گروه سیاسی: از امروز در وین به گفته عراقچی نگاشتن متن نهایی توافق هستهای میان ایران و 1+5 آغاز میشود اما گویا برخی در مجلس از این موضوع بسیار دلواپس هستند. رفتار عجیب این پارلماننشینها در چند روز گذشته مصداق بارز این ناخشنودی است. روز دوشنبه از ساختمان سبز بهارستان خبر رسید که 100 نماینده مجلس طی نامهای از علی لاریجانی درخواست کردهاند که تیم مذاکرهکننده سعید جلیلی و ظریف در جلسه «غیر علنی» مجلس برای بررسی توافق ژنو حضور یابند. این در حالی است که حسن قشقاوی معاون کنسولی وزارت خارجه دعوت به مناظره هستهای را رد کرده بود. قشقاوی گفته بود: "در آییننامه مجلس چیزی تحت عنوان مناظره نداریم و تاکنون نیز سابقه نداشته که در کمیسیون و صحن علنی مناظره شکل بگیرد." مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 به مرحله حساس خود رسیده است و امروز در وین مذاکرات ادامه پیدا میکند. بنا به گفته عباس عراقچی در این دور از مذاکرات دو طرف وارد نگارش پیشنویس توافق نهایی میشوند. در چنین شرایطی طرح مسائلی همچون برگزاری مناظره میان دو تیم هستهای ایران عجیب و سوالبرانگیز است. از نکات جالب توجه این است که 100 نماینده خواستار برگزاری جلسه به صورت غیر علنی هستند. موضوعی که مسئله را پیچیده و حتی مشکوک میکند. اگر نمایندگان خواستار حضور دو تیم مذاکرهکننده هستهای در صحن علنی مجلس بودند شک و شبهه درباره آن کمتر بود. اما دعوت به حضور در جلسه غیر علنی سوالاتی را در اذهان ایجاد میکند. چرا که اگر دو تیم مذاکرهکننده به صورت علنی در مجلس حضور پیدا کنند مفاد آن بیکم و کاست در اختیار مردم قرار گیرد ولی اگر غیر علنی باشد ممکن است مورد بهرهبرداری گروههای سیاسی خاص قرار گیرد. البته این تمام ماجرا نیست چرا که نمایندگان خاص بهارستان با دعوت از باقری برای حضور در کمیسیون امنیت ملی از او خواستند که به اظهارنظر در خصوص توافق ژنو بپردازد. این حضور با واکنش برخی نمایندگان مواجه شد. یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ضمن اعلام خبر حضور علی باقری معاون سابق شورای عالی امنیت ملی و حمید عسگری رئیس سابق کمیته هستهای شورای عالی امنیت ملی و رئیس سابق تیم کارشناسی مذاکره هستهای با 1+5 در کمیسیون امنیت ملی گفت: پیش از این برخی نمایندگان خواستار حضور اعضای تیم مذاکرهکننده سابق و فعلی در کمیسیون امنیت ملی مجلس شده بودند تا به نوعی میان دو طرف یک مناظره برگزار کنند. نماینده ایلام افزود: این دعوت به مناظره از سوی نمایندگان در حالی صورت گرفته است که اساسا در هیچ کجای آییننامه مجلس چنین چیزی نداریم که دو طرف را دعوت کنیم در مجلس با یکدیگر مناظره کنند. وی با بیان اینکه مجلس جای مناظره نیست گفت: نمایندگان در راستای وظایف نظارتی خود این حق و اجازه را دارند که مسئولان را جهت روشن شدن زوایای مختلف مسائل دعوت کنند. غیر از آن هم افرادی که مسئولیتی ندارند هم ممکن است به عنوان مطلع دعوت شوند. اما اینکه فردی را دعوت کنند تا توافق همچون توافق ژنو را به نقد بکشد نوبر است و شاید تنها در این مجلس بتوان آن را مشاهده کرد. شوهانی با استقبال از رد درخواست نمایندگان برای مناظره از سوی وزارت خارجه و تیم مذاکرهکننده هستهای فعلی گفت: دیروز در جلسه یک طرفه آقایان باقری و عسگری دو عضو تیم مذاکرهکننده سابق هستهای توافق ژنو را نقد کردند. وی با بیان اینکه جای نقد توافق ژنو در دانشگاهها و محافل علمی و کارشناسی است گفت: نمایندگان اگر نقدی به توافق ژنو دارند میتوانند مسئولان و اعضای تیم مذاکرهکننده را دعوت کنند و از آنها سوالات خود را بپرسند نه اینکه مسئول سابق را دعوت کنند تا او در یک جلسه یک طرفه عملکرد تیم مذاکرهکننده هستهای را نقد کند.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس افزود: آقایان در حالی به تیم مذاکرهکننده انتقاد میکردند که نسبت به عملکردشان در تیم مذاکرهکننده هستهای سابق بیشترین انتقاد وارد بود. اما در طول جلسه تلاش میکردند فضا را به سمتی هدایت کنند که ما خوب بودیم و عملکرد ما مطلوب بود اما تیم مذاکرهکننده فعلی بد و عملکرد آنها مخرب است. شوهانی ادامه داد: اعضای تیم مذاکرهکننده سابق که از مناظره با تیم مذاکرهکننده فعلی هستهای استقبال میکنند ایکاش ابتدا در جلسهای حاضر میشدند و پاسخگوی عملکرد خود میبودند. وی تصریح کرد: در طول دورانی که آقای جلیلی مسئولیت تیم مذاکرهکننده هستهای را بر عهده داشت یکبار ما اعضای این تیم را در کمیسیون امنیت ملی ندیدیم و برای اولین بار بود که اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای سابق را از نزدیک در مجلس میدیدیم. آن موقع چطور این آقایان در شأن خودشان نمیدیدند که در جلسات کمیسیون امنیت ملی حاضر شوند اما اکنون احساس وظیفه میکنند که برای نقد تیم مذاکرهکننده فعلی در مجلس حضور پیدا کنند. شوهانی با بیان اینکه رو در رو قرار دادن تیم مذاکرهکننده هستهای سابق و فعلی اساسا به نفع مردم و کشور نیست گفت: به هر حال مذاکراتی به روش و رویکرد جدید تحت نظارت کامل مقامات عالی نظام و در راس آن مقام معظم رهبری با حفظ اصول و خطوط قرمز کشور آغاز شده است و در حال به سرانجام رسیدن است. در چنین شرایطی بهتر است همه دست به دست هم دهند تا کشور را از شرایطی که در پی سیاستهای غلط از مسیر پیشرفت دور کرده بود، خارج کنیم. وی با بیان اینکه اقلیتی در مجلس هستند که به نام منافع ملی صدای خود را بلند کردهاند و فضای تقابل با دولت و تیم مذاکرهکننده هستهای را پیش گرفتهاند گفت: این اقلیت به نام منافع ملی، منافع جناحی را دنبال میکنند و برای آنها منافع مردم کوچکترین ارزشی ندارد که اگر غیر از این بود از تداوم تحریمها علیه کشورمان استقبال نمیکردند. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تاکید بر اینکه اقلیت منتقد تیم مذاکرهکننده هستهای ره به جایی نخواهد برد گفت: تمام زور این اقلیت را در جلسه سوال از وزیر خارجه مشاهده کردیم که نتوانستند به وزیر کارت زرد بدهند چرا که اکثریت مجلس پشت تیم مذاکرهکننده و دولت است.
آغاز نگارش توافق نهایی
اما مذاکرات ایران و 1+5 در حالی امروز در وین برای چهارمین دور آغاز میشود که به تایید آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران به تعهداتش در چارچوب توافق ژنو به خوبی عمل کرده است. مذاکرات کارشناسی ایران و 1+5 براساس توافق دو طرف در مذاکرات "وین 3"، هفته گذشته در نیویورک انجام شد و دو طرف درباره برخی مسائل دیگر گفتگو کردند اما به نظر میآید اختلافنظرهایی همچنان باقی است و کارشناسان نتوانستند به راهحلی درباره این مسائل دست یابند.
از این رو درباره این مسائل از جمله موضوع "تحقیق و توسعه سانتریفیوژها" در پایتختهای دو طرف و نیز در سطح ظریف و اشتون رایزنی و تصمیمگیری خواهد شد. برخلاف مذاکرات قبلی در وین که معاونان وزیران خارجه گفتگوها را انجام میدادند و رئیسان هیئتهای مذاکرهکننده در نشست افتتاحیه و اختتامیه برای جمعبندی گفتگوها حاضر میشدند، قرار است از این دور (چهارم) مذاکرات، با توجه به اینکه دو طرف نگارش متن توافق نهایی را آغاز میکنند مذاکرات با محوریت و حضور محمدجواد ظریف و کاترین اشتون در طی سه روز برگزار شود. همچنین در این دور از مذاکرات هیئت مذاکرهکننده کشورمان را تیمی از کارشناسان سیاسی، حقوقی، فنی هستهای و کارشناسان بخش تحریمها همراهی میکنند. تاکنون سه دور مذاکره در بهمن و اسفند 1392 و فروردین 1393 برگزار شده است که دو طرف بیشتر به بررسی موضوعات مختلف به ویژه چهار موضوع غنیسازی، رآکتور اراک، بازرسیها و نظارتهای بیشتر و نیز لغو تحریمهای یکجانبه و همهجانبه علیه ایران پرداختند تا دورنمای دیدگاهها و مواضع هر یک از طرفهای مذاکرهکننده پیش از ورود به نگارش متن مشخص شود.
ـ عراقچی: دیدگاههای نزدیک مکتوب میشود
روز گذشته سیدعباس عراقچی با بیان اینکه همه موضوعات مربوط به مذاکرات گام نهایی قبلا مورد بحث قرار گرفته است، گفت: تلاش میکنیم در مذاکراتی که از فردا آغاز میشود، دیدگاههایمان را به یکدیگر نزدیک کنیم و در مذاکرات دوجانبهای که بین آقای ظریف و خانم اشتون برگزار میشود این دیدگاهها به هم نزدیکتر و نهایتا روی کاغذ بیاید و مکتوب شود. وی گفت: در این دور، مذاکرات عمده بین خانم اشتون و آقای ظریف برگزار میشود و جلسات عمومی و دوجانبهای که در حاشیه این مذاکرات صورت میگیرد برای کمک به این گفتگوها است. این عضو ارشد تیم مذاکرهکننده هستهای کشورمان با 1+5 همچنین گفت که نگارش متن توافق جامع در این دور از مذاکرات آغاز میشود و گفتگو و بحث درباره مقدمات و کلیات و چارچوب آن به دلیل تنوع و کثرت موضوعات و پیچیدگی آنها به جلسات بیشتری نیاز دارد. وی گفت: نگارش کامل این متن طی چند جلسه انجام خواهد شد.
ـ سوزان رایس: ایران با یک اقدام قابل تحقیق و بازرسی موافقت کند
در همین حال، سوزان رایس، مشاور امنیت ملی آمریکا در واشنگتن گفت: ایران برای اینکه نگرانیهای آمریکا در خصوص برنامه هستهایاش را برطرف کند باید با یک اقدام قابل تحقیق و بازرسی موافقت کند در غیر این صورت هیچ توافقی با ایران انجام نخواهد شد. وی در ادامه گفت که دولت اوباما راه سختی با ایران در پیش خواهد گرفت.
ـ فابیوس: دور جدید مذاکرات ایران و 1+5 دشوار خواهد بود
وزیر امور خارجه فرانسه نیز گفت که مذاکرات بر سر برنامه هستهای ایران "دشوار" خواهد بود.
ـ ابراز امیدواری نماینده روسیه
از سوی دیگر، نماینده روسیه در 1+5 ابراز امیدواری کرد پیشرفتهایی درباره توافق بر سر مسئله رآکتور آب سنگین اراک و شفافیت در مورد برنامه هستهای ایران در مذاکرات ایران و گروه 1+5 حاصل شود.