«حزبالله» و انتخابات ترکیه
نوژن اعتضادالسلطنه
انتخابات شوراهای محلی ترکیه برگزار شد. با وجود انتقادات گسترده مطرحشده از سوی جریانات مختلف قرارگرفته در اپوزیسیون ترکیه بهخصوص از سوی حزب «جمهوری خلق» جریان اصلی لاییک آن کشور در مورد وقوع تقلب در انتخابات و در مورد شیوه شمارش آرا بهخصوص در پایتخت، «رجب طیباردوغان»، نخستوزیر ترکیه پس از اعلام پیروزی در انتخابات در کنار همسر و پسرش «بلال» که تا چندی پیش به اتهام دستداشتن در پرونده فساد مالی بازداشت شده بود، برای اپوزیسیون آن کشور خطونشان کشید. در این بین اما حضور یک حزب در انتخابات چندان در رسانههای بینالمللی مطرح نشد؛ جریانی که در داخل ترکیه افتادن نامش بر زبانها واکنشهای بسیاری را برانگیخته است: حزب «هدی» شاخه سیاسی گروه نظامی حزبالله ترکیه که در سال 2012 میلادی تاسیس شد.
با وجود تظاهرات هزاران نفر از عوامل و هواداران این حزب در تاریخ دوممارس سالجاری میلادی در استان شرقی «وان» ترکیه، نامزدهای این حزب تنها موفق به کسب 19دهمدرصد آرای کل اخذشده در ترکیه شدند و در مجموع 84/341 رای را عمدتا در استانهای شرقی و جنوبشرقی کردنشین در ترکیه از آن خود کردند: 4/41درصد آرا در دیاربکر و هفتدرصد در باتمان.
این نتایج در حالی به دست آمدند که پیشتر سخنگوی حزبالله ترکیه مدعی شده بود اگر فردی به هویت «کردی» اعتقاد دارد به حزب «آشتی و دموکراسی» رای خواهد داد اگر کسی هویت «اسلامی» را ارجح میداند به حزب «عدالت و توسعه» رای خواهد داد اما اکنون با حضور «حزبالله» ترکیه هر دوطرف به سوی این جریان جذب خواهند شد.
پیشینه این گروه سیاسی به پس از دوران کودتای نظامیان ترکیه در دهه 80 میلادی بازمیگردد. هسته اولیه حزبالله ترکیه در گروه وحدت شکل گرفت. رهبران این گروه در ابتدا در دو کتابفروشی در ناحیه دیاربکر گردهم آمده بودند. «حسین ولی اوغلو»، رهبر اولیه گروه بود که در سال 2000 میلادی در محاصره پلیس استانبول قرار گرفت و کشته شد. حزبالله ترکیه در نتیجه تصفیههای خونین درون گروهی در فاصله سالهای 1990 تا 1993 میلادی با انشقاقی بزرگ مواجه شد.
کشتار و زدوخورد به داخل گروه محدود نماند بلکه اعضای آن در سال 1992 و 1995 میلادی وارد نزاعی خونین با گروه «پکک» شدند و بیش از 500نفر از اعضای آن گروه را به قتل رساندند و با انتشار بیانیههایی اعلام کردند «پکک» مسوول کشتهشدن مسلمانان بوده و با ارامنه «کافر» همکاری میکند. نبرد میان دو گروه کرد در ترکیه به کشتهشدن 200نفر از اعضای حزبالله ترکیه نیز انجامید. شعار این گروه «کلاشنیکف و قرآن» دو سلاح مهم در برقراری دولتی اسلامی بوده است.
نزاع آنان با گروه «پکک» بیشتر بر سر موضوعات ایدئولوژیک بوده است چراکه «پکک» تحت رهبری «عبدالله اوجالان» سازمانی مارکسیستی- لنینیستی بود؛ امری که در تضاد با ماهیت مذهبی حزبالله ترکیه قرار داشت. مانیفست 17صفحهای این گروه که در سال 2014 میلادی منتشر شده، نشان میدهد فعالیت رهبران حزبالله ترکیه تنها به نواحی کردنشین محدود نمیشود بلکه کل آن کشور را دربر میگیرد و آنان تمام خاک ترکیه را هدف قرار دادهاند.
در این مانیفست آمده گروه حزبالله ترکیه خواهان تشکیل فدراسیون مستقل کردها با شرط رعایت ارزشهای اسلامی و تشکیل دولت اسلامی برای آنان شده است. با این حال، «حسین ییلماز»، رهبر این گروه در نوامبر سال 2013میلادی در مصاحبه با خبرنگار نشریه «اکونومیست» در پاسخ به این پرسش که «آیا آن جریان خواهان برقراری حکومتی مبتنی بر شریعت در ترکیه است؟» از ارایه پاسخ صریح و مستقیم به این پرسش خودداری ورزید و گفت: «ما مسلمانیم. قبل از هر چیز خواسته مردم خواست ماست. مردم بدون شک راه خدا را میخواهند.»
علاوه بر فعالیتهای مسلحانه گروه حزبالله ترکیه علیه اعضای «پکک»، آنان تعداد زیادی از روزنامهنگاران لاییک و وابسته به دولت را نیز هدف حملات خود قرار داده بودند. اتهام دستداشتن در بمبگذاری سال 1999 و قتل «غفار اوکان» رییس پلیس دیاربکر در سال 2001میلادی از جمله اتهاماتی بودند که سبب قرارگرفتن نام این گروه در فهرست گروههای تروریستی دولت ترکیه شد.
با وجود مبارزه نیروهای حزبالله ترکیه علیه دولت آن کشور، این جریان به اتحاد تاکتیکی با دولت نیز دست زده است. برای نمونه، نظامیان ترکیه پس از قلعوقمع مخالفان در دهه 80 میلادی برای حفظ ثبات کشور، مشروعیتبخشیدن به دولت و مقابله با تهدید رادیکالیسم چپ به ارایه مدلی مبتنی بر تلفیق اسلامی – ترکی مبادرت ورزیدهاند تا از این طریق به گمان خود از ایجاد «آنارشی» بیشتر در ترکیه خودداری کنند.
در این زمان بود که دولت ترکیه بودجههای کلانی را به ساخت مساجد و افتتاح کلاسهای آموزش قرآن اختصاص داد؛ رویکردی که دولت مصر در دوره سادات نیز در پیش گرفت و با هدف حذف ناصریسم از جامعه و به حاشیهراندن مخالفان به اتحاد موقت با اخوان المسلمین دست زد و اجازه داد تا اعضای آن گروه در دانشگاهها حضور فعال داشته باشند.
دو دهه بعد از دوره، در فوریه سال 1999 میلادی یکی از هواداران «حزبالله» ترکیه فاش کرد اعضای آن گروه در مقر نیروهای نظامی ارتش ترکیه در دیاربکر تعلیم دیدهاند. دو روز پس از انتشار این خبر «هالیت گونکن» نویسنده مقاله مربوط به این خبر کشته شد. همچنین «نامیک تارانجی» نماینده نشریهای دیگر در دیاربکر نیز در نوامبر همان سال به قتل رسید.
پیشتر در سال 1993میلادی کمیسیون تحقیق پارلمان ترکیه گمانهزنیهایی را در مورد آموزش نیروهای حزبالله ترکیه در اردوگاهی نظامی در «باتمان» توسط افسران امنیتی آن کشور مطرح کرده بود که بعدا «عارف دوغان»، سرهنگ بازنشسته ارتش ترکیه و یکی از متهمان پرونده «ارگنکون» این موضوع را تایید و اظهار کرد شورای امنیت ملی ترکیه در سال 1985 تصمیم گرفت تا از حزبالله ترکیه بهعنوان کارتی علیه «پکک» استفاده کند و به تصفیه نیروهای آن گروه در مناطق کردنشین بپردازد.
استفاده ابزاری دولت آن کشور از حزبالله ترکیه برای رویارویی با «پکک» به دولت نظامیان محدود نماند چراکه پس از آن در تاریخ 28 اکتبر سال 2013 میلادی روزنامه «آیدین لیق» ترکیه وابسته به جناح چپ آن کشور از دیدار «اردوغان» با رهبران گروه حزبالله ترکیه خبر داد. «آیدین لیق» در گزارش خود آورده بود سران حزبالله ترکیه در دیدار با نخستوزیر آن کشور به او گفته بودند پکک تنها جریان کردی در آن کشور نیست و دولت باید آنان را به رسمیت بشناسد و در معادلات سیاسی به بازی گیرد.
با این حال، با وجود نگرانی ناسیونالیستهای کرد در مورد احتمال غلبه گفتمان حزبالله ترکیه بر فضای انتخابات شورای محلی در استانهای کردنشین و گمانهزنیهای انجامشده در مورد امکان تشکیل ائتلاف انتخاباتی آن جریان با حزب عدالت و توسعه پس از دیدار رهبرانشان با شخص نخستوزیر، نتایج نشان دادند ساکنان مناطق کردنشین ترکیه به حزب «آشتی و دموکراسی» تنها حزب کردی قانونی در ترکیه و دارای نماینده در پارلمان آن کشور اعتماد بیشتری دارند و تمایلی ندارند رای خود را به نفع گروهی به صندوق آرا بیندازند که شایبههای بسیاری در مورد بهکارگیری شیوههای خشن و شکنجه از سوی هوادارانش در مورد اعضای سایر گروهها و جریانات کردی وجود داشته است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
