مدتی است نام محمد خاتمی که یکی از چهرههای اصلی فتنه 88 است، به عنوان لیدر جریان اصلاحات که قصد بازگشت به درون حاکمیت را دارد مطرح میشود تا آنجا که برخی رسانهها خبر دادند اخیرا در جلسهای با حضور مشاوران و افراد متنفذ دوم خرداد در بنیاد باران بر ضرورت ایجاد اختلاف میان اصولگرایان تاکید کرده و گفته است: «میتوان با دامن زدن اختلافات میان اصولگرایان به موفقیت دست یافت ولیکن با وضعی که موسوی و کروبی درست کردند، بزرگترین خیانت به اصلاحطلبان از سوی آنان شکل گرفت. اگر آنان این طور خرابکاری نمیکردند، ما قهرمانانه وارد عرصه سیاسی میشدیم.»
طبق آنچه خبرگزاری فارس منتشر کرده است، خاتمی در یک نشست محفلی نیز تنها راه ادامه فعالیت و حیات اصلاحطلبان را پیگیری اهداف خود از مسیر اصلاحات عنوان و تأکید کرده که نمیشود با جنبش سبز ـ بخوانید فتنه سبز ـ به اهداف خود رسید. تنها راه زنده نگاه داشتن اصلاحات جدایی از این جریان است.
وی با تاکید بر اینکه "جنبش سبز، اصلاحات را به ورطه نابوی کشانده"، تصریح کرده است: مسیر اهداف ما "فعلاً" از خیابان محقق نمیشود و ما در این زمینه باید و حتما فقط راه خودمان را پیش بگیریم. بیان این سخنان در حالی است که خاتمی در بحبوحه فتنه 88 با حمایتها و مواضع آشکار و یا با سکوت و پشتیبانی از موسوی و کروبی آتش فتنه را شعلهور ساخته و سعی در حمایت از ساختارشکنیهای فتنهگران داشته است.
جورج سوروس صهیونیست رئیس هیأت مدیره مؤسسه جامعه باز (OSI) و طراح و حامی مالی انقلابهای مخملی، در مراسمی که به مناسبت هشتمین سالگرد حوادث یازدهم سپتامبر در نیویورک برگزار شد، اینگونه درباره دیدارش با خاتمی میگوید: "در این جلسه من به خاتمی گفتم که جوانان ایران به عنوان بخش بزرگی از جمعیت ایرانیان، مشتاق تغییری سیاسی هستند که حاصل آن جامعهای آزادتر باشد. به خاتمی گفتم که هر چند دغدغه خاطر کنونی بیشتر ایرانیان وضعیت اقتصادی خودشان است و انتخابات ژوئن 2005 نیز همین موضوع را تأیید میکند اما باید گرایشهایی را در ایران تقویت کرد که آزادی بیان و ارتباط با جهان آزاد را مؤلفههای اصلی پیشرفت و ثبات ایران میدانند. "وی سپس اظهار میدارد: به خاتمی گفتم با اینکه تعداد بسیاری از شهروندان سرخورده ایرانی از تغییرات اساسی در ساختار سیاسی ایران حمایت خواهند کرد اما آنان هنوز فاقد "گروههای سازماندهی شده" برای پشتیبانی از یک انقلاب (براندازی) هستند.
گفتم که سرعت جوانگرایی جمعیت و شدت بیکاری در ایران احتمال تغییر در کوتاهمدت را کاهش میدهد و برای این منظور باید به باز کردن بیشتر فضا، توسعه سازمانهای غیردولتی و افزایش تعداد رسانههای مستقل کمک کرد تا یک دموکراسی پرشور و روادار در ایران نهادینه شود. رئیس هیأت مدیره مؤسسه جامعه باز سپس به اظهارات خاتمی اشاره میکند و میگوید: خاتمی در این جلسه به من گفت که تعارض موجود بین ساختار حقیقی و ساختار حقوقی در ایران مهمترین مانع برای پیشرفت و توسعه روابط ایران با غرب است.
طراح و حامی مالی انقلابهای مخملی میافزاید: خاتمی معتقد بود که دموکراسی و رواداری دولت با ساختار کنونی یک حکومت مذهبی که در رأس آن رهبر مذهبی حکمرانی میکند، به دست نخواهد آمد. اگرچه در زمان انتشار این خبر دفتر خاتمی نیز پیشتر با صدور اطلاعیهای این خبر را تکذیب کرد و نوشت که "خاتمی نه سوروس را میشناسد و نه در داووس با وی دیدار کرده است." و سوروس نیز بلافاصله خبر را در گفتگو با بیبیسی تکذیب کرد، اما نهادهای امنیتی بر وقوع این دیدار اصرار داشتند و این در حالی بود که نمیتوان انتظار دیگری جز تکذیب این دیدار از یک سیاستمرد داشت.
از این وقایع که بگذریم، نکته مهم و کلیدی این است که شخص خاتمی هنوز از اقدامات ساختارشکنانه خود در فتنه 88 اظهار پشیمانی نکرده و حاضر نشده است از نظام و مردم عذرخواهی کند و همین موضوع، تأیید صلاحیت آنها را برای فضای سیاسی آینده کشور در هالهای از ابهام قرار داده و باعث بروز اختلافات زیادی میان مدعیان اصلاحات شده است، به نحوی که با متهم کردن و مقصر جلوه دادن همدیگر سعی در حفظ جایگاه خود دارند؛ تا این حد که مصطفی کواکبیان از اعضای فراکسیون اقلیت مجلس هشتم اخیرا طی مصاحبهای به صراحت اعلام کرده که اصلاحات فقط به خاتمی ختم نمیشود.
در بخشی از مصاحبه کواکبیان آمده است: ما با هیچ کدام از آنهایی که در خیابانها به آتش زدن و به هم زدن همه چیز پرداختند و با این اعمال در کشور اختلال و آشوب ایجاد کردند، نسبتی نداریم بلکه مخالف هم هستیم. ما از همان اول هم تاکید کردیم اینها در زیر هر نامی چه جنبش سبز و چه اصلاحطلب که دست به چنین اعمالی زده باشند، یک مشت آدم برانداز هستند و ما با هر کسی که به دنبال براندازی باشد، مخالفیم.
وی در ادامه تأکید کرده است: ما در انتخابات از نامزدهایی حمایت میکردیم و تا مادامی که انتخابات انجام نشده بود، حمایتمان هم باقی بود، اما بعد از آن که انتخابات تمام شد و آن حوادث رخ داد، حمایت ما هم پایان یافت. در عین حال ما هیچ وقت مدعی نبودیم که آنها لیدر ما هستند. همچنین صادق زیباکلام که از افراد نسبتاً مطرح در دایره اصلاحطلبان است، در یک مناظره دانشگاهی خاتمی را متهم به بیلیاقتی کرده و وضعیت امروز اصلاحطلبان را ناشی از نبود شجاعت، جسارت و لیاقت در خاتمی دانسته بود.
عدهای از چهرههای اصلاحطلب نیز که نسبتاً در امتحان فتنه 88 کارنامه پربحث و خاکستری بر جای گذاشتهاند، با سکوت معنادار نسبت به تحرکات و سخنان اخیر خاتمی منتظر شفافتر شدن فضا و اعلام مواضع روشنتر چهرههای شاخصتر جریان اصلاحات هسند تا شاید بتوانند به پیروی از آنها جرأت قدم گذاشتن در عرصه سیاسی کشور را پیدا کنند. جالب آنجاست که اخبار این روزها از وی در رسانهها نیز اغلب نقل قول دیگران از سخنان وی در جلسات محفلی است.
چه زمانی که محمدجواد اکبرین عضو ارشد رسانهای سبزهای خارجنشین از قول وی شروطی را برای شرکت در انتخابات قید میکند؛ چه زمانی که رسانهها از قول واسطهها نقل میکنند که خاتمی میگوید "ما باید هر چه زودتر به میدان وارد شویم به حداقلها اکتفا کنیم. وضعیت را روی بازسازی نیروها قرار دهیم، حساسیت ایجاد نکنیم. انتظار نداشته باشید تاجزاده و نبوی را قبول کنند مهم بازگشت ما به قدرت است. مهم ساماندهی حرکات بعدی ماست."
اینکه جریان دوم خرداد که همیشه مترصد اختلاف و شکاف بین جریان رقیب بود، این روزها برنامه اول خود را اختلافاتافکنی میان اصولگرایان و انجام اقداماتی منافقانه برای ایجاد چندصدایی در صفوف اصولگرایان قرار داده و سعی دارد با به بازی گرفتن چند تن از چهرههای به ظاهر اصولگرا و واداده به برخی اختلافنظرها دامن بزند، این روزها هشداری است که زیاد شنیده میشود، اما باید هوشیار بود که گاهی تکنیک مورد استفاده اصلاحطلبان تغییر میکند.
یکی از اعضای جبهه مشارکت در روزهای پس از پایان فتنه 88 توسط مردم در ملاقاتی با نگارنده، علت عدول حزب متبوعش از خاتمی به موسوی را یک چیز عنوان نمود؛ آن که فهمیده بودند گفتمان غالب در جامعه گفتمان اصولگرایی است، احمدینژاد رای بالایی خواهد داشت و از نگاه مردم اصلاحطلبی در نقطه پایان قرار دارد، اینچنین بود که نامزدی را برگزیدند که بخشهایی از بدنه اصولگرایان به آن بدبینی نداشته باشند و بتواند شکافی را در میان بدنه اصولگرایان ایجاد نماید.