نداریم. در سال‌های گذشته در قوانین مجازات‌ عمومی هم برای افرادی که بدحجاب هستند، دیده شده است. برخورد با متخلفان در این زمینه از وظایف نیروی‌ انتظامی به ‌شمار می‌آید چرا که این نیرو وظیفه حفظ امنیت اخلاقی و اجتماعی جامعه،‌ حفظ نظم و آرامش عمومی را برعهده دارد و اگر قرار است عده قلیلی با رفتار خود انضباط اجتماعی و اخلاقی را بر هم بزنند،‌ این نیرو وظیفه دارد که با آنان برخورد کند. چنانچه نیروی‌ انتظامی به وظیفه خود عمل نکند، توسط قوه مقننه باید مورد مواخذه قرار بگیرد. به همین دلیل است که چندی پیش و قبل از شروع طرح، رئیس محترم مجلس در صحبت‌های خود گفتند که اکثریت قاطع مجلس از این حرکت حمایت می‌کند. اگرچه گاهی انتقادات معدودی هم در مجلس مطرح می‌شود، اما این انتقادات به این معنا نیست که این منتقدین با اصل موضوع مخالف باشند. حتی همین منتقدین هم دوستدار فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ما هستند و خواستار آن هستند که شهروندان به حقوق یکدیگر احترام بگذارند و با ظاهری مناسب در جامعه ظاهر شوند، منتها ممکن است که در روش‌های رسیدن به خواسته نظرات مخالفی داشته باشند. بعضی‌ها معتقدند که در این زمینه فقط باید کار فرهنگی کرد. ما هم به کار فرهنگی معتقد هستیم اما جایی که تخلف صورت می‌‌گیرد، باید با متخلف برخورد شود. درست مثل رانندگی که خود فرهنگی دارد اما عده‌ای قلیل از آن سرپیچی می‌کنند. اگر با این افراد برخورد نشود، قوانین چه اعتباری خواهند داشت؟ به نظر من کار فرهنگی باید صورت بگیرد اما زمانی پیش می‌آید که علاوه بر آنکه کار فرهنگی صورت گرفته، اما مواردی از تخلف مشاهده شده است که باید با این متخلفان برخورد شود.

* به عبارتی شما معتقدید که کار فرهنگی امری لازم است اما کافی نیست. یعنی حتی اگر کار فرهنگی به صورت کامل انجام بگیرد، اما هستند کسانی که از هنجارهای جامعه تخطی می‌کنند و لذا باید با آنان برخورد مناسب صورت گیرد؟

** بله. کار فرهنگی باید به صورت مستمر ادامه داشته باشد و هر لحظه باید هویت و فرهنگ مردم تقویت شود اما با متخلفین هم باید به طور مداوم برخورد شود.

* با اینکه در طی سالهای گذشته کارهای زیادی به ظاهر در خصوص مسئله حجاب صورت گرفته، چرا ما هنوز در این زمینه با مشکل مواجه هستیم و به ‌عبارتی کار فرهنگی آنگونه که باید و شاید جواب نداده است؟

** ما در این زمینه با دو مشکل روبرو بوده‌ایم به‌ طوری که کار به ‌جایی رسید که حتی مهمانان خارجی که به کشور ما می‌آمدند، تعجب می‌کردند و ما مورد سوال واقع می‌شدیم. به نظر من دو اشکال در کار وجود داشت. یکی اینکه برخورد با متخلفین به صورت دائمی و مستمر صورت نمی‌گرفت بلکه مقطعی بود. برخورد مقطعی در خصوص همه جرایم همین نتیجه را می‌دهد، یعنی باعث می‌شود که متخلف برای ادامه تخلف خود فرصت دیگری پیدا کند. نیروی ‌انتظامی اعلام می‌کند که در یک مدت خاصی با فلان جرم مقابله می‌کند ولی بعد از گذشت مدتی مقابله با جدیت دنبال نمی‌شود. این عامل باعث می‌شود که مجرم در آن مدت خاص دست به خلاف نزند و بعد از اتمام دوره دوباره به کار خود ادامه دهد.

* یعنی شما معتقدید که مقابله با مجرمان اجتماعی مثل بدحجابی باید از قالب طرح خارج گردد و به صورت دائمی اعمال شود، زیرا طرح‌ها بیان‌کننده یک محدوده زمانی هستند.

** البته اینکه به صورت طرح اعمال می‌شود، بیشتر جنبه نمادین و تاثیرگذاری فرهنگی آن مدنظر است. به هر حال کار فرهنگی در کنار مقابله با مجرمین باید به صورت مستمر در جامعه ادامه داشته باشد. اما اشکال دوم کار ما این بود که سایر نهادهای مربوطه در خصوص مقابله با این معضل همکاری‌های لازم را نداشتند. انجام کاری که مورد درخواست عموم مردم است، باید توسط مسئولین با جدیت دنبال شود و همه آنان در این امر با یکدیگر همکاری‌های لازم  را انجام دهند. بعد از مردم، دستگاه‌های فرهنگی، اجتماعی و اجرایی کشور نیز باید در این راستا همکاری‌های لازم را انجام دهند. مجلس هم حمایت خود را اعلام کرده و خود ما بارها از زبان موکلین‌مان گفته‌ایم که مقابله با این معضل خواست عمومی هست و اعتقاد هم داریم که اکثریت مردم هنجارهای اجتماعی را رعایت می‌کنند اما عده قلیلی هستند که هنجارشکنی می‌کنند که با این هنجارشکنان باید برخورد شود. نیروی انتظامی در راستای انجام وظایفش 3 شیوه را اتخاذ کرده است. یعنی در همان شیوه اول که ارشادی است، بسیاری از متخلفین به هنجارشکنی خود پی ‌می‌برند و مشکل حل می‌شود و به شیوه دوم که انتظامی و شیوه سوم که ارجاع دادن به مراجع قضائی است، نمی‌رسد. مجلس هم به انجام این کار کمک کرده است. مردم در زمینه پوشش با مشکلاتی مواجه هستند که رفع این مشکل به رفع معضل بدحجابی در کشور کمک شایانی خواهد کرد. بسیاری از مردم دوست دارند مطابق شئونات ایرانی و اسلامی خود لباس‌های دلخواه و مورد پسند خود را بپوشند که این نوع لباس‌ها در بازار کمتر موجود است. مجلس با قانونی که تصویب کرد، مقرر کرد که دولت از بخش خصوصی حمایت کند تا تولید‌کنندگان ما و طراحان ‌لباس بتوانند با محصولات وارداتی رقابت کنند و لباس مناسبی را در اختیار مردم قرار دهند که این کار به موازات کارهای دیگر در زمینه مقابله با بدحجابی پیش می‌رود. به نظر من طرح نیروی انتظامی عده‌ای خاص را شامل می شود که هنجار‌شکنی و تخلف می‌کنند و همه دستگاه‌های کشور از این کار حمایت می‌کنند و ما هم امیدواریم که این برخوردها مقطعی نباشد و در کنار کارهای فرهنگی ادامه پیدا کند.

 *کمابیش در خصوص انتقال و ترویج فرهنگ حجاب در جامعه کارهای فرهنگی و آموزشی صورت گرفته که البته این بخش هم مشکلات خاص خود را دارد اما کارهایی شده است. به هر حال اجرای این هنجارها و رعایت آنها نیازمند زمینه‌های مناسب یک جامعه است. موجود بودن لباس‌های متنوع در بازار متناسب با شئونات اسلامی و ایرانی یکی از زمینه‌های رعایت حجاب در جامعه است. به نظر شما در کشور ما تا چه اندازه زمینه‌های رعایت حجاب وجود دارد؟

** بحث الگوها و رسانه خیلی مهم هستند. قطعا شخصیت‌های مورد علاقه مردم اعم از سینمایی یا ورزشی، به عنوان یک الگو در نوع پوشش جوانان ما تاثیر خواهد داشت. این افراد که به الگو در جامعه تبدیل شده‌اند، باید بیش از همه به شئونات و هنجارهای جامعه احترام بگذارند. بحث دیگر، مراکز آموزشی است. من فکر می‌کنم در سالهای گذشته به دلیل اولویت‌های دیگر از آموزش این موضوع غفلت کرده‌اند. در مراکز آموزشی می‌بایست از همان ابتدای کودکی به آنان آموزش داده شود که چگونه و چرا حجاب خود را حفظ کنند. ما باید به فرزندان خود اعم از پسر و دختر بیاموزیم که جامعه از یک حرمت و قداستی برخوردار است و انسان باید وقتی که از عرصه خصوصی خود خارج می‌شود و پا به عرصه عمومی می‌گذارد، به هنجارهای عمومی و حقوق شهروندی مردم جامعه احترام بگذارد. کشور ما یک کشور مسلمان است و از فرهنگ غنی در این زمینه برخوردار است و در این جامعه مقدماتی‌ترین الزامات حضور در اجتماع، حفظ حجاب و داشتن پوشش مناسب است. من فکر می‌کنم این موضوع در مراکز آموزشی ما مورد غفلت واقع شده و از اولویت آموزشی خارج شده است. مراکز دینی ما که با مخاطبان زیادی روبرو هستند، مانند مساجد، نماز جمعه، هیئت‌ها و... باید به تبیین موضوع حجاب و پوشش اسلامی بپردازند و با ادبیات جاذبه‌دار و مناسبی نسل جوان را از اهمیت این موضوع آگاه سازند. رادیو و تلویزیون نیز در این زمینه نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای دارد. هم ‌اکنون در کشور ما چندین کانال تلویزیونی و رادیویی مشغول پخش برنامه هستند که این رسانه جمعی می‌تواند با ساخت برنامه‌هایی در قالب‌های متنوع فرهنگ حجاب را در جامعه ترویج و تبیین کنند و آن را به یک ارزش اجتماعی تبدیل کنند. به طور کلی من معتقدم که از سوی نهادهای فرهنگی کم‌کاری‌هایی در این زمینه صورت گرفته است که باید جبران شود.

* هرچند که قاطبه مردم با طرح نیروی انتظامی موافقند و از آن حمایت می‌کنند، اما هستند کسانی که به شکل غرض‌ورزانه با این موضوع برخورد کرده‌اند و منتظر بروز نقطه ضعفی در اجرای این طرح هستند تا با دستاویز قرار دادن آن، کلیت موضوع را زیر سوال ببرند و بگویند که جامعه باید آزاد باشد و  هر کس به هر نحوی که دوست دارد، در جامعه حاضر شود. به نظر شما نیروی انتظامی در اجرای این طرح و به ‌طور کلی برخورد با متخلفان و هنجار‌شکنان در آینده چه نکاتی را باید رعایت کند؟

** یکی از بهترین کارها برای خنثی کردن شیطنت‌های بعضی افراد قلیل اطلاع‌رسانی گسترده و به موقع نیروی انتظامی است. در گذشته هم این نیرو طرح مشابهی را تحت عنوان مبارزه با اراذل و اوباش داشت که عده‌ای از مخالفین به جوسازی و شایعه‌پراکنی پرداختند و خواستند تا حقیقت را وارونه جلوه دهند اما با اطلاع‌رسانی به موقع نیروی انتظامی بسیاری از این جوسازی‌ها و توطئه‌ها خنثی شد. در ارتباط با این طرح هم مسئولان نیروی انتظامی باید در رسانه‌ها حاضر شوند و جزئیات طرح را به مردم توضیح دهند که من معتقدم در این صورت مردم با جدیت بیشتری از این طرح حمایت خواهند کرد. بسیاری از این القائات، جوسازی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها هم منشا خارجی دارند. در طرح ساماندهی مد و لباس ما می‌دیدیم که رادیو‌های بیگانه به شدت این طرح را زیر سوال می‌بردند و می‌گفتند منظور از طرح ساماندهی مد و لباس تحمیل کردن یک نوع لباس خاص به مردم است. بهترین شیوه خنثی‌سازی این توطئه‌ها اطلاع‌رسانی مستمر و پی در پی است.