ولادیمیر پوتین، قهرمان ملت عرب

مترجم: علی موسوی خلخالی

بیشتر مردم عرب تحرکات ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در بحران اوکراین و مواضعی که در قبال کریمه و اوکراین در پیش گرفته است را از دریچه مردی قدرتمند می‌بینند که می‌خواهد از استقلال کشورش محافظت کند، چیزی که بر این باورند خود در کشورهایشان ندارند. در این میان عده کمی هستند که فکر می‌کنند پوتین چهره دیکتاتوری است که تلاش می‌کند دوران خونین استالین را احیا کند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی قنطره که سایتی وابسته به روشنفکران عموما عراقی ساکن آلمان است، بسیاری از اعراب با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در بحران اوکراین هم صدا هستند، آنها پوتین را رهبری تصور می‌کنند که می‌خواهد از استقلال کشورش محافظت کند، چیزی که بسیاری از آنها اثری از آن در کشورشان نمی‌بینند.

بعد از گذشت نیم قرن از سقوط اردوگاه کمونیسم، مردم عرب همچنان روسیه را هم پیمان خود می‌بینند. به اعتقاد آنها روسیه جدید در امتداد همان روسیه کمونیستی است که از "قضایای امت عربی" حمایت می‌کند. آنها ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه را رهبری قدرتمند می‌بینند که توانسته است بر منطقه مسلط شود و پایگاه‌های خود را در منطقه با احتیاط مستقر کند.

چه تفسیری از این تمایل و هم صدایی افکار عمومی و نخبگان عربی با سیاست‌های پوتین در اوکراین می‌توان کرد؟

ابراهیم منصور، رئیس اجرایی تحریریه روزنامه مصری التحریر در تحلیل مواضع پوتین از نگاه مصری‌ها می‌گوید که نگرانی عربی‌ای در قبال آن چه پوتین در اوکراین انجام می‌دهد، وجود دارد، مشابه همان نگرانی‌ای که مصری‌ها از رفتار روسیه در حوادث مرداد 1392 داشتند.

وی در این باره می‌گوید: "عده‌ای می‌گویند آن چه در اوکراین رخ داد نوعی کودتا بود، در حالی که بعضی‌ها آن را انقلابی دقیقا شبیه آن چه در مصر اتفاق افتاد، می‌دانند."

ابراهیم منصور در ادامه ولادیمیر پوتین را با ژنرال عبدالفتاح السیسی در مصر مقایسه می‌کند و می‌گوید: "هر دوی آنها افراد منضبطی هستند، هر دوی آنها نیز رهبری دستگاه‌های امنیتی در کشورشان را بر عهده دارند و هر دو نیز در مرحله مهم و حساسی از تاریخ کشورشان به سر می‌برند."

از نگاه عربی، بسیاری از مردم عرب بر این اعتقادند که امروز بهار عربی وارد مرحله زمستانش شده و حتی شاید بتوان گفت فصل خزان آن فرا رسیده است، هر کشوری که بهار عربی را تجربه کرده بلافاصله بعد از آن سقوط را نیز تجربه کرده است. دکتر ابراهیم ابراش، وزیر سابق فرهنگ در حکومت خودگردان فلسطینی از جمله کسانی است که چنین اعتقادی دارد. وی در این باره می‌گوید: "هویت و نتیجه بهار عربی اکنون کشف شده است. همه نخبگان و حتی مردم عربی که بهار عربی را رقم زدند، هویت خود را فاش کرده‌اند. دیگر اعراب حاضر نیستند فریب امریکا را بر سر آن چه در اوکراین می‌گذرد، بخورند."

با توجه به این مکاشفه بیشتر اعراب بر این اعتقادند که آن چه در اوکراین می‌گذرد تلاش برای ایجاد آشوب در آن منطقه است. ابراش در این باره می‌گوید: "اعراب آن چه در اوکراین می‌گذرد را دقیقا مشابه آن چه در کشورشان می‌گذرد، می‌دانند، در نتیجه می‌گویند که بهار عربی دروغی بود که بر ملت‌های عرب گذشت و سپس کشف شد، برای همین نمی‌خواهند دیگر فریب هیچ کدام از اظهارات امریکا را در اوکراین بخورند."

اکنون می‌توان گفت که مردم عرب تقریبا در برابر آن چه در پی بهار عربی در کشورهایشان گذشت، هم صدا هستند، آنها اکنون مخالف سرسخت نامیدن بحران اوکراین به بهار اوکراین هستند. به رغم این که غرب بر این اعتقاد است که آن چه در اوکراین می‌گذرد انقلابی حقیقی است، جهان عرب، هم مردم و هم نخبگان آن، حوادث آن را با فروپاشی‌ها و خرابی‌هایی که در طول سه سال گذشته بر منطقه عربی گذشت، مقایسه می‌کنند و در نتیجههمان‌طور که روزنامه نگار مصری می‌گوید به این اعتقاد می‌رسند که "اعراب با بازگشت نفوذ روسیه به اوکراین هم صدا هستند و به آن ابراز تمایل می‌کنند."

این در حالی است که صالح القلاب، وزیر سابق اطلاع رسانی اردن در یکی از صفحات اینترنتی عربی خود در این زمینه می‌نویسد: "ولادیمیر پوتین در میدانی باز می‌کند کههمان‌طور که می‌بینیم منطقه را در معرض تحولات ناگهانی و رویدادهای آنی قرار می‌دهد. سیاست او کل اروپا را به سمت جنگی سخت و نه تنها سرد رهنمون می‌سازد."

این عبارت تا اندازه بسیاری بیان‌کننده نظرات عده کمی از نخبگان عرب مخالف نقش پوتین در منطقه کریمه است. همچنین با این دیدگاه مخالفان حکومت بشار اسد که پوتین را دیکتاتوری حامی رئیس جمهوری سوریه می‌دانند که به او سلاح می‌دهد تا مخالفانش را سرکوب کند، هم صدا هستند. آنها نقش پوتین در اوکراین را در امتداد نقش مواضع او در حمایت از دیکتاتوری‌ها می‌دانند.

دکتر ابراهیم ابراش با این دیدگاه مخالف است. وی می‌گوید: "رئیس جمهور ویکتور یانوکوویچ کسی بود که از طریق انتخابات به عنوان حکم ران اوکراین انتخاب شد. در حالی که آن چه افکار عمومی را علیه او تحریک کرد مصالح امریکا بود که از گروه‌های هم سو با امریکا که مورد حمایت مالی آن هستند و از حضور این کشور سود می‌برند، حمایت کرد. امریکا تلاش می‌کند به کمک این گروه‌ها اوکراین را تجزیه کند تا به این ترتیب روسیه را از طریق هم پیمانان سنتی‌اش تضعیف کند."

برخی از ناظران بر این اعتقادند که مواضع اعراب از نقش پوتین در کریمه ناشی از حس خصومت تاریخی‌ای است که اعراب از امریکا دارند. همچنان بسیاری از مردم عرب بر این اعتقادند که کشورهای غربی در حال دسیسه چینی علیه آنها برای تخریب کشور و به تاراج بردن ثروت‌های عمومی شان هستند، این مساله سبب می‌شود تا آنها به اردوگاه مخالف غرب بیشتر گرایش پیدا کنند که روسیه نماد آن است. دکتر ابراهیم ابراش می‌گوید که این موضع همواره در ذهن سیاسی اعراب جا خوش کرده است.

ابراهیم منصور نیز می‌گوید اعراب بازسازی نقش روسیه در تحقق معادلات دو قطبی را که در ابتدای دهه نود قرن گذشته میلادی از میان رفت، موثر می‌دانند و می‌گویند که به این ترتیب می‌توان از درگیری مصالح روسیه و امریکا نهایت استفاده را کرد.