اختلاف اعتماد ملی با شورای هماهنگی جبهه اصلاحات
خوابی که تعبیر نشد
بهروز شجاعی
همه چیز از یک خواب آغاز شد: «حدود ساعت سه بامداد شنبه 28 خردادماه که ثبت رسمی آرا در سایت انتخابات آغاز شد، تمام آمارهای رسمی رای اینجانب را بسیار بالاتر از سایر کاندیداهای محترم نشان میداد. ساعت پنج بامداد که اینجانب به استراحت پرداختم رای بنده حدود 25 درصد و سایر کاندیداها کمتر از 20 درصد بودند. در همان ساعات بعضی از دوستان با توجه به آرای 60 و 70 درصدی در بعضی استانها معدل 25 درصدی ثبت شده به نام اینجانب را مشکوک میدانستند. اما پس از حدود دو ساعت که از خواب بیدار شدم مانند بیداری از خواب اصحاب کهف دریافتم که همه چیز تغییر کرده است... راحتترین کار برای اینجانب آن است که از همه فعالیتهای سیاسی کنارهگیری کنم اما وفاداری به راه امام، دین نسبت به اسلام و انقلاب و قدرشناسی نسبت به مردم، حقیر را از عافیتجویی برحذر میدارد. بنابراین تصمیم به تشکیل حزبی فراگیر و غیرحکومتی گرفتهام.» حجتالاسلام مهدی کروبی به وعدهای که در نامه سرگشاده بعد از اعلام نتایج دور اول انتخابات دور نهم ریاست جمهوری داده بود، عمل کرد و چندی بعد رسما «حزب اعتماد ملی» که حزبی است «اصلاحطلب و همزمان نخبهگرا و تودهگرا» را تشکیل داد. از «مهدی کروبی» دبیر کل کنونی حزب اعتماد ملی، کسی که در تاسیس مجمع روحانیون مبارز در سال 1367، در به صحنه در آوردن و آنگاه دفاع کردن از نامزدی سیدمحمد خاتمی در سال 1376 و نیز صفشکنیهای منحصر به فرد، هنگام نزاعهای سیاسی از قبیل حکم اعدام سیدهاشم آقاجری و حکم بازداشت حسین لقمانیان در مجلس ششم نقشی فعال و پررنگ را ایفا کرده است، همواره با عنوان «شیخ اصلاحات» یاد شده است. شیخوخیت در همیشه تاریخ حکم کرده و میکند که «شیخ» یک «منتقد درونگروهی» و گاه یک «پدر عصبانی» باشد تا فرزندان، مریدان و جوانترها را از راه و هدف اصلی منحرف نشوند. شیخ مهدی کروبی نیز به خصوص بعد از تاسیس حزب اعتماد ملی تلاش کرد که این نقش را که پیشتر در مجلس ششم در مقام ریاست ایفا کرد، در مجموعه جریان اصلاحات تثبیت کند. در این میان، دستگاه تبلیغاتی جریان محافظهکار و مخالف جریان اصلاحات، فرصت را مغتنم شمرد و تلاش کرد که از انتقادات «شیخ» سوءاستفاده کند و این انتقادات را اختلافاتی عمیق نشان دهد، چرا که جریان مقابل اصلاحات، «خواب تفرقه» را برای اصلاحطلبان با استفاده ابزاری از حزب اعتماد ملی دیده بود. هنگامی که حزب اعتماد ملی اعلام کرد که «با تابلوی اعتماد ملی در انتخابات شوراها شرکت میکند»، دستگاههای تبلیغاتی جریان مخالف اصلاحات با ذوقزدگی روی آن مانورهای تبلیغاتی دادند، سرمقالهها و مصاحبهها و تحلیلها آغاز شد؛ اما تجربه «شیخ» مانع از آن بود که حزب اعتماد ملی به واسطه نقدهایش که نقدی «درونجریانی» بود، نتیجه مطلوب مخالفان را در پی آورد. زمانی که حزب اعتماد ملی رسما اعلام کرد که «لیست آنها برای انتخابات دور سوم شورای شهر با لیست ائتلاف اصلاحطلبان مشترک است»، آرزوهای محافظهکاران نقش بر آب شد تا جایی که «حسین شریعتمداری»، موتور دستگاه رسانهای جریان محافظهکار و مدیرمسوول روزنامهای که تیرماه سال گذشته مصاحبه مفصلی با مهدی کروبی انجام داد و تلاش کرد مهدی کروبی را نقطه مقابل جریان اصلاحات معرفی کند، در سرمقاله خود در 8 آذرماه سال گذشته نوشت: «جبهه اصلاحات همانگونه که انتظار میرفت و نگارنده نیز طی دو یادداشت اخیر پیشبینی کرده بود تقریبا به ائتلاف رسید و سرانجام پس از چند هفته رایزنی و تبادلنظر، دیروز لیست نهایی و مشترک نامزدهای خود برای انتخابات شورای شهر تهران را منتشر کرد. بدیهی است که این ائتلاف و ارائه لیست مشترک از سوی جبهه اصلاحات به مفهوم آن نیست که احزاب و گروههای حاضر در این جبهه با یکدیگر اختلافنظر ندارند بلکه باید گفت گروهها و احزاب جبهه اصلاحات در یک ارزیابی منطقی به یک نتیجه عاقلانه رسیده و به رغم اختلافنظر شدید میان خود برای عبور از مرحلهای که همه در آن اتفاقنظر دارند چارهای جز ائتلاف ندیدهاند.» این سرمقاله در عین اعتراف به ائتلاف اصلاحطلبان، اصراری بود بر ادعاهای قبلی مبنی بر «اختلافنظر شدید» در جریان اصلاحات و جالب آنکه در آن مقاله شریعتمداری به اصولگرایان توصیه کرد که از اصلاحطلبان «درسآموزی» کنند. بعد از توفیق نسبی اصلاحطلبان در انتخابات شورای شهر در کشور، هر چند دستگاه عریض و طویل رسانهای محافظهکاران دیگر نمیتوانست روی عدم حضور اعتماد ملی در ائتلاف اصلاحطلبان مانور تبلیغاتی دهد، اما تلاش ناامیدانهای را برای جلوهدادن جدایی یک ضلع از مثلث اتحاد اصلاحطلبان آغاز کردند و تلاش کردند که مهدی کروبی و حزب اعتماد ملی را «نقطه مقابل شورای هماهنگی جبهه اصلاحات» معرفی کنند. ادعایی که هم از سوی اصلاحطلبان رد شده، هم سران حزب اعتماد ملی و هم واقعیتهای سیاسی آن را به نمایش میگذارد در این میان «هممیهن» در گفتوگو با سه فعال سیاسی اصلاحطلب موضوع رابطه حزب اعتماد ملی با اصلاحطلبان را بررسی کرده است. این مصاحبهها پس از جلسه هفته گذشته شورای هماهنگی جبهه اصلاحات انجام شد که در آن، نوع تعامل این جبهه با حزب اعتماد ملی بررسی شد.
اعتمادملی: حامی جبهه اصلاحات هستیم
«رسول منتجبنیا» قائم مقام حزب اعتمادملی در مورد عدم حضور این حزب در شورای هماهنگی جبهه اصلاحات توضیح میدهد: «یکی از تشکیلاتی که میتوان گفت پدر همه تشکلهای اصلاحطلب هست، مجمع روحانیون مبارز هست، که همه این تشکلها یا اکثرا بعد از مجمع و برخاسته از حرکت مجمع بودند. در عین حال تاکنون یک مرتبه مجمع روحانیون مبارز به عنوان عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات در نیامده، یعنی حاضر نشده به عنوان عضو رسمی جبهه اصلاحات باشد، دلیل هم دارد. مجمع میخواهد در عین حالی که با دوستان همجبهه خودش تعامل دارد آزاد و مستقل باشد، مجمع روحانیون مبارز با این سابقه و عظمت همواره از اینکه به عنوان عضو رسمی آن تشکیلات باشد پرهیز داشته، به رغم اینکه در برخی جلسات شرکت میکنند و گاهی محوریت هم دارند ولی به عنوان عضو رسمی و صاحب رای هم نیستند، حزب اعتماد ملی هم چنین تصمیمی دارد، شبیه آنچه که مجمع تصمیم داشته و دارد، حزب اعتماد ملی مثل مجمع روحانیون مبارز میخواهد در تصمیمگیریها و موضعگیریها براساس چارچوبهای موردنظر خودش مجاز باشد و مستقل باشد و هیچگونه تعهد تشکیلاتی نداشته باشد که از مواضع خودش عدول کند. اما عدم حضور حزب اعتماد ملی در شورای هماهنگی جبهه اصلاحات به هیچوجه به معنی اختلاف نیست، هماهنگونه که تاکنون کسی نگفته مجمع روحانیون مبارز با جبهه اصلاحات اختلاف دارد.» منتجبنیا در ادامه این گفتوگو در مورد نحوه تعامل حزب اعتماد ملی با شورای هماهنگی جبهه اصلاحات و همچنین استراتژی این حزب که حرکت با تابلوی اعتماد ملی در درون جریان اصلاحات است را توضیح میدهد. وی میگوید: «تعامل در زمان انتخابات صورت میگیرد، وقتی که کاندیداها در هر حزب و تشکیلاتی مورد بحث و بررسی قرار گرفتند، آنوقت برای تقویت اصل جریان اصلاحات احزاب میتوانند با هم تعامل و تفاهم کنند یک لیست واحدی باشد و همه گروهها با تابلوی خودشان از آن لیست حمایت بکند، ما فکر میکنیم اینگونه برد اجتماعیش هم بیشتر است که مثلا برای تهران 30 نفر را معرفی کنیم، اعتماد ملی جدا از آن حمایت کند، همبستگی جداگانه، مشارکت جداگانه و کارگزاران هم جداگانه، این برد خیلی بیشتری دارد تا یک لیست باشد و بگویند جبهه اصلاحات.» قائم مقام حزب اعتماد ملی ادامه میدهد: «اجمالا حزب به این نتیجه رسیده که با تابلوی خودش حرکت کند و این به معنی اختلاف نیست، بلکه عین وحدت است و به قول فلاسفه وحدت در عین کثرت، ولی رقبا از هر بهانهای میخواهند برای شکست رقیبانشان استفاده کنند و شگردشان این است که در آستانه انتخابات به اختلاف سلیقهها دامن میزنند و گاهی جعل میکنند و دروغ میسازند و حرفهایی را نسبت میدهند برای اینکه ایجاد فتنه و اختلاف کنند.» منتجبنیا در مورد هدف اعتماد ملی از حرکت با تابلوی خودش میگوید: «این تابلو به این معناست که ما در مرحله اول به دنبال پیاده کردن تحزب در کشور هستیم، یعنی مقابله کردن با آنهایی که با حزب و تحزب مخالفند، باید ما تلاش کنیم که حزب را در این کشور نهادینه کنیم و مردم با تحزب آشنا بشوند و عملا بتوانیم با این افکار و اندیشههای ارتجاعی که برخلاف مطالبات و خواست مردم با احزاب مخالفت میکنند، مقابله کنیم، بنابراین برای ما مهمتر از همه چیز تحقق حزب هست، که این دایره اول است، دایره بعدی اصلاحات است. جریان اصلاحات و خط امام برای ما اهمیت دوم را دارد و بنابراین ما تابلوی حزب را در درون اصلاحات بلند میکنیم، یعنی ما همانطور که گفتیم لیست کاندیداهای تهران یا شهرستانهای دیگر ما با لیستی که اصلاحطلبان قبول دارند را چه بسا به طور کامل تایید میکنیم و لیستمات مشترک خواهد بود، منتها با آرم حزب.» منتجبنیا همچنین اختلاف حزب اعتماد ملی را با احزابی مثل مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و کارگزاران و همچنین برخی شایعات مبنی بر اینکه حضور این احزاب در شورای هماهنگی دلیل اصلی عدم حضور اعتماد ملی در جبهه اصلاحات است را به شدت رد میکند. وی میگوید: «این مشکل داشتن اگر به معنای اختلاف سلیقه است که امری است طبیعی، اگر حزب اعتماد ملی با سایر احزاب اختلاف سلیقه نداشته باشد این حزب حزب مردهای است و حیات ندارد، نه یک حزب بلکه دو انسان. بنابراین دو حزب و دو تشکیلات قطعا با یکدیگر اختلاف سلیقه دارند، قطعا میتواند تفاوتهایی داشته باشند، اما آنچه که دو حزب یا 21 حزب را دور هم جمع میکند یک وجه مشترک واحد هست، وجه مشترک به معنای اتحاد کامل نیست بلکه به معنای این است که در یک اموری با هم مشترکند و ممکن است در امور دیگر با یکدیگر اختلافسلیقه داشته باشند ولی میتوانند روی امور مشترک با هم هماهنگی و تعامل داشته باشند. مگر همه گروهها اصولگرا با هم اتحاد دارند، مگر رایحه خوش خدمت که یک حزب غیرقانونی دولتی است با تشکیلات اصولگرایان، با تشکیلات جامعه روحانیت مبارز و موتلفه یکی هستند؟ آنها اختلافشان خیلی بیشتر است. ولی بالاخره ممکن است در یک جا با هم تعامل کنند و در یکجا هم با هم تعامل نکنند.»
جبهه مشارکت: اعتماد ملی نقطه مقابل جریان اصلاحات نیست
«داوود سلیمانی» عضو شورای مرکزی حزب مشارکت نیز اختلاف شورای هماهنگی و جبهه اصلاحات را به شدت رد میکند و میگوید: «اعتماد ملی یکی از اعضای موثر در مجموعه جبهه اصلاحات است و من به یقین میتوانم بگویم که مجموعه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات هیچ مشکلی با حزب اعتماد ملی ندارد و کرسی آنها در شوراها محفوظ است و هر موقع بخواهند میتوانند در این مجموعه با هم همکاری داشته باشیم و ما از عضویت آنها در این مجموعه استقبال میکنیم.» وی همچنین از مثلث اتحاد سهگانه اصلاحطلبان دفاع میکند و اظهار میکند: «آقای کروبی یکی از استوانههای انقلاب است و من فکر میکنم باید در مجموع محوریت ایشان به همراه آقای خاتمی و آقای هاشمی در این برهه خاص برای مجموعه اصلاحطلبان را مغتنم شمرد و همیشه هم سعی بر این بوده که در نوع تعاملی که با آقای کروبی داریم بر فضای وحدت و همدلی بیشتر تاکید میکنیم.» داوود سلیمانی تاکید میکند: «به هیچ وجه اعتماد ملی را نقطه مقابل جبهه اصلاحات نمیبینیم، بلکه یک حزب در مجموعه اصلاحات ارزیابی میدانیم و فکر میکنیم زمینههای تعامل اعتماد ملی و جبهه اصلاحات وجود دارد، کافی است که طرفین این اراده را بیشتر به کار بگیرند تا این نزدیکی به لحاظ شرایطی که هست و انتخابات پیشرو بهتر و عمیقتر شود.»
اساسنامه اصلاحات در خانه کروبی امضا شد
«شهربانو امانی» رئیس دورهای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیز در اینباره میگوید: «هم دبیر کل و هم شورای مرکزی حزب اعتماد ملی از اصلاحطلبان بسیار ریشهدار و مورد قبول همه گروههای اصلاحطلب هستند، آقای کروبی را یکی از استوانههای مهم اصلاحطلبان میدانیم، ما حزب اعتماد ملی را از دایره اصلاحطلبان جدا نمیدانیم و در انتخابات شوراها به رغم اینکه بر حضور اعتماد ملی با تابلوی خودش اینگونه دامن زده میشد که این حزب کاندیداهای جداگانهای معرفی خواهد کرد، دیدیم که هم دبیر کل محترم این حزب و هم اعضای شورای مرکزی منافع کشور و منافع این جریان فکری را قبول کردند و در ائتلاف شرکت کردند.» وی میافزاید: «آقای کروبی یک اصلاحطلب عملگراست و حتما از نظر کارشناسان و دوستان استفاده خواهند کرد، ایشان همیشه مدافع این جریان فکری بوده و تا به حال از تفرقه استقبال نکرده، در هر حال ایشان دبیر کل یک حزب هم هستند و باید به فکر منافع حزبشان هم باشند ولی مطمئن هستم که راه تفاهم با حزب اعتماد ملی کاملا باز است.» شهربانو امانی در پایان میگوید: «اساسنامه شورای هماهنگی در منزل آقای کروبی نوشته و تنظیم شده، یک دوره آقای کروبی رئیس شورای هماهنگی جبهه اصلاحات بودند. طبیعتا وقتی بحث گفتمان و تعامل هست مطمئنا نظرات راهگشای حزب اعتماد ملی میتواند رای بقیه را در کنار خودش داشته باشد و فکر میکنیم در درازمدت شاهد تشکیل یک طیف محکم و قوی اصلاحطلبی خواهیم بود.»
خوابی که تعبیر نشد
با توجه به این گفتهها و تاکید منتجبنیا بر عدم اختلاف حزب اعتماد ملی با شورای هماهنگی جبهه اصلاحات و نیز مصاحبه اخیر اسماعیل گرامی مقدم سخنگوی این حزب که اعلام کرده بود «حزب بهرغم اینکه کار حزبی خود را میکند اما همه ظرفیتهایش را در اختیار وفاق و اتحاد بین گروههای اصلاحطلب قرار خواهد داد»، با قاطعیت میتوان گفت نه تنها خواب محافظهکاران برای ایجاد تفرقه بین اعتماد ملی و جبهه اصلاحات تعبیر نشد بلکه میتوان گفت این خواب اینبار در ادبیات عامیانه «چپ» بود و در ادبیات سیاسی ایران تنها «چپ» نبود، بلکه کاملا «راست» بود و تعبیرش هم همانی بود که امروز اتفاق افتاده، یعنی آشفتگی بیسابقه در جناح راست و تشکیل چندین شورا برای ایجاد هماهنگی در جناح راست که نشان از عمق اختلافات میدهد. اصلاحطلبان امروز مسالهای به نام نگرانی از عدم ائتلاف ندارند و این مساله کاملا حل شده است، خواب مهدی کروبی که به گفته خودش منجر به تغییر آرا شد به تشکیل حزب اعتماد ملی تعبیر شد و خواب جناح راست برای ایجاد تفرقه بین اصلاحطلبان به تفرقه در بین خودشان انجامید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
