تفکر اسلامی از تعصّب به دور است

‌* با توجه به جنایات اخیر گروه «داعش» در عراق، اگر بخواهیم جریان‌شناسی فکری از این گروه ارائه کنیم، به لحاظ اندیشه‌ای در چه شاخه‌ای قرار می‌گیرند و اسلام که همواره بر اعتدال و میانه‌روی تأکید می‌کند، چه موضعی در این زمینه دارد؟

‌** این گروه مرکب از عناصرگوناگونی است به طوری‌که بجز سلفیون، بعثیون و بی‌دینان را هم در بر می‌گیرد. متأسفانه این عناصر متعصب مذهبی با هم یک کاسه شده و خود را آلت دست بیگانگان قرار داده‌اند. اگر بخواهیم بطور مشخص سازندگان داعش را معرفی کنیم می‌توان آن‌ها را در چهار دسته:

 1. عوامل غربی و استکباری

 2. ارتجاع عرب

 3. متعصبین مذهبی

 4. حزب بعث عربی تقسیم کرد.

هدف این گروه ایجاد ناامنی در منطقه،  تخریب کشورها، پاره پاره کردن امت اسلامی و ایجاد شیعه هراسی است. از نتایج منفی این امر مبتلا شدن مسلمانان به درگیری‌های فی ما بین و در حقیقت فراموش کردن دشمن اصلی یعنی صهیونیسم بین‌المللی است.

نظر و موضع اسلام در رابطه با این اقدامات کاملاً واضح است؛ اسلام ضد هرگونه افراط‌گرایی است و آن را نوعی از طغیان و تجاوز از حد طبیعی تعبیر می‌کند که رهبران باید همواره خود را از آن برحذر دارند، چراکه تعصب هر جا وارد شده، فساد ایجاد کرده‌است. حضرت امیرالمؤمنین می‌فرمایند: «اگر بناست تعصبی را بپذیریم، فقط تعصب برای قبول اخلاق فاضله را می‌پذیریم»

‌* این گروه‌ها به لحاظ فکری به چه چیزی اعتقاد دارند و این قبیل اقدامات را بر اساس چه ایدئولوژی دنبال می‌کنند؟

‌** فکر مشخص و قاعده‌مندی ندارند و تنها بر اهداف افراطی‌شان اصرار می‌ورزند. در بین این گروه‌ها هیچ ایدئولوژی جامعی دیده نمی‌شود.

‌* همواره از این بحث می‌شود که پیامبر(ص) برای گسترش اسلام نخست به فتح قلب‌ها می‌پرداختند و بنا را بر رأفت اسلامی می‌گذاشتند تا زور شمشیر، به اعتقاد شما اقدامات خشونت‌آمیز این گروه تا چه اندازه به قصد خدشه‌دار کردن چهره واقعی اسلام است؟

** بله، متأسفانه این گروه به علت جهلی که دارند، نگاه به اسلام را دگرگون کرده‌اند، مانند طالبان که چهره‌ای متفاوت از اسلام را ترویج و ضربه سنگینی به آن وارد کرد.  به طور طبیعی اسلام با این حرکت مخالف است. اسلام دین رحمت است، پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «من فقط رحمت بزرگ الهی هستم که به بشریت هدیه شده‌ام.» بنابراین لطف و رحمت الهی از یک سو، پیام‌آور رحمت بودن پیامبر‌اکرم(ص) از سوی دیگر تأکید پیوسته تعالیم اسلام بر داشتن خلق و خوی فاضل بر مبری بودن این دین الهی از این قبیل اقدامات خشونت‌آمیز

صحه می‌گذارد.

‌* به اعتقاد شما در حال حاضر وظیفه جوامع اسلامی برای برخورد با چنین حرکت‌هایی چیست؟

‌** برخورد جامعه اسلامی با این گروه عین برخورد با دشمنان اسلام، وطن و اخلاق است. این مجموعه به علت جهلش مسلمانان را به جان هم می‌اندازد تا ضمن مشغول کردن کشورهای اسلامی به مسائل فی مابین، اسرائیل را فراموش کنند. به طور طبیعی باید امت‌های اسلامی با همه گروه‌های تکفیری و جاهل، برخورد کند؛وظیفه علما در جهان اسلام این است که بعد رحمت، عقلانیت و دوستی فی ما بین پیروان مذاهب اسلامی را عمق ببخشند، ما نیاز داریم یک بار دیگر فرهنگ توده‌های مسلمان را بررسی کنیم و عناصر تحقق فرهنگ اصیل را در آن جای دهیم.

‌* عناصر این فرهنگ اصیل چه هست و برای نهادینه کردن آن شما چه راه‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟

‌** نخست باید بعد فرهنگی و عقیدتی اسلام تشریح شود و علما از رهگذر تعریف نبوت، امامت، توحید و معاد جهان‌بینی اسلامی را با تمام ابعادش بین توده‌های مسلمان ترویج دهند، ثانیاً اخلاق اسلامی را که مبتنی بر مودت است در جامعه جاری سازند و سنت‌های اسلامی را نهادینه کنند. همه رفتارهای اسلامی چه در زمینه عبادات چه در زمینه حقوق تربیتی باید به این سمت و سو حرکت کند تا بتوانیم جامعه قرآنی و آگاه را پیش رو داشته‌باشیم.

‌* به اعتقاد شما چنانچه فعالیت‌های فرهنگی بیشتری در زمینه ترویج معارف اصیل اسلامی انجام می‌شد، اقدامات افراطی این چنینی شکل نمی‌گرفت؟

** بله، اگر علما به وظیفه‌شان عمل کرده و بعضی توده‌ها معنویت اسلامی را حفظ می‌کردند، چنین انحرافات تکفیری رخ نمی‌داد.

‌‌* اشاره کردید برای ترویج اندیشه‌های اصیل اسلامی باید فعالیت‌های فرهنگی صورت گیرد، شما برای کشور ما در این زمینه چه سهمی قائل هستید؟

‌** به طور کلی معتقدم باید سه ارگان در کنار هم فعالیت کنند؛ یکی ارگان‌های تبلیغاتی و رسانه‌ای،  دوم ارگان‌های تعلیمی و آموزشی و سوم ارگان‌های فرهنگی. این‌ها باید دست به دست هم دهند تا جامعه را از چنین کجروی‌هایی برهانند.

دشمن قدرت رسانه‌ای عظیمی دارد به طوری‌که می‌تواند کل جهان را به تنفس در فضایی که می‌سازند، مجاب کند و به بینش افراد جهت دهد، چراکه بطور طبیعی نقطه‌های ضعف را رصد کرده و از رهگذر آن ورود می‌کند. ما معتقدیم که افراد دلسوز و فرهنگ دیده باید ضمن رصد کردن حرکات دشمن نقاط ضعف امت را هم ببینند تا بتوانند در مرز فرهنگی امت به وظیفه‌شان جامه عمل بپوشانند و با توطئه دشمنان مقابله کنند.