گروه بینالملل- علی ودایع: همه پرسی جدایی شبه جزیره کریمه برای الحاق به خاک روسیه برگزار شد. تصاویر ارسالی از کریمه، حضور تعدادی سالمند را در صف طولانی در یکی از مراکز اخذ رای در مدرسه ای در سیمفروپل مرکز منطقه کریمه نشان میدهد میزان مشارکت در این همه پرسی در سطح بالایی قرار دارد. امروز کی یف شاهد طلاق استراتژیک ترین قسمت خاک خود است تا روس تبارهای شبه جزیره کریمه برای کرملین رقص و شادی به پا کنند.
اقدامات بینالمللی برای جلوگیری از این موضوع راه به جایی نبرده است. گروه جی 8 با اخراج روسیه به گروه جی7 تغییر نامه داده است. سازمان ملل متحد هم کاری نتوانست انجام دهد. روسیه روز شنبه قطعنامه محکومیت همهپرسی در کریمه را در شورای امنیت سازمانملل متحد وتو کرد.
پیشنویس این قطعنامه توسط آمریکا و با پشتیبانی کشورهای غربی در شورای امنیت مطرح شد و رفراندوم پیوستن کریمه به روسیه را محکوم میکرد. چین به این قطعنامه رای ممتنع داد، اما 13 کشور دیگر عضو شورای امنیت به آن رای دادند.
از سوی دیگر،حدود 60 سرباز روس با شش هلیکوپتر و سه خودروی زرهی از مرز عبور کرده و وارد منطقه کرسون اوکراین و شهر اسیتریکف واقع در شمال شرق کریمه شدهاند. منطقه مذکور یک شاهراه اصلی در کریمه است چرا که آب، گاز و برق از آن تامین میشود. روسها گفتهاند که برای جلوگیری از حمله احتمالی تروریستی علیه منابع نفتی در منطقه حاضر شدند.
ایهور تنیوخ، وزیر دفاع دولت موقت اوکراین، گفته است براساس معاهده میان دو کشور روسیه و اوکراین تنها 12500 سرباز روسی میباید در سال جاری در شبه جزیره کریمه مستقر باشند، اما این تعداد اکنون 22000 نفر است.
استقبال روس تبارها از جدایی
این رفراندوم از ساعت 8 صبح به وقت محلی (6 به وقت گرینویچ) تا 12 ساعت پس از آن ادامه یافت و نتایج اولیه ساعاتی پس از آن منتشر میشود. رئیس کمیته رفراندوم کریمه اعلام کرد، حدود 1205 حوزه رایگیری در سراسر کریمه آغاز به کار کردهاند اما برخی از آنها به دلیل بارش شدید باران با مشکلات فنی روبرو شدهاند. برق و خطوط تلفن در برخی حوزهها قطع شده است.
به گزارش رویترز، حدود 135 ناظر بینالمللی از 23 کشور از جمله اتریش، بلژیک، بلغارستان، فرانسه، آلمان، مجارستان، ایتالیا و لهستان بر همهپرسی کریمه نظارت میکنند. رسانههای بینالمللی نیز در منطقه کریمه حضور فعالی دارند و بیش از 600 روزنامهنگار از 169 رسانه خارجی برای تهیه گزارش از برگزاری همهپرسی در منطقه کریمه مستقر هستند.
شنبه شب، حدود 30 فرد مسلح با سلاحهای خودکار به «هتل مسکو» در سیمفروپول، پایتخت کریمه، یورش بردند. در این هتل خبرنگاران بینالمللی مستقر بودهاند. یکی از افراد مسلحی که چهره خود را با نقاب پوشانده بود، به گروه بزرگ خبرنگارانی که قصد تهیه گزارش از همهپرسی را داشتند گفت: «ما یک دوربین خبرنگاری را خرد کردیم؛ آیا میخواهید که یکی دیگر را خرد کنیم؟» همچنین دیروز، اعضای گروهی با نام «دفاع شخصی» در کریمه به تیم تلویزیون الجزیره حمله کرده و اجازه فیلمبرداری به آنها در شبه جزیره الوشتا را نداده است.
در این رفراندوم از1.5 میلیون مردم این مناطق این سوالات پرسیده میشود که آیا آنها میخواهند به روسیه به عنوان یک منطقه فدرال بپیوندند یا اینکه میخواهند که قانون اساسی کریمه به سال 1992 احیا شود که طبق آن، استقلال کریمه به طور کامل اجرا میشود، اما همچنان بخشی از اوکراین باقی میماند. در گزینههای این رفراندوم، حفظ وضعیت فعلی کریمه به عنوان بخشی از اوکراین وجود ندارد.
بی شک، گزینه پیوستن به روسیه از سوی مردم این منطقه انتخاب خواهد شد. درآمد متوسط شهروندان این شبهجزیره فقیر بیش از 200 یورو در ماه نیست. این شهروندان، بهویژه روستبارها امید دارند با پیوستن به روسیه وضعیت بهتری پیدا کنند. درآمد متوسط در سطح روسیه به 700 یورو و مسکو به 1000 یورو در ماه میرسد.
اقلیت مسلمانان تاتار
تاتارها که ساکنان قدیمی شبه جزیره کریمه محصوب میشوند از کی یف حمایت می. گفته شده آنها نگران بازگشت خاطره تلخ دیکتاتوری اتحادیه جماهیر شوروی هستند.
روسیه اساسا در اواخر قرن هجدهم شبه جزیره کریمه را تصرف کرد. ارتش کاترین دوم، امپراطور روسیه در قرن هجدهم تاتارهای این شبه جزیره را که با عثمانیها همپیمان بودند، بعد از چندین دهه جنگ شکست داد. ژوزف استالین، رهبر شوروی سابق در اواسط دهه 1920 نیز در سال 1944 میلادی تاتارها را به خاطر همپیمانی با نازیها در زمان جنگ جهانی دوم از این منطقه بیرون راند، اما آنها بعد از فروپاشی شوروی برگشتند و اکنون حدود 12 درصد ساکنان آن را تشکیل میدهند. تاتارها همچنان میخواهند شبه جزیره کریمه بخشی از اوکراین باشد و آنها با معترضان مخالف ویکتور یانوکوویچ، رئیسجمهوری سابق اوکراین در کییف همپیمان هستند و تحریم رفراندوم را خواستار شدهاند .این تمام ماجرا نیست؛روسیه در مناطق شرقی اوکراین نیز دست به تحریک قومیتی زده است. در شهر دونتسک، در شرق اوکراین، گروهی از مردم بهرغم برف و بوران در مرکز شهر جمع شدهاند تا از برگزاری همهپرسی در منطقه کریمه حمایت کنند.
مخالفت در قلب مسکو
درحالی که در خاک اوکراین برخی پرچم روسیه در دست گرفته اند؛مخالفان سیاستهای ولادیمیرپوتین پرچمهای اوکراین را در مسکو در دست گرفتند. حدود 50 هزار تن از مردم روسیه در مرکز مسکو تجمع کردند تا به مداخله کشورشان در اوکراین اعتراض کنند.آنها، شعارهایی را که پیشتر در اعتراضات ضد دولتی کییف شنیده میشد، سر دادند. این معترضان از رئیسجمهوری روسیه خواستند تا سربازان این کشور را از کریمه خارج کرده و به رویارویی به سبک دوران جنگ سرد پایان دهد. تظاهرکنندگان پلاکاردهایی با عنوان «پوتین از اوکراین خارج شو» در دست داشتند. دیگر پلاکاردها نیز اقدام روسیه در الحاق شبه جزیره کریمه به خاک خود را با اقدام آلمان نازی پیش از جنگ جهانی دوم در الحاق منطقه زودتنلند به خاک آلمان مقایسه کردند. بسیاری از معترضان شعارهای مطرح شده در قیام اوکراینیها در ماه گذشته میلادی را سر میدادند. در جریان تظاهرات روز شنبه صف درازی از معترضان در طول بلوار مرکزی مسکو جمع شدند و انواع پرچمها و پلاکاردها را به دست داشتند. پس از راهپیمایی، معترضان در منطقه پروسپکت ساخارووا، صحنه اعتراضات گسترده علیه ولادیمیر پوتین در سالهای 2011 و 2012، تجمع کردند. برخی معترضان چپگرا بنرهای سیاه و قرمز گروه مناقشهبرانگیز «ارتش شبهنظامی اوکراین» را که در زمان جنگ جهانی دوم هم با نیروهای نازی و هم با نیروهای شوروی جنگید، به دست داشتند. این در حالی است که یک تجمع دیگر نیز روز شنبه با سازماندهی خوب در مرکز مسکو و در نزدیکی کرملین در حمایت از دولت روسیه برگزار شد که طبق برآورد پلیس روسیه در آن 15 هزار تن حضور داشتند.
انتقام اروپا
اتحادیه اروپا یکشنبه خود را برای واکنش به همه پرسی در کریمه آماده میکرد و ظاهرا مصمم است روز دوشنبه، شماری از مقامات روسی را مجازات کند .در عین حال اتحادیه اروپا با هدف باز نگاه داشتن باب گفتوگو با مسکو قصد ندارد مجازاتهایی برای راس حکومت روسیه در نظر بگیرد.
اروپاییها قرار است از صبح دوشنبه وارد عمل شوند زیرا وزیران امور خارجه این کشورها امروز، برای نشست ماهانه خود در بروکسل گردهم خواهند آمد.
جانکری وزیر امور خارجه آمریکا جمعه هشدار داده بود:« اگر همه پرسی برگزار شود ، تحریمهایی برقرار خواهد شد و پاسخی وجود خواهد داشت.»
فرانسوا اولاند رئیس جمهوری فرانسه نیز شنبه این همه پرسی رابه« اصطلاح همه پرسی» خواند و اعلام کرد:« در صورتی که تنش روز دوشنبه رفع نشود، کاربرد تحریمها شروع خواهد شد زیرا رهبران اروپایی درباره آن در نشست فوقالعاده خود در ششم مارس به توافق رسیدند.»
لندن که تاکنون بیشتر مردد بود نیز اعلام کرد اکنون برای اتحادیه اروپا زمان آن فرا رسیده است که « تدابیری تنبیهی بسیار شدید» اتخاذ کند.در بروکسل ، نشست جدیدی در سطح سفرا برای یکشنبه شب به منظور نهایی کردن تحریمهای هدفمند علیه مقامات روس یا اوکراینی طرفدار روس به شکل محدودیتهای اعطای روادید یا مسدود کردن داراییها پیش بینی شده است.به گفته یک منبع اروپایی، هیچ خبری رسمی درباره فهرست افرادی که هدف قرار گفته اند و ممکن است شامل 25 تا 30 اسم شوند، فاش نشده است.
نگرانیها از بروز تنش نظامی
مقاصد ولادیمیر پوتین پس از این همه پرسی برای پایتختهای غربی مشخص نیست.یک دیپلمات در بروکسل این پرسش را مطرح میکند:«آیا او از الحاق کریمه به روسیه راضی خواهد شد یا تلاش خواهد کرد این کار را به شرق اوکراین گسترش دهد؟»
روسیه میخواهد پس از پیوستن شبه جزیره کریمه به این کشور، با کشورهای غربی درباره شرق و جنوب اوکراین مذاکره کند.
ویاشسلاو نیکونوف، یک نماینده با نفوذ مجلس روسیه گفته است که «کودتای» کی یف توسط آمریکا و متحدانش برای سوق دادن اوکراین به سوی سازمان ناتو انجام گرفته است. او گفت روسیه برای جلوگیری از گسترش ناتو به مرزهای آن کشور «هر اقدام لازم را انجام خواهد داد».ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، از تشدید تنش در جنوب و جنوب شرقی اوکراین ابراز نگرانی کرده است. او گفته است که «گروههای رادیکال» عامل بالا گرفتن تنش هستند.
در حالی که مناطق شرقی اوکراین نیز تحت تاثیر رسانههای روسیه خواهان جدایی همانند شبه جزیره کریمه هستند پایگاههای نظامی اوکراین و برخورد نیروهای ارتش با روسیه و شبه نظامیان اوضاع را به شدت متشنج میکند. «ویتالی کلیچکو»، قهرمان بوکس سابق جهان که قصد دارد کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری آتی اوکراین شود، در مصاحبهای به مجله آلمانی «بیلد»، گفت: سربازان ما در آینده همچنان در پایگاههایشان در شبه جزیره کریمه باقی خواهند ماند.وی که سابق بر این از رهبران جریان معترض علیه دولت ویکتور یانوکوویچ، رئیسجمهوری مخلوع اوکراین بوده اضافه کرد: ما خواهان جنگ نیستیم. ما نمیخواهیم سربازان اوکراینی و روسی مجبور به درگیر شدن با یکدیگر شوند.
در کی یف، قدرت ملی گرایان هر روز افزایش پیدا میکند و با توجه به نفرت اوکراینیها از روسیه برای جدا شدن شبه جزیره کریمه فضا برای یک جنگ تمام عیار انتحاری مهیاست که نتیجه ای جز ویرانی خاک این کشور نخواهد داشت.