گروه «اتا» در پی مبارزه مسلحانه

«تا چه زمان این آتش‌بس، پایدار خواهد بود؟ 14 ماه پیش‌ گروه جدایی‌طلب «اتا» قول داد که آتش‌بس همیشگی را رعایت کند اما در دسامبر گذشته به قول خود وفا نکرد و عامل یک انفجار در پارکینگ فرودگاه باراخاس مادرید معرفی شد. طی این انفجار دو اکوادوری کشته شدند. این گروه چند روز پیش نیز به طور رسمی آتش‌بس همیشگی با دولت اسپانیا را پایان داد.»

به گزارش ایسنا مجله اکونومیست در شماره اخیر خود با توجه به اعلام رسمی گروه جدایی‌طلب باسک موسوم به «اتا» مبنی بر پایان «آتش‌بس همیشگی» با دولت اسپانیا و احتمال بروز مناقشات و درگیری‌های جدید در این کشور، به تحلیل اوضاع پیش‌روی اسپانیا پرداخته است. در این تحلیل آمده است: «با توجه به اینکه حزب سوسیالیست در انتخابات محلی در اسپانیا نتایج بدی کسب کرد، این نتایج ضربه مهلکی برای خوزه لوئیس زاپاترو، نخست‌وزیر اسپانیا محسوب شد. طی سه سال گذشته زاپاترو شخصا برای ایجاد صلح پایدار با گروه اتا تلاش کرد و به کار خود در این مسیر ادامه داد.

اما انفجار در پارکینگ فرودگاه باراخاس مادرید یک شکست بزرگ برای نخست‌وزیر اسپانیا در این مسیر محسوب شده است.» در تحلیل اکونومیست می‌خوانیم: «اعلام پایان رسمی آتش‌بس همیشگی توسط گروه جدایی‌طلب اتا که مطمئنا با از سرگیری خشونت‌ها در اسپانیا همراه خواهد بود، به نظر می‌رسد که به اعتبار زاپاترو لطمه وارد کند و باعث شود تا حزب وی از شانسی کمتر برای کسب پیروزی در انتخابات ماه مارس برخوردار باشد.

ایرادگیری‌های گروه اتا از آتش‌بس همیشگی در اسپانیا غیرعاقلانه است. گروه اتا هنوز نیز نسبت به سابق ضعیف‌تر است. طی حملات این گروه در چهار سال گذشته فقط چهار تن کشته شدند: این در حالی است که طی 36 سال گذشته 800 تن کشته شدند.

در حال حاضر پلیس اسپانیا همکاری بیشتری با همتایان فرانسوی خود دارند. در حال حاضر این یک اشتباه است بگوییم با فعالیت‌های تروریستی اتا فقط می‌توان با اهرم زور و تنبیه مقابله کرد. این در حالی است که حزب مردم مخالف اسپانیا (PP) به استفاده از اهرم زور اعتقاد دارد.»

در تحلیل اکونومیست عنوان شده است: «آیا شباهت یا اختلاف زیادی بین گروه اتا و جبهه آزادی‌بخش ایرلند (IRA) وجود دارد؟‌

مطمئنا تفاوتی میان فعالیت‌های تروریستی گروه اتا و توافق تقسیم قدرت ماه گذشته میان یان پائیسلی از اتحادیه دموکراتیک اولستر و مارتین مک گینس از شین‌فین (شاخه سیاسی جبهه آزادی‌بخش ایرلند) وجود دارد. هنوز نیز بعضی از این نوع مقایسه‌ها اغلب درست از آب در می‌آید.

منطقه باسک سال‌ها است که از تفویض قدرت نسبت به تفویض قدرت در ایرلند شمالی دور بوده است و هیچ شباهتی نه به تقسیم فرقه‌ای کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها و نه به حضور دو دولت (دولت لندن و دولت دوبلین) دارد.

اقدامات مادرید در راستای ایجاد فدرالیسم اقدامی است در جهت پیشرفت که شباهت اندکی به اتفاقات مشابه در انگلیس دارد. همچنین دو تفاوت دیگر منطقه باسک با ایرلند شمالی وجود دارد که سیاستمداران در مادرید باید آن را مورد توجه قرار دهند. یکی از این تفاوت‌ها این است که دولت انگلیس درباره هرگونه تهدید که روزی باعث شود این کشور را درگیر خود کند، نگرانی کمی دارد. اگر روزی یک گروه اکثریت در ایرلند شمالی خواستار استقلال شوند اکثر سیاستمداران در لندن آن را خواهند پذیرفت. برعکس اکثر مقامات در مادرید با هرگونه اقدام در جهت خودمختاری و استقلال در منطقه باسک به طور خصمانه برخورد می‌کنند. دومین تفاوت این است که درست از همان ابتدای اواسط دهه 80، حمایت از روند صلح در ایرلند شمالی یک امر چند حزبی بود. حزب کارگر مخالف در آن زمان به شدت از حزب محافظه‌کار به دلیل مذاکراتش با دوبلین و شین‌فین تحت نظارت مارگارت تاچر و جان میجر حمایت کرده بود به طور مشابه و اخیرا نیز حزب محافظه‌کار به رهبری دیوید کامرون در این زمینه از تونی بلر، نخست‌وزیر انگلیس حمایت کرده بود.

اما برعکس حزب مردم در اسپانیا به شدت از هر اقدام زاپاترو در مورد مشکلات مربوط به منطقه باسک به شدت مقاومت از خود نشان می‌داد.

این حزب حتی نسبت به شکست در انتخابات مارس 2004 از خود اظهارات خصمانه نشان می‌داد این در حالی است که این اقدام اندکی پس از انفجارها در قطار مادرید روی داد. اکثر فعالان در این حزب هنوز تاکید می‌کنند که گروه اتا در این بمب‌گذاری دخالت داشته است. این ادعایی است که به رغم تمامی شواهد مبنی بر اینکه عوامل این بمب‌گذاری تروریست‌های خارجی بودند، صورت می‌گیرد. اقدام شجاعانه زاپاترو (هرچند شاید بی‌تجربه) بود که تلاش کرد تا برقراری صلح پایدار در منطقه باسک را خود انجام دهد. خصومت حزب مردم انجام این اقدام را سخت‌تر کرد. شرط لازم برای طرح‌های آینده در مورد نحوه برخورد با گروه جدایی‌طلب اتا باید به گونه‌ای باشد که ابتدا حزب اصلی در اسپانیا نقاط مشترک در این زمینه میان یکدیگر بیابند. اسپانیا در حال حاضر نیازمند این موضوع است که احزاب در این کشور پیمان ضد گروه اتا را اصلاح کنند این بدان معنا است که حزب ملی‌گرای باسک در یک میز در کنار حزب خلق این کشور بنشینند. این ملی‌گرایان که از صلح حمایت می‌کنند خواهان این موضوع نیستند که اقداماتشان به طور عمومی با مخالفت و بی‌اعتنایی روبرو شود.»

* تاریخچه گروه اتا

گروه اتا یا (EUSKADITA ASKATASUNA) (باسکی‌ها برای زادگاه باسک و آزادی) یک سازمان ملی‌گرای شبه‌نظامی در منطقه باسک اسپانیا است. از این گروه از طرف اتحادیه اروپا، آمریکا و سازمان ملل به عنوان یک گروه تروریستی یاد شده است. گروه اتا در سال 1959 به وجود آمد و به سرعت از یک گروه مجری فعالیت‌های فرهنگی به یک گروهی نظامی خواستار استقلال منطقه باسک تبدیل گشت. ایدئولوژی این گروه ایدئولوژی مارکسیستی ـ لنینیستی است.

تمامی اهداف گروه اتا بر موضوع حفظ تمامیت ارضی و خودمختاری برای EUSKAL HERRIA (کشور باسک) متمرکز است.

علامت این گروه یک مار (نشان‌دهنده سیاست‌ها) که گرد یک تبر پیچیده است (نشان‌دهنده مبارزه نظامی) است.

گروه اتا تاکنون باعث کشته شدن حداقل 900 تن و ربوده شدن تعداد زیادی از شهروندان اسپانیا شده است بیش از 500 شبه‌نظامی گروه اتا نیز در اسپانیا و فرانسه در زندان بسر می‌برند. گروه اتا توسط جوانان ملی‌گرایی که زمانی وابسته به حزب ملی‌گرای باسک بودند تشکیل شد. این جوانان در سال 1952 فعالیت‌های خود را به صورت بحث‌های دانشجویی در دانشگاه داوستو در شهر بیلبائو اسپانیا آغاز کردند. این ملی‌‌گرایان که پیشتر جزو عوامل حزب ملی‌گرای باسک بودند، در سال 1959 خود را به نام اتا معرفی کردند. اختلاف آن‌ها با حزب ملی‌گرای باسک به این دلیل بود که آن‌ها فکر می‌کردند حزب ملی‌گرای باسک در اعلام مخالفت‌های خود علیه دیکتاتوری ژنرال فرانکو بیش از حد متعادل عمل می‌کند. آن‌ها با رد استفاده از تاکتیک‌های خشونت‌آمیز و هدایت جنبش مقاومت باسک در راستای استفاده از یک مسیر درست مخالفت کردند. این زمان دوره جنگ‌های آزادی‌بخش ملی بود. اتا در سال 1965 یک موضع مارکسیستی ـ لنینیستی را در دوران فعالیت‌های خود تصویب کرد.

در سال‌های اخیر فعالیت‌های «گروه اتا» اکثرا به صورت تخریب زیربناهای اسپانیا بوده است. در همین حال دقیقا مشخص نیست که سیاست کشتار گروه «اتا» چه زمانی آغاز شد و حتی مشخص نیست که چه فردی از گروه اتا اولین اقدام تروریستی را انجام داده است. منابعی وجود دارد که نشان می‌دهد اولین اقدام تروریستی گروه اتا در 27 ژوئیه سال 1960 رخ داده است. در این ماه یک جوان 22 ساله با نام بگونا اروس ایبارویا در یک انفجار در سن سباستین کشته شد. در همین حال در نظرسنجی‌ها مشخص شده است که حمایت‌ها از اقدامات گروه اتا در منطقه باسک یک حمایت ضعیف است. این در حالی است که مذاکرات سیاسی با گروه اتا از حمایت زیادی برخوردار است. براساس نظرسنجی دانشگاه شهر وسکر در اسپانیا در منطقه باسک در نوامبر 2006 مشخص شده است که اکثریت مردم منطقه باسک از اهداف گروه اتا حمایت نمی‌کنند (68 درصد خواهان استقلال این منطقه نیستند، و 37 درصد از شرایط خودمختاری این منطقه خرسند هستند) 26 درصد فدرالیسم را ترجیح می‌دهند و یک درصد نیز از تمرکزگرایی حمایت می‌کنند. براساس تحقیقات این دانشگاه اکثریت باسکی‌ها حتی ملی‌گرا هم نیستند. در حالی که فقط تعداد کمی از این افراد از روش‌های خشونت‌آمیز حمایت کرده‌اند. در همین حال و براساس یک نظرسنجی اخیر توسط دولت خودمختار باسک (دسامبر 2006) مشخص شد که 88 درصد از باسکی‌ها فکر می‌کنند که لازم است که همه احزاب مذاکره کنند که این مذاکره شامل گفتگوها درباره چارچوب سیاسی برای منطقه باسک است.