گروه سیاسی: به همان اندازه که جناحهای سیاسی نومحافظهکار و نئوکانهای آمریکایی به شدت به دنبال فضاسازی برای اقدام نظامی علیه ایران هستند به همان اندازه هم سایر جناحهای سیاسی آمریکا که با سیاستهای نومحافظهکاران مخالف هستند اقدام نظامی علیه ایران را بیفایده و حتی در پارهیی موارد غیرممکن میدانند. در واقع درست در شرایطی که دموکراتها و جمهوریخواهان برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده میلادی آماده میشوند، به همان میزان هم موضوع ایران به بحث داغ مناظره کاندیدادهای انتخاباتی آمریکاییها تبدیل شده است. مناظره درباره ایران در دو فاز انجام میشود؛ اول در درون احزاب جمهوریخواه و دموکرات و دوم در بین دو حزب یاد شده. در واقع جمهوریخواهان و دموکراتها هر کدام پس از طی یک دوره رقابت انتخاباتی درون حزبی کاندیداهای نهایی خود را برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا معرفی میکنند و از سوی دیگر پس از اینکه 25 کاندیدای نهایی دموکراتها و جمهوریخواهان تعیین شدند این دو نامزد به رقابت با یکدیگر میپردازند. جمهوریخواهان که اکنون به نومحافظهکاران مشهور هستند بیشتر از سیاست برخورد نظامی با ایران دفاع میکنند اما در همان حال دموکراتها با سیاستهای جمهوریخواهان مخالف هستند و اقدام نظامی علیه ایران را بیفایده میدانند. در همین راستا در درون جامعه آمریکا هم دو دیدگاه مطرح شده دارای موافقان و مخالفانی هست. عمدهیی از سیاستمداران، نظریهپردازان و جامعه رسانهیی آمریکا مدافع حمله نظامی به ایران هستند اما در همان حال گروهی دیگر دقیقاً مخالف این سیاست هستند و ایران را با ثباتتر از آن میدانند که بتوان با حمله نظامی آسیبی به آن رساند. در همین راستا بامداد چهارشنبه هفته گذشته (ساعت 9 سهشنبه به وقت واشنگتن) مایکل هرش روزنامهنگار معروف آمریکایی و یکی از سردبیران مجله «نیوزویک» که اخیراً از ایران دیدار کرده است در یک برنامه یک ساعته که از شبکه تلویزیون بدون آگهی تجاری «سیسپن- 2» پخش شد به پرسشهای مخاطبان از سراسر جهان درباره ایران پاسخ گفت. وی 28 ژوئن (شش روز پیش از این) نیز در یک برنامه تلویزیونی در این باره اظهارنظر کرده بود. پرسشها به صورت زنده، تلفنی یا از طریق ای میل و فاکس دریافت میشد. مایکل هرش که تا نیمه دهه گذشته (پیش از ورود به نیوزویک) از سردبیران و نویسندگان آسوشیتدپرس بود در پاسخ به پرسش تلفنی یک آمریکایی (که اظهارات سناتور لیبرمن، چنی و مکین را مبنی بر تهدید ایران به حمله نظامی شنیده بود) درباره احتمال چنین حملهیی گفت: در مورد ایران، گزینه نظامی بدترین راه است. ایران سه برابر عراق وسعت و جمعیت دارد. کشوری است نیرومند و سابقاً یک امپراتوری بزرگ. حمله زمینی به ایران امکان ندارد، زیرا که جرج بوش «واحد نظامی آماده» برای آمریکا باقی نگذارده است که با آن دست به حمله بزند. واحدهای زمینی آمریکا یا در عراق و افغانستان گرفتار زد و خوردهای داخلی هستند یا پراکنده در گوشه و کنار جهان.
با حمله هوایی و موشکی هم نمیتوان کاری از پیش برد. تاسیسات اتمی نطنز در اعماق زمین قرار گرفته و صدها متر بتونآرمه و خاک روی آنها قرار گرفته و مدخل این تاسیسات زیگزاگ و «یوترن» است و موشک کروز نمیتواند به آن نفوذ و تخریب ایجاد کند. اگر حملهیی از این دست صورت گیرد، ایران دست به تلافی و انتقامگیری خواهد زد و تلفات سنگین به نظامیان ما و متحدانمان در منطقه وارد خواهد کرد. ما در همسایگی دیوار به دیوار ایران (عراق) بیش از 150هزار نظامی و به همین اندازه مقاطعهکار داریم و همین طور در افغانستان. به علاوه منافع بیشمار دیگر. یکی از زبانهای سیاسی این حمله این است که ایرانیان در انتخابات بعدی، بار دیگر احمدینژاد و هاردلاینرها را انتخاب خواهند کرد و ... لذا ما مسائل خود را با تهران باید از راههای دیپلماتیک و مذاکره حل کنیم، ولی بعید میدانم که در طول حکومت جرج بوش و چنی این کار شدنی باشد.
هرش که اخیراً کتابی تحت عنوان «در جنگ با خودمان» منتشر و در آن تنشها و تضادها در پهنه سیاست خارجی آمریکا را تشریح کرده است در پاسخ به پرسشی از لسآنجلس گفت: ایران افغانستان نیست، ایران یک قرن است که مساله قبیله و طایفه را حل کرده و در این کشور، خان و رئیس وجود ندارد. در افغانستان هنوز مهار کار در دست سران قبایل و بزرگان مناطق است. دولت ایران چنین مشکلی ندارد و بنابراین وضعیت شهر و حومه و دهکده یکسان است، همانند آمریکا.
یک مخاطب از کویت تلفن کرد و گفت: آیا آن زمان فرا نرسیده است که دولت آمریکا «ایران موجود» را به عنوان یک واقعیت بپذیرد و از تلاش برای تغییر وضعیت آن دست بردارد و به اصطلاح خودش زندگی کند و بگذارد ایران موجود هم به راه خود ادامه دهد. ظن من بر این است که سیاست خاورمیانهیی آمریکا در تلآویو (اسرائیل) تنظیم میشود، مخصوصاً در مورد ایران.
هرش پاسخ داد: من هم عقیده دارم که واشنگتن باید با ایران موجود (آن طور که هست) وارد مذاکره و حل مسائل شود. به نظر من، راه دیگری وجود ندارد.
مخاطبی از پنسیلوانیا پرسید: نظر شما درباره افشاگری اخیر شبکه ای.بی.سی چیست؟
هرش گفت: این شبکه فاش کرده بود که بوش به «سیا» اجازه و امضا داده است که بر ضددولت ایران عملیات محرمانه بدون خشونت و خونریزی انجام دهد یعنی دست این سازمان را برای چنین عملیاتی بازگذارده است. عملیات بدون خونریزی در اصطلاح سازمان اطلاعاتی، همین کارهای تبلیغاتی و تحریک است، با رادیو، تلویزیون، نطق و مقاله و ... که ثابت شده این ابزارها در ایران موثر واقع نمیشود. هنوز ایرانیان پس از دو نسل براندازی دولت مصدق را که منتخب و محبوبشان بود فراموش نکردهاند. ما با آن کودتا نهال دشمنی را در زمین فرو کردیم. شاه پیش از این براندازی مخالف پیگیر و آنچنانی نداشت. آن رویداد باید برای ما درس باشد که تکرار نکنیم و برای خود دشمن نسازیم.
مخاطبی از سانتا باربارا (کالیفرنیا) پرسید: من گمان میکنم که در رقابت 30 ساله لندن و واشنگتن در قبال جلب تهران به سوی خود، تاکنون آمریکا بازنده بوده است، نظر شما چیست؟
هرش پاسخ داد که گمان نمیکند چنین موضوعی در کار باشد. اشتباه از بوش بود که رد زمان دولت اصلاحطلبان (خاتمی) ایران را با عراق و کره شمالی محور شرارت اعلام کرد و مانع تماس دو دولت شد. اگر این اتهام بوش درست بود، ایران 550 میلیون دلار کمک به افغانستان با تعهد نمیکرد. یک آمریکایی دیگر سوال کرد که دولت ایران تا چه حد به مخالفان آمریکا در عراق کمک میکند که این روزها در رسانهها منعکس میشود؟ هرش پاسخ داد: دولت سعودی، اردن و مصر بیشتر از ایران کمک میکنند. نخستوزیر فعلی عراق، در میان همسایگانش دوستی جز ایران ندارد. مخاطبی از خارج از آمریکا درباره فتاتیک بودن سوال کرد. هرش گفت: ملزم به رعایت قوانین دین بودن فناتیک نیست. من در طول دیدار از ایران چنین احساسی را ندیدم. در قم با یک روحانی ملاقات کردم، در او هم چنین روحیهیی ندیدم. ایرانیان مردمی با فرهنگ هستند، آنان عرب نیستند. ما باید معلوماتمان را درباره آنان اصلاح کنیم. جنگ عراق با ایران بود که وضعیت را کمی سخت کرد. من در خیابان ندیدم که کسی اعتراض به پوشش زنان کند. پوشش زنان ریشه در فرهنگ ایرانیان دارد. در سابق هم همه بیحجاب نبودند. در تهران صدای موسیقی غربی هم به گوشم خورد. حجاب در پابلیک و کوچه و خیابان و اداره است نه در خانه. در محیط خانوادگی، آزادی محدودیت ندارد.
مخاطبی از اروپا پرسید که بهبود روابط ایران و آمریکا برای چه زمانی قابل پیشبینی است؟ هرش گفت: بر پایه تجربه من، تا زمانی که جرج بوش در کاخ سفید است، نه. بوش و احمدینژاد در مخالفت با هم، خیلی پیش رفتهاند.
مخاطبی که کالیفرنیا سوال کرد: ایران ده سال دیگر را چگونه مجسم میکنید؟
هرش پاسخ داد که اگر اسرائیل و آمریکا بگذارند؛ مدرنتر، پیشرفتهتر و بهتر. در این هنگام یک مخاطب دیگر از کالیفرنیا تلفنی گفت: گمان میکنم که در سفر اخیر مورد پذیرایی شاهانه مقامات ایرانی قرار گرفتهیی که این چنین خوشبینانه سخن میگویی. هرش گفت: همه میدانند که من برای فروش نیستم. من یک روزنامهنگار حرفهیی هستم و مشاهدات خودم را آن طور که بوده است میگویم. در زمان گروگانگیری هم که با ترس و لرز به ایران رفته بودم، آنچه را که دیدم خلاف تصورم بود. ایرانیان مردمانی متمدن و مودب هستند. برخلاف تصور ما آمریکاییان، ایرانیان با آمریکاییان و آمریکا دشمنی ندارند، مخالفت میان دو دولت است نه مردم. من در مردم کوچکترین احساس منفی ندیدم، تنها با سیاستهای دولت ما مخالفند.