جهان سیاست در سالی که گذشت (بخش دوم)
در چنین شرایطی، برخی استانهای سنینشین عراق به اعتراض علیه آنچه دیکتاتوری مالکی در اداره کشور خواندند، پرداختند. اگرچه در وهله اول میتوان این اعتراضات را جزو تحولات سیاسی عراق طبقهبندی کرد، اما به واقع تظاهراتها در این استانها و علیالخصوص استان الانبار شرایط را برای رخنه شبه نظامیان داعش و همچنین عناصر مسلح قبیلهای در بین مردم آماده کرد و دست آخر شاهد بودیم که این افراد چگونه ارتش و دولت عراق را به چالش کشیدند. ارتش عراق پس از این که «داعش» شماری از شهرهای اصلی الانبار از جمله رمادی، سلیمان بک و مخصوصاً فلوجه را به تصرف خود در آورد، وارد عمل شده که به دنبال آن جنگی تمامعیار در این استان درگرفت. حملات هوایی و زمینی ارتش عراق علیه مواضع داعش در عراق همچنان ادامه دارد و تاکنون تلاش ریش سفیدان قبیلهای برای پایان دادن به درگیریهای مسلحانه ناکام مانده است. در همین حال، شبه نظامیان داعش ستونی از نیروهای دولتی عراق را هدف حمله قرار دادند که در این یورش 20 افسر عالیرتبه عراقی و از جمله فرمانده لشکر هفتم عراق در الانبار کشته شدند. داعش هم در بیانیهای اعلام کرد که به زودی به دیگر مناطق عراق یورش خواهد برد، البته وزارت کشور عراق هم ضمن هشدار به نیروهای دولتی اعلام کرد که داعش سلاح و توانایی کافی برای تصرف شهرهای عراق حتی پایتخت را در اختیار دارد. در این شرایط، دولت بغداد اسناد مربوط به حمایت مستقیم آل سعود از تروریسم در عراق را منتشر کرد و بانکیمون پس از سفر به بغداد اظهار داشت که پرونده حمایت عربستان از تروریستها در عراق را به شورای امنیت میبرد. به دنبال آن ارتش عراق هم با خطاب قرار دادن عربستان اعلام کرد که عراق را گورستان مداخلهگران خواهد کرد. از دیگر سو، موج حملات تروریستی علیه مردم عراق همچنان ادامه دارد و تروریستها روزانه دهها عراقی را به خاک و خون میکشند. براساس گزارشهای منتشر شده طی 12 ماه گذشته در عراق 1000 کودک نیز قربانی حملات تروریستی شدهاند. این در حالی است که تروریستها حتی به زندان نیز رحم نکردند و در حمله به عزاداران حسینی در روز اربعین بیش از 40 تن به شهادت رسیدند. شایان گفتن است که در مراسم تاسوعا و عاشورای حسینی بیش از 4 میلیون زائر به کربلا رفته بودند.
- لبنان
لبنان به ویژه جنوب بیروت در سال 92 صحنه چندین انفجار تروریستی بود. گفته میشود بحران سوریه، لبنان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. از آنجا که حزبالله به عنوان متحد دولت بشار اسد، حضوری گسترده در برخی مناطق سوریه دارد تا از سقوط دمشق به دست گروههای تکفیری و تروریستی جلوگیری کند، گروههای تکفیری هر از چند گاهی اقدام به انفجارهای تروریستی در بیروت برخی مناطق تحت نفوذ حزبالله کرده و هر بار بیانیه صادر میکنند که به تلافی حضور حزبالله در سوریه چنین اقداماتی انجام میدهند. این در حالی است که به گفته ناظران، موضوع حضور حزبالله در سوریه بهانه است چرا که لبنان طی سالیان گذشته و قبل از بحران سوریه نیز عرصه حضور و تاخت و تاز گروههای تروریستی بوده و دهها تن از مقامات این کشور اعم از شیعه، سنی، مسیحی، دروزی و غیره ترور شدهاند. یکی از انفجارهای تروریستی امسال، انفجار خودرو بمبگذاری شده نزدیک سفارت ایران در بیروت بود که بر اثر آن چند تن از جمله حجتالاسلام ابراهیم انصاری، رایزن فرهنگی ایران، در بیروت به شهادت رسیدند. اما آشوب و ناآرامی فقط مختص به بیروت و جنوب لبنان نبود. شهر طرابلس در شمال این کشور نیز صحنه درگیری دو گروه طرفدار مخالف حکومت سوریه بود که دهها کشته و مجروح بر جا گذاشته است. منطقه بابالتبانه که عمدتاً سنی مذهب و مخالف نظام سوریه است با منطقه جبل محسن که اغلب شیعه و طرفدار حکومت سوریه است، درگیر هستند و طرابلس لبنان را به آشوب و هرج و مرج کشاندهاند که حتی استقرار نیروهای ارتش لبنان نیز نتوانسته از ادامه این درگیریها جلوگیری کند. یک شیخ سلفی به نام احمدالاسیر که از نفوذ زیادی میان سنیهای شمال لبنان برخوردار است، اقدام به تحریک ساکنان بابالتبانه علیه ساکنان جبل محسن میکرد. اما پس از مدتی ارتش لبنان تعقیب و پیگرد وی را در دستور کار قرار داد و به همین دلیل الاسیر از چند ماه قبل فراری و مخفی شده است. چندی پیش نیز دادستانی کل لبنان حکم غیابی اعدام وی را صادر کرد که هنوز از مخفیگاه و مکان اختفایش اطلاعی در دست نیست. در چنین اوضاع و احوالی اتحادیه اروپا به جای آنکه علیه این گروههای تکفیری و تروریستی موضعگیری کند، شاخه نظامی حزبالله را در فهرست تروریسم قرار داد. البته گفته میشود اتحادیه اروپا پیشتر با چنین اقدامی مخالفت کرده و حزبالله را یک گروه سیاسی و مردمی دارای نفوذ در لبنان خوانده بود اما تحت فشار برخی رژیمهای عربی منطقه، حزبالله را در فهرست تروریسم قرار داد.
این اقدام اتحادیه اروپا اما با واکنش دولت وقت لبنان به نخستوزیری نجیب میقاتی روبرو شد و دولت میقاتی این اقدام اروپاییها را نکوهش کرد. دولت لبنان، مقاومت این کشور را مردمی خواند و تأکید کرد که لبنان بدون مقاومت و حزبالله نابود خواهد شد. سیدحسن نصرالله دبیرکل حزبالله نیز در یکی از سخنرانیهایش این اقدام اروپاییها را کماهمیت خواند و گفت درج نام حزبالله در فهرست تروریسم اتحادیه اروپا، از ارزشهای مقاومت نمیکاهد و خون شهدای حزب الله و مقاومت را کمرنگ نخواهد کرد. نصرالله تأکید کرد تا زمانی که اسرائیل به عنوان دشمن اسلام و مسلمانان در منطقه حضور دارد، حزبالله و مقاومت نیز با تمامی قدرت حضور خواهد داشت. اما موضوع مهم دیگری که در سال 92 لبنان را درگیر کرد، عدم تشکیل دولت جدید بود. دولت جدید در حالی شکل نمیگرفت که از حدود یک سال قبل انتخاب و نخست وزیر آن «تمام سلام» نیز تعیین شده بود. کارشکنیهای احزاب وابسته به جریان 14 مارس و سعد حریری سبب تأخیر در تشکیل دولت جدید شد و نخستوزیر قبلی یعنی نجیب میقاتی همچنان روند امور را در دست داشت. 14 مارسیها تلاش کردند برخی وزارتخانههای مهم از جمله وزارت ارتباطات را که در دولت میقاتی در اختیار جریان 8 مارس به رهبری حزبالله بود، از چنگ آنها درآورند. به همین دلیل در یک سال گذشته از هر ترفندی استفاده کردند تا از این قضیه جلوگیری کنند. در نهایت با سعه صدر حزبالله و جریان 8 مارس که برای تصاحب وزارتخانههای کلیدی در دولت جدید تقلای زیادی نکردند، دولت جدید در آخرین ماههای امسال تشکیل شد، اگرچه گفته میشود دولت باثباتی نیست و به دلیل اختلافات سیاسی داخل لبنان، دولت جدید هنوز نتوانسته کنترل امور را در دست گیرد.
- بحرین
حملات وحشیانه نیروهای امنیتی رژیم آلخلیفه و مواضع خصمانه رژیم علیه معترضان موجب شد تا نهادهای حقوقبشری رسماً خواستار پایان سرکوبها و جو خفقان در بحرین شوند. موج سرکوبها تا آنجا پیش رفت که اوباما هم علیرغم اتحاد استراتژیک واشنگتن ـ منامه در مقر سازمان ملل به شدت از رفتار وحشیانه رژیم بحرین در قبال معترضان انتقاد کرد. البته این انتقاد موجبات تنش در روابط آمریکا ـ بحرین را فراهم آورد و منامه سفیر واشنگتن را فراخواند. در چنین شرایطی بانکیمون، دبیرکل سازمان ملل نیز رسماً خواهان پایان جو ارعاب و تهدید علیه معترضان مسالمتجو در بحرین شد. بانکیمون همچنین اعلام کرد که رژیم آلخلیفه حقوقبشر را نقض کرده است.
در همین حال حدود 130 نهاد حقوقبشری از جمله دیدبان حقوقبشر و عفو بینالملل نیز از شیوه سرکوب معترضان در بحرین به شدت انتقاد کردند. این در حالی است که پارلمان اروپا نیز در بیانیهای نقض حقوقبشر در بحرین را به شدت محکوم کرد. در چنین شرایطی هیأت حقوقبشر سازمان ملل برای بررسی موارد تخلف رژیم بحرین در امر مبارزه با معترضان برای سفری 21 روزه به منامه رفت. ناوی پیلای که رهبری هیأت را برعهده داشت با نمایندگان مخالفان و دولت به گفتگو نشست. شایان گفتن است که دستگاههای امنیتی بحرین با حمله روزانه و مستمر به معترضان دهها تن را شهید و صدها تن دیگر را بازداشت و در زندانهای مخفی شکنجه کردهاند. پلیس بحرین همچنین به مراسم عزاداری حسینی بحرینیها حمله کرد و به ضرب و شتم عزاداران پرداخت. از دیگر سو دستگاه قضایی بحرین در راستای تنگتر کردن عرصه برای اعتراض مخالفان در اقدامی بیسابقه، شورای علمای شیعه این کشور را منحل کرد که این اقدام با اعتراض گسترده علمای بحرینی و مردم مواجه شد. این در حالی است که چند روز پس از انحلال شورای علمای شیعه، نیروهای امنیتی بحرین شیخ علی سلمان، دبیرکل جمعیت الوفاق بحرین را نیز بازداشت و بازجویی کردند.
- فلسطین
فلسطین در سال 1392 نیز همچون شش دهه گذشته با رویدادهای ریز و درشت بسیاری همراه بود اما از سرگیری مذاکرات صلح میان فلسطینیها و اسرائیل مهمترین آن بود؛ اهمیت از آن جهت که مذاکرات صلح از حدود سه سال قبل و در پی تجاوز هشت روزه صهیونیستها به غزه متوقف شده بود. رفت و آمدهای زیاد جانکری وزیر خارجه آمریکا به منطقه سرانجام رهبران تشکیلات خودگردان فلسطین را قانع کرد که پس از وقفهای سهساله به میز مذاکرات با اسرائیل بازگردند. چارچوب زمانی برای این مذاکرات، 9 ماه تعیین شده که تاکنون حدود شش ماه از آن گذشته اما هنوز هیچ نتیجه ملموسی حاصل نشده است و حتی مقامات تشکیلات خودگردان و رژیم صهیونیستی از احتمال تمدید مذاکرات پس از 9 ماه خبر میدهند. اما نکته مهم این بود که فلسطینیها از سرگیری مذاکرات صلح را به توقف شهرکسازیهای اسرائیل در کرانه باختری و قدس مشروط کرده بودند و آمریکا نیز اعلام کرد که توقف شهرکسازی را تضمین میکند اما تنها چند هفته پس از آغاز مجدد مذاکرات، صهیونیستها شهرکسازی را از سر گرفتند. مقامات تشکیلات خودگردان چندین بار تهدید به خروج از مذاکرات در اعتراض به ادامه شهرکسازیها گرفتهاند اما گفته میشود آمریکا و اسرائیل محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان را تهدید کردهاند که در صورت متوقف کردن روند مذاکرات، سرنوشت یاسر عرفات یعنی مرگ غیرطبیعی در انتظار او خواهد بود. شهرکسازیهای اسرائیل، داد متحدان اروپایی این رژیم را نیز درآورده و بسیاری از کشورهای اروپایی، داد و ستد با شهرکهای اسرائیل را متوقف و بانکهای این رژیم را نیز تحریم کردهاند. در داخل نیز بسیاری از مردم فلسطین به ویژه ساکنان غزه با برپایی تظاهرات، به مذاکرات صلح اعتراض کرده و خواستار توقف آن شدهاند. همزمان با این اعتراضات جهانی به شهرکسازی اسرائیل، فنلاند و دانمارک سطح نمایندگی فلسطین در پایتختهایشان را به سفارت ارتقا دادند. این اقدام که پس از عضویت ناظر فلسطین در سازمان ملل، دومین گام مهم بینالمللی برای به رسمیت شناختن حقوق فلسطینیها به شمار میرود حکایت از صهیونیستستیزی بسیاری از کشورهای غربی در عصر حاضر دارد. در چنین اوضاع و احوالی دولت انتصابی تشکیلات خودگردان فلسطین به نخستوزیری «سلام فیاض» استعفا کرد و دولت جدید ره نخستوزیری «رامی حمدالله» جانشین او شد.
اما رویداد مهم دیگری که امسال در سرزمینهای اشغالی اتفاق افتاد، آزادی اسرای فلسطینی در بند رژیم صهیونیستی بود.
بر اساس توافقی که میان مقاومت فلسطین و اسرائیل شده بود، قرار بود در قبال آزادی یک نظامی صهیونیست به نام «گلعاد شالیت» توسط مبارزان فلسطینی، 104 اسیر فلسطینی نیز در سه مرحله آزاد شوند که تاکنون حدود 70 نفر از آنها در دو مرحله آزاد شدهاند. این در حالی است که در سال 92 حملات گاه و بیگاه اسرائیل به غزه ادامه داشت و دهها غیرنظامی شهید و زخمی شدند. البته 2 نظامی صهیونیست نیز به فاصله 48 ساعت و در دو حادثه جداگانه به دست مبارزان فلسطینی در قدس و کرانه باختری کشته شدند که سبب آمادهباش نیروهای صهیونیست شد. امسال همچنین مناطق مختلف فلسطین شاهد برپایی تظاهرات در شصت و پنجمین سالروز نکبت یا همان سالروز اشغال فلسطین بود. این تظاهرات البته فقط به فلسطین ختم نشد و بسیاری از کشورهای جهان نیز در سالروز نکبت تظاهرات ضدصهیونیستی برگزار کردند. دیگر تحول امسال فلسطین، انتخاب دوباره خالد مشعل به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس بود. قرار بود مشعل از این سمت استعفا دهد و حرف و حدیثها درباره جانشینی «موسی ابومرزوق» معاون مشعل بود اما در نهایت رهبران حماس اعلام کردند در شرایط کنونی بهترین گزینه، انتخاب دوباره مشعل است. جنبش حماس شاهد تحول دیگری نیز بود و آن انتقال دفترش از سوریه به قطر بود. با آغاز بحران سوریه، حماس از برخورد دولت اسد با مخالفان انتقاد کرد و همین مسئله سبب ایجاد تنش میان دمشق و حماس شد و این جنبش، دفتر خود را به دوحه منتقل کرد. مرگ آریل شارون نخستوزیر پیشین اسرائیل نیز یکی دیگر از رویدادهای امسال سرزمینهای اشغالی بود. شارون که از هفت سال قبل و در پی سکته مغزی به کما رفته بود امسال جان داد. وی جنایات بیشماری در حق ملت فلسطین انجام داده بود و در بیرحمی و شقاوت، گوی سبقت را از دیگر مسئولان رژیم صهیونیستی ربوده بود. شارون به دلیل کشتار گسترده مردم فلسطین در اردوگاههای صبرا و شتیلا، به قصاب صبرا و شتیلا معروف بود.
تحول دیگری که در سال 92 بسیار سر و صدا کرد، بحث درباره مرگ یاسر عرفات رهبر فقید فلسطینیها بود. جسد عرفات بعد از 6 سال از قبر بیرون آورده شد تا علت مرگ وی مشخص شود. این اقدام به درخواست همسر عرفات انجام شد که در نهایت پزشکان فرانسوی، رأی به طبیعی بودن مرگ وی دادند. اما همسر عرفات که پیش از این ادعا کرده بود همسرش توسط اسرائیلیها مسموم شده و به مرگ غیرطبیعی از دنیا رفته است، گفته پزشکان فرانسوی را تأیید نکرد و از دیگر نهادهای بینالمللی خواست درباره مرگ عرفات تحقیق کنند. سال 92 همچنین تلآویو و بسیاری از شهرهای اسرائیل شاهد اعتراض به سیاستهای اقتصادی دولت نتانیاهو و شرایط بد اقتصادی بود. ساکنان اسرائیل، دولت نتانیاهو را فاسد خوانده و خواستار کنارهگیری آن بودند.
- عربستان
عربستان هم مثل بحرین در سالی که گذشت شاهد سرکوبهای گسترده، نقض حقوق بشر و حملات سازماندهی شده علیه معترضان بود. پس از اعتراضات سال گذشته در مناطق شیعهنشین رژیم آل سعود دست به تشدید تدابیر امنیتی در مناطق شرقی عربستان از جمله قطیف و اشرقیه زد و در همین راستا این مناطق به پادگانهای نظامی تبدیل شدند. در همین راستا نیروهای امنیتی سعودی با یورش به معترضان اقدام به سرکوب و در بعضی موارد به شهادت رساندن معارضان کردند. براساس گزارشهایی که منتشر شده، حجم بزرگی از زندانیان در عربستان، زندانیان سیاسی هستند که به صورت هدفمند تحت شکنجه نیز قرار میگیرند. در همین حال، نهادهای حقوق بشری از جمله دیدهبان حقوق بشر و عضو بینالملل به شدت از جو تهدید و ارعاب صورت گرفته از سوی رژیم آل سعود در عربستان انتقاد کردهاند و از ریاض خواستهاند تا دست به اصلاحات گسترده بزند. البته مقامات سعودی حتی پس از این هشدارها نه تنها اقدام به باز کردن فضا نکردند بلکه، قوانین سختگیرانهتری را علیه معارضان به تصویب رساندند. قانون مبارزه با تروریسم یکی از این قوانین است اگرچه، در ظاهر این قانون برای مبارزه با عربستانیهایی که اقدام به عملیات مجرمانه میکنند، طراحی و تصویب شده، اما در واقع هدف از آن سرکوب مخالفان رژیم است. در همین رابطه فعالان حقوق بشری عربستان اعلام کردهاند که قانون جدید حتی این اجازه را به نیروهای امنیتی سعودی میدهد که بدون مجوز اقدام به شلیک به هرکس که مشکوک میشوند، کنند. از طرفی، انصراف عربستان از عضویت موقت در شورای امنیت یکی دیگر از تحولات مهم این کشور بود. عربستان با به چالش کشیدن جایگاه و عملکرد شورای امنیت سازمان ملل، مدعی شد که این نهاد جهانی نتوانسته در سوریه نقشآفرینی کند و در همین راستا اعلام کرد که نمیتواند عضویت موقت در شورای امنیت را بپذیرد. ادامه دارد...
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
