سودان جنوبی، عمق استراتژیک جدید تل‌آویو

سیده زهرا موسوی

رژیم صهیونیستی همواره از وحدت عربی در هراس بوده و وحدت کشورهای عربی از زمان تاسیس اولیه جعلی آن دغدغه این رژیم بوده است. البته مسئله دیگری که اینجا باید به آن توجه نمود موقعیت طلایی قاره آفریقا و منابع طبیعی این قاره است که همواره مورد توجه غرب و رژیم صهیونیستی بوده است. این دو امر موجب شده است رژیم صهیونیستی تلاش خود را برای دستیابی به این منابع دو چندان کند.

تماس‌های مسئولان اسرائیلی با جنوبی‌های سودان از طریق کنسولگری رژیم صهیونیستی در شهر «آدیس‌آبابا» اتیوپی آغاز شد و شرکت‌های این رژیم نقش پوشش را برای برقراری این ارتباطات و تماس‌ها ایفا کردند و قبیله «دینکا» به عنوان قوی‌ترین قبیله منطقه انتخاب شد تا راه ورود رژیم صهیونیستی به جنوب سودان و نفوذ در آن باشد. می‌توان روابط این رژیم با منطقه جنوب سودان را در چند مرحله تاریخی دسته‌بندی کرد که مهم‌ترین آن به شرح زیر است.

ـ ارائه کمک‌های انسانی نظیر دارو، مواد غذایی، فرستادن پزشک و امدادرسانی ـ بهره‌برداری از تضادهای قبیله‌ای بین خود جنوبی‌ها و تشدید درگیری‌ جنوبی‌ها با شمالی‌ها. تاکنون 35 سازمان یهودی هزینه ارسال کمک‌های دارویی و امدادرسانی را تقبل کرده‌اند. این کمک‌ها در زمینه کمک‌های امنیتی و علمی به جنوب سودان ارائه می‌شود.

ـ سرازیر شدن قراردادهای تسلیحاتی رژیم صهیونیستی به جنوب سودان و توسعه چارچوب آموزش شبه‌نظامیان جنوبی در اوگاندا، اتیوپی و کنیا.

ـ از سرگیری حمایت رژیم صهیونیستی از شورش مسلحانه و مجهز کردن جنبش‌های جدایی‌طلب جنوب به سلاح‌های پیشرفته و آموزش ده‌ها نفر از خلبانان آن برای هدایت جنگنده‌های سبک به منظور حمله به مراکز دولتی در جنوب و اقدام این رژیم به تأمین تصاویر ماهواره‌ای از مراکز نیروهای دولتی سودان.

ـ اعزام برخی از کارشناسان اسرائیلی برای جدایی‌طلبان به منظور تدوین طرح‌های جنگی و مشارکت آنها در برخی عملیات که به اشغال برخی از شهرهای جنوب سودان منجر شد.

رژیم صهیونیستی همچنین برای احداث چندین پایگاه نظامی علیه کشورهای عربی در ورودی جنوبی دریای سرخ علاوه بر پایگاه‌های هوایی در اتیوپی و کنیا و حضور هوایی در گینه و ایجاد پایگاه‌هایی در چاد به ویژه در منطقه مجاور با مرز سودان تلاش کرده است که بعدها روشن شده است که مأموریت این پایگاه‌ها نظارت بر مرزهای لیبی و سودان علاوه بر امکان استفاده از آنها علیه مصر است.

در این راستا دکتر سامح عباس، کارشناس مسائل بین‌الملل در مقاله‌ای با عنوان «کشور جنوب سودان ـ برگ برنده جدید اسرائیل علیه اعراب»، به منافع سیاسی و اقتصادی صهیونیست‌ها در جدا شدن جنوب سودان پرداخته است.

وی در مقاله خود گفته است: فروپاشی و تقسیم سودان دستاوردهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی زیادی برای اسرائیل به همراه می‌آورد که می‌توان آن را در محورهای زیر خلاصه کرد.

محور سیاسی

اسرائیل با تقسیم سودان می‌تواند یک حلقه قوی از حلقه‌های حمایت از مقاومت فلسطین را تضعیف کند، چرا که درگیر کردن آن در مناقشات و درگیری‌های داخلی باعث می‌شود که نتواند اهتمام و توجه قبلی را به حمایت از مقاومت فلسطین اعم از معنوی و مادی داشته باشد و سرگرم داخل شود. وارد کردن سودان در این درگیری‌ها همچنین به دستگاه جاسوسی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی فرصت می‌دهد که در قلب اراضی سودان نفوذ کند.

محور اقتصادی

منطقه جنوب سودان از ثروت‌های عظیم نفتی و طبیعی برخوردار است و ایجاد کشور مسیحی جدیدی در جنوب سودان به اسرائیل اجازه می‌دهد که کمبود شدید نیاز خود به انرژی را برطرف کند و همچنین ایجاد کشوری در جنوب سودان همراه با روابط قوی با اسرائیل، درها را به روی تل‌آویو برای بهره‌برداری از آبهای رود نیل که از منطقه جنوب سودان عبور می‌کند، باز خواهد کرد و سلطه اسرائیل بر آن را از طریق احداث سدهای بیشتر و احداث پروژه‌های آبی افزایش خواهد داد و از این امر به عنوان برگه برنده جدیدی برای بازی جهت مقابله با مصر استفاده خواهد کرد تا این کشور را در تنگنا قرار داده و این بار به لحاظ سیاسی و اقتصادی از قاهره باج‌خواهی کند.

محور امنیتی

اسرائیل در منطقه شاخ آفریقا و رود نیل یعنی کشورهای همسایه سودان منافع امنیتی و نظامی دارد به گونه‌ای که قراردادهای فروش سلاح با آنها می‌بندند و مبالغ هنگفتی از این راه به دست می‌آورد که خزانه آن را سالانه با میلیاردها دلار پر می‌کند و حمایت نظامی اسرائیل از شورشیان جنوب سودان (جنبش خلق سودان) از طریق یکی از کشورهای آفریقایی همجوار بر کسی پوشیده نیست و در این زمینه کافی است که به مطلب منتشر شده در یکی از روزنامه‌های آمریکایی اشاره کنیم که از موفقیت جنوب سودان در انبار کردن مقادیر زیادی سلاح‌های پیشرفته از جمله تانک سخن گفت؛ سلاح‌هایی که برای درهم شکستن معیار توازن بین جنوب و شمال سودان کافی است.

جنبش خلق جنوب سودان میزان و ماهیت روابط امنیتی و نظامی خود با رژیم صهیونیستی را هرگز پنهان نکرده است به گونه‌ای که اخیراً یک محموله جدید سلاح شامل موشک‌ها و راکت‌های ضدهوایی، خودروهای زرهی و موشک‌های زمین به هوا را دریافت و اعلام کرد که دو نفر از خلبان‌های آن زیر نظر این رژیم در چارچوب راهبردی که تل‌آویو در حمایت از رویکرد جدایی‌طلبی اتخاذ کرده است، در حال آموزش دیدن هستند.

در این میان، این نکته از بیشترین اهمیت برخوردار است که مجموعه این تماس‌ها بین این رژیم و جنوبی‌ها و آموزش آنها از سوی مأموران موساد و سازمان اطلاعات نظامی رژیم صهیونیستی بدین معنی است که حمایت سیاسی صورت گرفته از جنوبی‌ها براساس تلاش‌های اطلاعاتی و امنیتی این رژیم بوده است و این حقیقتی است که باید آن را برای درک هدف رژیم صهیونیستی از تحقق جدایی‌طلبی در این منطقه شناخت.

مسئولان و کارشناسان عرب نیز حمایت‌های رژیم صهیونیستی از کشور «سودان جنوبی» را نقض امنیت ملی عربی توصیف کرده‌اند.

در این راستا احمدبن حلی، معاون دبیر کل اتحادیه عرب به منظور رویارویی با طمع‌ورزی‌های رژیم صهیونیستی نقش فعال در کشور سودان جنوبی را خواستار شده است. احمد‌بن حلی تأکید کرده است که مسئله کمک‌های رژیم صهیونیستی به کشور سودان جنوبی بسیار تأسف‌بار است و کشورهای عربی باید کمی در این خصوص درنگ کنند.

بن‌حلی همچنین گفته است که رژیم صهیونیستی با حمایت نظامی مستقیم از گروه‌های شورشی فعالیت خود را در جنوب سودان شروع کرد تا به مرحله آموزش‌های نظامی علنی این گروه‌ها رسید. به گفته این مسئول عربی این رژیم حمایت و همکاری خود را اخیراً تغییر داده است و از طریق آموزش ارتش ملی و نفوذ در بخش‌های مختلف از جمله بخش‌های سرمایه‌گذاری نظیر گردشگری، اکنون عملا در این منطقه حضور مستقیم دارد.

هانی رسلان، رئیس برنامه سودان در «مرکز تحقیقات استراتژیک سیاسی» حضور رژیم صهیونیستی را در کشور سودان جنوبی بعید ندانسته و گفته است: مرحله نخست طرح‌های اسرائیلی در سودان جنوبی پایان یافته است و مرحله دوم آغاز شده است که مربوط به آینده منطقه دارفور است که وضعیتی مانند جنوب سودان پیدا کند؛ چرا که منطقه دارفور نیز مانند کشور سودان جنوبی شاهد جنگ داخلی است و مسلما بعدها مسئله حل و فصل اوضاع این منطقه مطرح خواهد شد تا اینکه نهایتا به حق تعیین سرنوشت این منطقه ختم می‌شود و بالاخره سناریویی شبیه سناریوی سودان جنوبی تکرار خواهد شد.

در این راستا مسئولان خارطوم نیز بر وجود مذاکرات میان وزارت خارجه رژیم صهیونیستی و مسئولان کشور سودان جنوبی تأکید کرده و گفته‌اند: اسرائیل به موجب این رایزنی‌ها و برخی توافقات، کمک‌های علمی، تکنولوژیکی و امنیتی را به جنوب سودان ارائه کرده است و قرار است که دو طرف سفارتخانه‌هایی را افتتاح کنند.

رژیم صهیونیستی در ادامه تلاش‌های خود برای گسترش نفوذ در کشور سودان جنوبی نخستین گروه از ساکنان جنوب که پناهنده سرزمین‌های اشغالی شده بودند را وارد کشور تازه تأسیس سودان جنوبی کرد، در حالی که برخی از اعضای کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی) نیز به همراه آنها وارد این کشور شده‌اند. منابع گفته‌اند که سازمان یهودی به نام «بلیس یو» در جنوب سودان تلاش می‌کند با مسئولان کشور سودان جنوبی در زمینه بازگرداندن آوارگان سودانی به کشورشان همکاری کند.

این سازمان هزینه بلیت هواپیمای این آوارگان را نیز تأمین کرده و به هر یک 500 دلار داده است.