کریمه میان دو راهی: اوکراین یا روسیه؟

حدود سه هفته از زمانی که کاخ ریاست جمهوری اوکراین به تسخیر مخالفان درآمد و بعد هم در بحبوحه جشن پیروزی مخالفان در کی یف، افراد مسلح کنترل مجلس کریمه را به دست گرفتند و زمزمه الحاق به روسیه را آغاز کردند، می گذرد و اکنون آنها از یک و نیم میلیون رای دهنده کریمه می خواهند که در یک همه پرسی شرکت کنند و به این دو سوال پاسخ دهند: آیا شما مایل به الحاق کریمه به روسیه به عنوان بخشی از فدراسیون روسیه هستید؟آیا شما مایل به برگشت به قانون اساسی سال 1992 میلادی و باقی ماندن کریمه به عنوان بخشی از اوکراین هستید؟

چهره کریمه

 عشق، ترس و نفرت، سه جلوه کریمه است. گروهی که عاشقانه خواستار پیوستن به روسیه هستند، گروهی که از ترس و نفرت کی یف به روسیه تمایل دارند و بالعکس گروهی که به ملیتی به نام اوکراین دلبسته اند یا از روسیه و تکرار تاریخ اتحاد جماهیر شوروی واهمه دارند. چنانچه در روزهای گذشته هزاران نفر در میدان اصلی شهر دنیپروپتروفسک در اعتراض به تهاجم نظامی روسیه تظاهرات کردند. در این میان گروهی هم هستند که از کی یف به علت کنترل نکردن این اعتراضات و همچنین فساد و بی ثباتی خشمگین هستند و می گویند با حامیان روسیه همدردی می کنند اما نمی خواهند به روسیه بپیوندند. آنها یک دولت بهتر در اوکراین می خواهند. اما به هر حال به نظر می رسد خیل عظیم مردم این شبه جزیره، روسیه را ترجیح می دهند. این نکته یی است که جان کری، وزیر خارجه امریکا نیز به آن اذعان کرده و گفته بود در اینکه نتیجه به نفع روسیه خواهد بود، شکی نداریم اما اساسا مخالف همه پرسی هستیم.

پایان تبلیغات

تبلیغات همه پرسی الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه از دیروز متوقف شد تا برگزاری این نظرسنجی با تنش های بیشتر همراه نباشد. اما منتقدان همه پرسی دلایل خودشان را برای اعتراض ها دارند. آنها می گویند هیچ کمپین و کارزار انتخاباتی به طور عمومی برای طرفداری از بند دوم همه پرسی و مقابله با الحاق این منطقه به روسیه تشکیل نشده و این شیوه رای گیری شکی در مورد نتیجه یی که اخذ خواهد شد، نگذاشته است. زیرا اولاانتخاب مردم بین دو گزینه بله و خیر نیست بلکه انتخاب میان دو پرسش است و دوم اینکه پاسخ نیز پیش از این از سوی دولت محلی روی پوسترها و در تبلیغات شهری پیوسته به مردم اعلام شده است. در خیابان های سیمفروپل کریمه، پوسترهایی نصب شده که روی آن نوشته اند: « ؟مارس، در روز همه پرسی، با روسیه خواهیم بود.» منتقدان می گویند هیچ محدودیتی در وجود بیلبوردهای خیابانی که برخی از آنها تصاویری از گل و ربان با پرچم سه رنگ روسیه بر رویشان نقش بسته و عبارت «یک آینده ارزشمند را انتخاب کنید» وجود ندارد.

اعتراض تاتارها

تاتارها از جمله اقلیت های کریمه هستند که مخالف همه پرسی هستند. روز جمعه نیز حدود 500 تن از تاتارهای منطقه خودمختار کریمه پس از شرکت در نماز جمعه برای اعتراض به رفراندوم «غیرقانونی» که آنها قصد شرکت در آن را ندارند، به خیابان ها آمدند. این معترضان با در دست داشتن پرچم اوکراین و سر دادن شعار «پوتین برو» و «سربازهای روسی به کشور خود بروید» در خیابان «باغچه سرای»، یکی از مهم ترین خیابان ها و بزرگ ترین منطقه مسکونی تاتارها در منطقه خودمختار کریمه، تجمع کردند.

درگیری‌های مرگبار

پس از درگیری های مرگبار در دونتسک، اخبار از وقوع جریان درگیری خونین و مرگبار در شهر خارکوف در شرق اوکراین حکایت می کنند که حداقل منجر به کشته شدن دو نفر شده است. این درگیری بین طرفداران اوکراینی و حامیان دولت روسیه به وقوع پیوسته است. وزارت خارجه روسیه با اشاره به درگیری ها در این شهر اعلام کرده است، این ناآرامی ها نشان می دهد که مقام های دولت جدید اوکراین کنترل خود را بر این کشور از دست داده اند. در همین حال وزارت کشور اوکراین از دستگیری چهار سرکرده این درگیری ها خبر می دهند.

درخواست عفو بین‌الملل

سازمان عفو بین الملل در آستانه برگزاری رفراندوم در کریمه اوکراین و افزایش خشونت ها در این منطقه حضور بازرسان بین المللی حقوق بشر را برای بازدید از این کشور خواستار شد. جان دال هویسن، سرپرست بخش اروپا و آسیای میانه در عفو بین الملل گفت: قسمت های مختلفی از اوکراین روی لبه تیغ بوده و با افزایش خشونت روبه رو هستند، از این رو در آستانه برگزاری رفراندوم در کریمه هیات های بازرسی حقوق بشر باید به تمام نقاط این کشور دسترسی داشته باشند تا بتوانند خشونت های اخیر در اوکراین و به ویژه منطقه کریمه را بررسی کنند. عفو بین الملل در حالی درخواست های خود را مطرح کرده است که تاکنون چندین معترض در جریان ناآرامی های اوکراین جان خود را از دست داده اند. بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی عفو بین الملل، در روز چهارده مارس سه فعال در پایتخت کریمه ناپدید شده اند و تاکنون اطلاعاتی از سرنوشت آنها به دست نیامده است.

غارت تسلیحات غرب

براساس برخی گزارش ها، حجم زیادی سلاح شامل موشک انداز، مسلسل و مهمات از یکی از پایگاه های نظامی غرب اوکراین به سرقت رفته و این مساله نگرانی ها درباره وقوع حملات مسلحانه و اقدامات تحریک آمیز در اوکراین و کشورهای همسایه آن را شدت بخشیده است. بر اساس گزارش وزارت کشور اوکراین، آرسن آوکوف، وزیر کشور دولت جدید اوکراین اطلاع گزارش داده است که حجم انبوهی سلاح و مهمات در یکی از انبارهای ارتش اوکراین مفقود شده است. گزارش های ارائه شده به آواکوف نشان می دهند که از انبارهای ارتش طی اواخر فوریه در منطقه لوو در غرب اوکراین بالغ بر پنج هزار کلاشینکف، 2741 کلت ماکاروف، 123 مسلسل سبک و 12 راکت انداز شمل به سرقت رفته است. علاوه بر اینها، 1500 نارنجک دستی F-I و تعداد زیادی مهمات دیگر نیز مفقود شده اند. پیش تر گزارش شده بود در اواخر فوریه 2014 در جریان حمله به تعدادی از واحدهای ارتش اوکراین در منطقه غربی لوو، افراطیون حدود 200 سلاح شامل 1000 کلت ماکاروف و 170 مسلسل کلاشینکف و چند تیربار و تک تیرانداز را به سرقت بردند. مقامات اوکراین تاکنون نتوانسته اند این سلاح ها را ردیابی کند و گمانه زنی درباره اینکه این سلاح ها برای تحریک به ناآرامی بیشتر در اوکراین استفاده شده و این ناآرامی ها به کشورهای همسایه سرایت کند، افزایش یافته است.

پهپاد آمریکایی در کریمه

دیروز در آستانه برگزاری همه پرسی در جزیره کریمه برای پیوستن این جزیره خودمختار به خاک روسیه، نیروهای طرفدار روسیه یک پهپاد ارتش امریکا را در این جزیره به زمین نشانده اند. شرکت تسلیحاتی روسیه «روستک» اعلام کرد که در پی ایجاد اختلال در شبکه الکترونیکی، این پهپاد به دست «نیروهای دفاع از خود» جزیره کریمه افتاده است. از قرار ارتباط این پهپاد با مرکز فرماندهی آن در ارتش امریکا پیش از فرود قطع شده بوده است. به نقل از «روستک» این پهپاد با شماره UAV MQ-5B «تقریبا سالم» بر زمین نشانده شده است. «روستک» گزارش داده است، پهپاد ارتش امریکا که در ارتفاع چهار هزار متری پرواز می کرده از سطح زمین تقریبا قابل مشاهده نبوده است. البته این شرکت اعلام نکرد که اختلال الکترونیکی سیستم های این پهپاد توسط چه کسی صورت گرفته است. شرکت تسلیحات و فناوری روسیه پهپاد مورد نظر را یکی از ؟پهپاد جاسوسی ارتش امریکا و پایگاه اصلی آن را ایالت بایرن آلمان عنوان کر��.

تحلیل و ارزیابی

همان گونه که پیش بینی می شد آخرین شانس مذاکرات امریکا و روسیه درباره بحران اوکراین در لندن به شکست انجامید. واقعیت این است که در حالی که زمان زیادی صرف اتهامات متقابل و اظهارات تند کشورها علیه یکدیگر شده: تلاشی برای انجام رفتارها و اتخاذ راهکارهای معقولانه نشده است. هر چند نقض حاکمیت ملی اوکراین از سوی روسیه نه قابل توجیه است و نه دفاع، اما باید به این نکات نیز توجه داشت اتحادیه اروپا و امریکا قبل از 22 فوریه با رهبران مخالفان دولت قانونی اوکراین ملاقات های تنش آمیز داشتند، بعد هم از نقض آتش بس 21 فوریه که خودشان هم در آن نقش داشتند، حمایت کردند و سرانجام با رویکردی دوگانه همه اتهامات را در جدایی طلبی کریمه متوجه روسیه کردند. این در حالی است که بسیاری از شواهد نشان می دهد هر اندازه ویکتور یانوکوویچ، رییس جمهور مخلوع اوکراین متهم به فساد مالی و روس گرایی است، رهبران مخالفان وی نیز از اتهامات مشابه برخوردارند. به عقیده کارشناسان، در چنین شرایطی، آینده برای هیچ کدام از طرف های منازعه نیز راحت نخواهد بود. در حال حاضر حتی تندرو ترین مقامات واشنگتن هم اذعان می کنند که مساله کریمه به طور قطعی حل شده یعنی همه پرسی 16 مارس یک اقدام کاملانمایشی است و تردیدی وجود ندارد که اکثریت قاطع اهالی این شبه جزیره به پیوستن به روسیه رای خواهند داد. اگر روسیه بلافاصله اقدام به ضمیمه کردن کریمه به این کشور نکند، اما همین حالانیز با حضور نظامی و اقتصادی ابزارهای لازم را برای یک هدف بلندمدت در اختیار دارد.

هر چند با تحریم های اقتصادی شرایط برای روسیه و اهالی کریمه راحت نباشد، در کی یف نیز شرایط سختی حکمفرما خواهد شد. رهبران جاه طلبی که به جای انتظار برای انتخابات مه 2014، راه را در نقض آتش بس 21 فوریه دیدند، ناگزیر برای دریافت کمک های مالی سیاست های ریاضت اقتصادی در پیش خواهند گرفت که از جمله آنها می توان به افزایش مالیات ها، تعدیل نیروهای دولتی، افزایش بهره بانکی و ادامه روندکاهش ارزش پول ملی اشاره کرد. این یعنی معترضانی که برای رهایی از بحران اقتصادی و سیاسی کاخ ریاست جمهوری اوکراین را تسخیر کردند، باید هزینه این ریاضت اقتصادی را بپردازند.