دولت انگلیس در روزهای اول پس از انتشار کتاب آیات شیطانی تلاش کرد خود را تبرئه کند و از اقدام سلمان رشدی حمایت نکند و به همین منظور وزیر خارجه وقت انگلیس ضمن ابراز تاسف از انتشار کتاب، خود و دولت متبوعش را جدا از مسوولیت انتشار کتاب دانست.
در روزهای پایانی سال 1367، 14 کشور اروپای غربی سفرای خود را از ایران خارج کردند اما پس از گذشت چند ماه در پاییز سال 1368 با شرمساری سفارتخانههای خود را از نو بازگشایی کردند. از آن تاریخ تاکنون یعنی حدود 19 سال سلمان رشدی نجفی و تحت حفاظت پلیس اسکاتلندیارد انگلیس است و خبرها نیز هزینه این حفاظت را یک تا 10 میلیون پوند در سال اعلام میکند. وخامت اوضاع به گونهای بود که برخی شرکتهای هواپیمایی حضور رشدی مرتد را در هواپیماهای خود ممنوع اعلام کرده بودند. حتی در روزهای اول طی 20 روز 13 بار محل خواب رشدی را تغییر دادند و در سال 1368، مصطفی مازح جوان لبنانی که خود را برای اجرای فتوای امام خمینی (ره) به هتل محل نگهداری سلمان رشدی رساند، پیش از انجام عملیات به دلیل انفجار بمب در راه اجرای حکم تاریخی اعدام سلمان رشدی به شهادت رسید.
از آن تاریخ تاکنون به رغم این که در سالهای اخیر سلمان رشدی به آمریکا هم سفر کرده، ولی همچنان تحت حفاظت نیروهای انگلیسی است و حتی به مشکلی برای انگلیسیها بدل شده است.
اقدام ملکه الیزابت اعطا نشان شوالیه به سلمان رشدی آن هم پس از گذشت 19 سال از چاپ کتاب آیات شیطانی و از میان که دولت انگلیس هم از این اقدام ملکه حمایت کرده است. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که این اقدام نوعی توهین به مسلمانان و دهنکجی به دنیای اسلام است و غرب بویژه انگلیس و آمریکا در بدترین شرایط در سطح بینالمللی خصوصا در سطح جهان اسلام قرار دارند. یکی از مهمترین پرسشها، علت این اقدام دولت انگلیس در شرایط کنونی است؟ چه عواملی باعث شده تا بار دیگر بریتانیا آن هم از طریق ملکه، تخم مرغهایش را در سبدی شکسته همچون سلمان رشدی قرار دهد. سلمان رشدی که در یک دهه گذشته بارها از سوی رسانههای انگلیسی به دلیل چهار بار ازدواج با دخترانی که دست کم 30 سال با او اختلاف سنی داشتهاند. مورد انتقاد قرار گرفته و اخبار خوشگذارنیها و سوء اخلاقیهای وی نقل محافل مطبوعات انگلیس بوده است.
انگلیس و به دیگر سخن دنیای غرب با این حرکت خود نشان داد که سخن از بهبود روابط خود با جهان اسلام معنایی جز نعل وراونه ندارند. اکنون که با گذشت حدود 20 سال سلمان رشدی از نظر مسلمانان و دنیای اسلام طرد و رانده شده است، بنابراین اعطای لقب سرو منصب شوالیهگری به وی از سوی دربار انگلیس چه معنایی میتواند داشته باشد؟ طبق عرف انگلیس لقب سر و نشان شوالیهگری به کسانی اعطا میشود که کارها و خدمات برجسته و ارزشمندی برای دولت انگلیس انجام داده باشند، حال این سوال مطرح میشود که رشدی به خدماتی برای انگلیس انجام داده که از دیدگاه دربار انگلیس به عنوان خدمتگزار بزرگ دربار مورد ستایش و تقدیر قرار گیرد؟ آیا اعطای این لقب پاداش خیانت به اسلام و مسلمانان است که از سوی انگلیس به رشدی پرداخت میشود؟
واقعیت آن است که در اسلام ستیزی و دشمنی غریبان از جمله انگلیسیها هیچ شکی نیست. طی سالهای گذشته دهها قانون و مقررات محدودیتزا علیه مسلمانان ساکن در غرب وضع شده و اقلیتهای مسلمان در شرایط سختی قرار دارند. از سوی دیگر کشورهای اسلامی به کانون بحران تبدیل شده غده سرطانی صهیونیسم اسرائیل نیز توسط غرب بویژه انگلیس در قلب جهان اسلام مستقر شده است. آمارها نشان میدهد در یک دهه گذشته جدای از افزایش قابل توجه جمعیت مسلمانان در اروپا از جمله انگلیس، میزان گرایش به اسلام نیز روندی صعودی داشته و تنها در آمریکا بر اساس آمارهای اعلام شده سالانه بیش از 20 هزار نفر به دین اسلام میگروند.
به همین دلیل اقدام دربار انگلیس را که با محوریت دولت انجام گرفته نباید از سیاستهای ضد اسلامی غرب دور از دانست.
اما چند نکته مهم دیگر نیز علل انجام این اقدام از سوی دربار انگلیس در مقطع کنونی است: اول آن که برخی آن را با هدف جبران سقوط موقعیت بینالمللی انگلیس دانستهاند، پس از افول سلطه استعماری بریتانیای کبیر و به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی، یکهتازی آمریکا باعث شد تا قدرت انگلیس و پرستیژ بینالمللی بریتانیا رو به افول نهد. خصوصا این که در سالهای اخیر دنباله روی دولت انگلیس از آمریکا، تعبیر انگلیس مستعمره آمریکا شده را تقویت کرده است. امری که باعث شده تونلی بلر زودتر از موعد مقرر از قدرت کنارهگیری کند و از هم اکنون نیز حزب متبوع وی نسبت به پیروزی در انتخابات سال 2008 قطع امید کرده است. از این اقدام دولت بلر در قرار دادن نام سلمان رشدی در فهرست دریافتکنندگان نشان، میتواند حرکتی با هدف مطرح شدن مجدد انگلیس در عرصه بینالمللی باشد و دولت انگلیس را در اقدامی، پیشقدمتر از آمریکا نشان دهد. ضمن این که این اقدام زمینه حمایت گروههای پرقدرت صهیونیست را از حزب کارگر فراهم میسازد. از سوی دیر افکار عمومی داخل انگلیس که طی هفتههای اخیر و در روزهای واپسین حیات سیاسی بلر، همچنان متوجه کارنامه تونیبلر و همراهانش است، به سوی موضوع دیگری منحرف شده است.
دومین علت را متوجه رویاها و تصورات ذهنی مقامات انگلیس کردهاند. بریتانیای کبیر که روزگاری در قرن 19 آفتاب در سرزمینش غروب نمیکرد، با اعطای نشان به برخی شخصیتها و بزرگان، تلاش میکرد خود را بزرگ نشان دهد. لذا در شراط کنونی بار دیگر این وهم و تصور در میان انگلیسها به وجود آمد که با اعطای نشان به افرادی چون سلمان رشدی که با حساسیتهای بسیاری مواجه است، میتواند به بزرگ شدن خود کمک کند. اما واقعیت این است که اکنون انگلیس به قدرتی درجه 2 و 3 تبدیل شده و همراهی دولت انگلیس از سیاستهای آمریکا جایگاه بریتانیا را آنچنان تخریب کرده است که با این گونه اقدامات قابل ترمیم نیست.
علت دیگر را میتوان در سنجش سطح افکار عمومی و میزان حساسیت جهان اسلام دانست. اصولا یکی از شگردهای غرب برای اجرای برنامههایش در جهان اسلام، افکارسنجی آنان است. به همین دلیل با برخی اقدامات و شیطنتها سعی در ارزیابی سطح حساسیت جهان اسلام نسبت به باورها و اعتقاداتشان دارند. نمونههای مختلف نیز در این خصوص در سالهای گذشته وجود داشته است.
و نکته آخر این که با توجه به پیشرفتهای نسبی در مذاکرات ایران و اروپا در زمینه موضوع هستهای و همچنین امضای توافقنامههای گستردهای که در ماههای اخیر میان شرکتهای اروپایی و شرکت نفت و گاز ایران امضا شده است. به نظر میرسد قرار دادن نام سلمان رشدی که با حساسیت ویژه مواجه است در فهرست نشانگیران، با هدف تخریب روابط غرب و جهان اسلام بویژه اروپا و جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته باشد. زیرا خبرها از ابراز نگرانی جدی آمریکا و انگلیس از پیشرفت نسبی مذاکرات اروپا و ایران حکایت دارد و در آخرین اظهارنظر جان بولتون نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل، از عدم درک درست اروپا از مسائل ایران انتقاد کرده است و در کنگره آمریکا نیز عدهای به دنبال اعمال مجازاتهای جدید علیه شرکتهایی هستند که با ایران همکاری میکنند. از این رو با توجه به احتمال واکنش جهان اسلام و بویژه جمهوری اسلامی ایران این فرض وجود دارد که موضوع به تیره شدن روابط اروپا و ایران منجر شود. تجربهای که در سال 1367 نیز تکرار شد. اما باید توجه داشت که اروپای کنونی، اروپای سال 1367 نیست و دولت انگلیس نیز به دلیل پیوند با آمریکا از جایگاه مقبولی در میان اروپاییها برخوردار نیست. به هر تقدیر این اقدام انگلیس که نشان از عمده دشمنی و خصومت با مسلمانان است، در شرایط کنونی اقدام ناشیانهای است که به نظر نمیرسد اهداف پشت سر آن را تامین کند. زیرا سرمایهگذاری روی جنازهای که از 19سال پیش مرده، بسیار غیرمنطقی، ناشیانه و احمقانه است.