رقابت تسلیحاتی اوج می‌گیرد

پیشنهاد «ولادیمیر پوتین» رییس‌جمهوری روسیه در حاشیه اجلاس گروه 8 با واکنش‌های مختلفی از سوی محافل سیاسی جهان روبرو شد، برخی کشورهایی از آن استقبال و برخی دیگر محتاطانه با آن برخورد کردند.

پوتین رییس‌جمهوری روسیه در حاشیه اجلاس گروه 8 به آمریکا پیشنهاد بهره‌برداری مشترک از پایگاه‌ راداری «قبله» در «جمهوری آذربایجان» را داد.

به گزارش ایرنا، آمریکا قصد دارد تا سال 2012 میلادی برای مقابله با آنچه که این کشور آن را تهدیدهای ایجاد شده از سوی «ایران» و برخی کشورهای دیگر می‌خواند 10 سیستم رهگیر موشکی در «لهستان» و رادارهایی را نیز در جمهوری چک مستقر کند. سامانه راداری که قرار است در جمهوری چک نصب شود هم‌اکنون در جزایر «مارشال» در اقیانوس «آرام» قرار دارد.

پوتین در 18 خردادماه جاری در حاشیه اجلاس سران هشت کشور صنعتی در آلمان، برای فیصله دادن به منازعات بر سر گسترش سپر دفاع موشکی آمریکا به شرق اروپا، خواستار ایجاد یک پایگاه مشترک آمریکا روسیه برای تشخیص حملات موشکی شد. پوتین افزود: یک پایگاه مشترک نیازها را برطرف خواهد کرد و به ما اجازه می‌دهد که تغییری در سیاست‌های موشکی ما که همانا هدف قرار ندادن کشور خاصی است، اعمال نکنیم.

ایستگاه راداری که پوتین پیشنهاد توسعه مشترک آن را داده است در پایگاه رادار قبله در 326 کیلومتری شمال غرب شهر باکو در منطقه مرزی با روسیه واقع است.

این پایگاه باقی مانده از شوروی در خاک جمهوری آذربایجان در سال 1984 میلادی احداث شد و قادر به ردیابی حملات موشکی از مسافت هفت هزار و 200 کیلومتر است.

مقام‌های آمریکایی که از پیشنهاد پوتین غافلگیر شدند به ظاهر از آن استقبال کردند هرچند سخنان بعدی مقام‌های آمریکایی نشان‌دهنده عدم پذیرش این پیشنهاد توسط آنها است.

«جرج بوش»‌ رییس‌جمهوری آمریکا به خبرنگاران گفت که وی و پوتین مذاکرات استراتژیک خود را در منزل شخصی رییس‌جمهور آمریکا در اوایل ماه ژوئیه (تیرماه) ادامه خواهند داد.

هم‌چنین بوش که برای پیگیری طرح سپر دفاع موشکی به لهستان سفر کرده بود در دیدار با «لخ کاژینسکی» همتای لهستانی خود گفت: سامانه دفاع موشکی آمریکا، روسیه را نشانه نگرفته است.

به گزارش «رویترز»، جرج بوش در کنفرانس مطبوعاتی در لهستان گفت: مشارکت روسیه در طرح سپر موشکی در اروپا مورد استقبال آمریکا قرار دارد.

«کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه آمریکا گفت: واشنگتن طرح خود برای استقرار سامانه دفاع موشکی در اروپای شرقی را به رغم پیشنهاد روسیه مبنی بر استقرار این سامانه در خارج از منطقه مورد نظر ادامه خواهد داد. رایس به خبرگزاری «آسوشیتدپرس» گفت: پیشنهاد غیرمترقبه ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه مبنی بر سهیم شدن با آمریکا در یک ایستگاه رادار مخصوص ردیابی در جمهوری آذربایجان برای اجرای این طرح، دولت بوش را برای پاسخگویی غافلگیر کرد، ولی بررسی این پیشنهاد هم‌زمان با تداوم مذاکرات دفاعی با لهستان و جمهوری چک، ارزشمند است. وی افزود: هیچکس نمی‌تواند به طور غیرمنتظره و بدون بررسی، محل استقرار سامانه دفاع موشکی را تعیین کند.

این انتخاب باید براساس علوم هندسی و جغرافیایی در مورد نحوه رهگیری موشک باشد.

رایس درباره پیشنهاد پوتین گفت: «این پیشنهاد هنوز مورد بررسی دقیق قرار نگرفته است. ما باید ببینیم که آیا عقل حکم می‌کند که آذربایجان در چارچوب طرح دفاع موشکی قرار گیرد؟» رایس گفت: پیشنهاد پوتین که ظاهرا بیانگر نرم شدن موضع مخالف مسکو نسبت به دفاع موشکی است، ممکن است یک پیشنهاد مثبت باشد ولی واشنگتن هر آنچه را که برای برخورد با «مشکل امنیتی واقعی» ایجاد شده توسط کشورهای متمرد، مناسب تشخیص دهد، انجام خواهد داد. وی افزود: اگر این راهی برای انجام مذاکرات جدی‌تر در مورد آنچه باشد که ما معتقدیم یک تهدید مشترک است، آن را باید یک تحول بسیار مثبت دانست. «فرانس یوزف یونک» وزیر دفاع آلمان اظهار داشت:‌ طرح استقرار سیستم دفاع موشکی آمریکا در اروپا نباید بدون رضایت روسیه انجام شود.

یونک افزود: روسیه معتقد است که اقدام آمریکا در استقرار سیستم دفاع موشکی یک مسابقه تسلیحاتی را در جهان ایجاد می‌کند. در همین حال برخی اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) نیز در مورد ضرورت یک سپر موشکی در اروپا ابراز شک و تردید کردند.

دولت چک به رغم پیشنهاد همکاری روسیه درباره طرح سپر دفاع موشکی آمریکا، تصمیم دارد استقرار پایگاه راداری آمریکا در خاک خود را عملی کند.

«الکساندر وندورا» قائم‌مقام نخست‌وزیر چک در واکنش به این پیشنهاد اعلام کرد که حتی اگر پایگاه رادار قبله در جمهوری آذربایجان راه‌اندازی شود باز هم باید طرح قبلی آمریکا در جمهوری چک اجرا شود. «ولاستا پارکونوا» وزیر دفاع چک نیز در این باره گفت پیشنهاد پوتین چیزی را تغییر نمی‌دهد. وزیر خارجه جمهوری آذربایجان در این باره گفت: باکو برای مذاکره و بررسی پیشنهاد استفاده مشترک روسیه و آمریکا از پایگاه راداری «قبله» آمادگی دارد. «المار محمد یاراف» در گفت‌وگو با خبرنگاران با اشاره به پیشنهاد اخیر رییس‌جمهوری روسیه به همتای آمریکایی خود در زمینه استفاده مشترک از این پایگاه، افزود: این موضوع در سفر اخیر «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه به باکو نیز مطرح شد.

وی گفت: به دلیل این که رادار قبله در مالکیت جمهوری آذربایجان است و به روسیه اجاره داده شده است هرگونه مذاکرات درباره استفاده از آن باید با هماهنگی جمهوری آذربایجان صورت گیرد که مسکو و واشنگتن هم به این مهم توجه دارند. «یاپ دو هوپ شفر» دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو، نیز اعلام کرد قضاوت درباره موثر بودن طرح استفاده از سامانه راداری جمهوری آذربایجان خیلی زود است.

شفر با اشاره به طرحهای آمریکا برای استقرار بخشی از سیستم سپر دفاع موشکی خود در شرق اروپا گفت:‌ من کارشناس نیستم اما فکر می‌کنم این موقعیت جغرافیایی با سایر گزینه‌هایی که آمریکا انتخاب کرده متفاوت است.

ایستگاه راداری «قبله» که پوتین پیشنهاد توسعه مشترک آن را داده است در شمال جمهوری آذربایجان قرار دارد و یکی از قوی‌ترین ایستگاه‌های راداری جهان به حساب می‌آید. ساختمان 16 طبقه این تاسیسات قادر است منطقه خاورمیانه، شرق دور و بخشی از آفریقا را پوشش دهد.

روسیه با انعقاد قرارداد 10 ساله و پرداخت 7 میلیون دلار از این سیستم راداری استفاده می‌کند.

براساس قرارداد مذکور، روسیه بعضی از اطلاعات بدست آمده از این مرکز را در اختیار جمهوری آذربایجان قرار می‌دهد. رییس‌جمهوری روسیه ضمن دعوت واشنگتن به بهره‌برداری مشترک از پایگاه راداری قبله به واشنگتن هشدار داد در حالی که با مسکو مذاکره می‌کند استقرار سیستم دفاع موشکی در شرق اروپا را آغاز نکند. پوتین گفت: امیدواریم این مذاکرات به عنوان پوشش برای انجام یک‌سری اقدامات یک‌جانبه به حساب نیاید طرح سپر دفاع موشکی در طی یک سال گذشته به یکی از مهمترین مسائل تنش‌زا بین روسیه و آمریکا تبدیل شد. مقام‌های روسیه به ویژه رییس‌جمهوری این کشور بارها مخالفت خود را با طرح آمریکا اعلام کردند و حتی چند بار به این کشور هشدار داد. روسیه آمریکا را به یک‌جانبه‌گرایی و تلاش برای تک‌قطبی کردن نظام بین‌الملل متهم می‌کند. رییس‌جمهوری روسیه بارها در مناسبت‌های ملی و نیز در نشست‌های بین‌المللی مخالفت صریح روسیه را با طرح سپر دفاع موشکی در شرق اروپا بیان کرد.

ـ پوتین روز پنجشنبه 6 اردیبهشت سال جاری در سخنرانی سالیانه خود در پارلمان این کشور گفت: روسیه پیمان موسوم به «کنوانسیون 1990 نیروهای متعارف در اروپا»‌ را تصویب کرده اما کشورهای عضو ناتو آن را تائید نکرد‌ه‌اند.

وی افزود: در حالی که روسیه طبق شرایط قید شده در این پیمان نیروهای نظامی خود را از کشورهای غربی خارج کرده است، آمریکا درصدد است سیستم دفاع موشکی جدیدی را در لهستان و جمهوری چک راه‌اندازی کند.

پوتین هشدار داد آمریکا با ساخت سیستم دفاع موشکی در لهستان و جمهوری چک، موازنه استراتژیک اروپا را مختل خواهد کرد. پوتین هم‌چنین ادعاهای آمریکایی‌ها مبنی بر اینکه ایرانیان سرگرم توسعه برنامه‌های موشکی هستند و این امر تهدیدی برای آمریکا و اروپاست را رد کرد و اظهار داشت:‌ موشک‌های ایرانی با بردی حداکثر (1100 مایل) 1700 کیلومتر که احتمالا تا سال 2012 به بردی معادل (1500 مایل) 2400 کیلومتر برسند نمی‌توانند توجیهی برای استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا باشند. روسیه هم‌چنین در واکنش به طرح آمریکا برای ایجاد سپر دفاع موشکی در جمهوری‌های چک و لهستان تهدید کرد در صورت اجرای این طرح، برای اولین بار پس از پایان جنگ سرد موشک‌های خود را به سمت غرب اروپا نشانه خواهد رفت.

پوتین 13 خرداد در گفت‌وگویی با روزنامه ایتالیایی «کوریره دلا سرا» گفت: طرح آمریکا برای گسترش سیستم موشکی موجب مسابقه تسلیحاتی جدیدی خواهد شد اما در آن صورت، روسیه مسئول نخواهد بود، چون آمریکا این مسأله را شروع کرده است. پوتین افزود: آمریکا این موضوع را می‌خواهد چگونه توضیح دهد؟‌ ایران موشک با برد پنج تا هشت هزار کیلومتر ندارد. به ما گفته می‌شود که سپر دفاع موشکی برای مقابله با موشک‌هایی است که وجود خارجی ندارد.

فکر نمی‌کنید که این توجیه اگر غم‌انگیز نباشد، دستکم خنده‌دار است؟

رییس‌جمهوری روسیه همچنین تهدید کرد که تصمیم دارد تعهد کشورش به پیمان بزرگ کنترل سلاح را که حضور نیروهای متعارف در اروپا را محدود کند، به حال تعلیق در آورد.