تغییرات سیاسی در هند ، بیم و امید از آمریکا تا چین

سرویس خارجی: چشم های دنیا به تحولات ناشی ازتغییر قدرت درهند دوخته شده تاجایی که دولت آمریکا به عنوان مخالف سرسخت «نارندرا مودی» نامزد پست نخست وزیری، از وی دعوت کرد و چینی ها به عنوان رقیب، او را «نیکسون هند» دانسته‌اند. آمدن «مودی» 63 ساله به عنوان یک سیاستمدار هندو و رهبر حزب راستگرای «بهاراتیا جاناتا» یا«بی. جی. پی» در صحنه اصلی قدرت و ادای سوگند نخست وزیری دراین کشور مهم آسیایی، سوژه ای است که توجه داخلی و خارجی را به آینده هندوستان جلب کرد. اینکه دولت «مودی» برای هند چه خواهد کرد و چه رفتاری با کشورهای مختلف خواهد داشت، زیر ذره بین کارشناسان و رسانه ها قرار گرفته است.«پراناب موکرجی»رییس جمهورهند،بعد از آن که مودی را به عنوان نخست وزیر جدید منصوب کرد،از وی خواست اعضای کابینه اش را معرفی کند.هرچند ترکیب کابینه مودی مشخص نشده، اما گمانه‌زنی‌هایی در بین سیاسیون و رسانه‌های هندی برسر زبان هاست که بیشتر بر روی وزیران کلیدی کابینه، یعنی وزیردفاع، وزیرخارجه و وزیر دارایی دورمی‌زند‌.

به نوشته رسانه‌های هندی،انتظار می‌رودتغییرات عمده ای درنحوه کارنهادهای اطلاعاتی این کشور، از جمله سازمان اطلاعات خارجی(RAW) و سازمان اطلاعات داخلی(IB) بعداز انتصاب مودی به عنوان نخست وزیر، ایجاد شود. گفته می شود که چندین مورد نواقص حرفه‌ای در نحوه عملکرد این سازمان ها درطول دوره دوم دولت ائتلافی «مترقی متحد» مشاهده شده و این تغییرات به منظور رفع آن انجام خواهند شد.درآن سوی تحولات داخلی، رفتار برخی دولت ها و کشورها پس از به قدرت رسیدن «بی. جی. پی» و مشخص شدن نخست وزیری نارندار مودی، جلب توجه می کند.دولت آمریکا که یکی ازمخالفان سرسخت «مودی»طی یک دهه اخیرمحسوب می شدوحتی ازدادن روادیدبه اوکه قبلا سروزیرایالت«گجرات» بود خودداری کرد، اکنون با سرعت هرچه تمام تر درصدد جبران اشتباهات سیاسی گذشته است،تا جایی که «جان کری» وزیرخارجه آمریکا، طی اظهاراتی که در رسانه‌های هند نیز بازتاب گسترده ای یافت، اعلام کرد که دولت اوباما علاقه زیادی به مشارکت راهبردی با هند دارد.

کری تاکید کردکه آماده همکاری با نارندرا مودی و دولت جدید هند برای تضمین امنیت مشترک است.از وزیر خارجه آمریکا نقل شد که در آینده نزدیک به منظور دعوت از مودی برای دیدار هر چه زودتر از آمریکا، به هند سفرخواهد کرد.این درحالی است که اوباما،بلافاصله پس ازپیروزی مودی، تلفنی با وی درمورد روابط راهبردی دوجانبه صحبت کرد.اوباما دراین تماس،در مورد روش های ممکن برای تقویت مشارکت راهبردی بین هند و آمریکا بامودی سخن گفت.دراین میان، واکنش چینی ها که علاوه بر همسایگی،تاکنون به عنوان رقیب هند در مسائل مختلف، از جمله نظامی و اقتصادی مطرح بود نیز جلب توجه می کند. یک مرکز تحقیقاتی دولت چین به نام«موسسه بین المللی شانگهای برای اقدامات عملی» از مودی به عنوان «نیکسون هند» یادکرد و گفت که وی تجارت هندباچین رابیش ازپیش تقویت ومسائل مرزی بین دو کشوررا نیزحل خواهد کرد.به نظر چین، مودی باوجودی که ناسیونالیست است،اما مانند«شینزو آبه»نخست وزیرژاپن،سیاست ضدچینی رادنبال نخواهد کرد.

منابع دولتی و کارشناسان معتقدند که تغییر دولت درهند، حتما به منزله بروز تغییر جدی درسیاست خارجی این کشورنیست،ولی نحوه برخورد دولت تحت نخست وزیری نارندرا مودی با کشورهایی چون آمریکا،چین وپاکستان،با دقت تمام بررسی خواهد شد.تا آنجا که به چین مربوط می‌شود، باید گفت که مودی دارای رابطه خوبی با این کشوراست و تاکنون چهار باراز پکن، به عنوان سروزیر ایالت گجرات دیدن کرده و با استقبال گرم رهبران چینی مواجه شده است.بااین حال، کارشناسان معتقدند که نحوه رفتار مودی با پکن به عنوان نخست وزیرهند، احتمالا با توجه به ادعاهای ارضی چین برسر ایالت «آروناچال پرادش» و تلاش برای کسب جای پای بیشتری در اقیانوس هند، تغییر خواهد کرد‌. این در حالی است که رهبران چین درطول برگزاری انتخابات شانزدهمین دوره مجلس عوام هند (لوک سابا) اعلام کردندکه رابطه بین دهلی نو و پکن،بدون توجه به اینکه چه حزبی دولت آتی هند راتشکیل می‌دهد، همچنان سازنده و حسنه باقی خواهد ماند.

پیامی برای دولتمردان جدید

ازدیگرسو،می توان گفت که حمله تروریستی به کنسولگری هند درشهرهرات،درحالی که مقام‌های هندی سرگرم فراهم آوردن زمینه تشکیل دولت جدید بودند، دست کم حامل دو پیام است.البته حمله به مراکز دیپلماتیک درافغانستان موضوع تازه ای نبوده ونیست، اما آنچه در غرب این کشور و علیه هندی ها رخ داد، از نگاه سیاسی، این پیام را برای دولتمردانی دارد که قرار است در آینده نزدیک در کابل و دهلی نو سکان امور را در دست بگیرند. هند و افغانستان هر دو در ماه های اخیر سرگرم انتخاباتی فراگیری بودند که مورد توجه جهان بود،که میوه این رویدادهای سیاسی سرنوشت سازدرهند به بار نشست و درافغانستان رو به پایان است.کمتر از 24 ساعت پس از اعلام خبرپیروزی حزب مودی درانتخابات کشورهندکه طی سال‌های اخیر،توجه خود را به حوزه های سرمایه گذاری وامنیتی افغانستان معطوف کرده، افراد مسلح ناشناس با سلاح‌های سبک و نیمه سنگین به کنسولگری هند در هرات حمله کردند و تبادل آتش، باعث کشته شدن دستکم سه تن از تروریست ها شد.

اینکه چه گروه یا گروه هایی این حمله را برنامه ریزی کرده بودند، مهم است، اما مهم تر این است که غرب و سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا که درماه های اخیر برای اجرای سناریوهای خود در منطقه از تروریست‌های مسلح بهره برده‌اند، چه پیامی برای دولتمردان جدید در دهلی نو و کابل داشتند. هند، قبل از شروع انتخابات ریاست جمهوری افغانستان وزمانی که اخباری در مورد احتمال قدرت گرفتن گروه های افراطی دراین کشوربا حمایت آمریکا بر سرزبان‌ها، بود با فرستادن وزیر امور خارجه خود به کابل، از هرگونه تغییر در شرایط امنیتی منطقه در جهت کمک به تروریسم و افراط گرایی ابرازنگرانی کرد.

هند همواره اعلام کرده که افغانستانی که قابلیت دفاع ازخودراداشته باشد و توسعه پایداررادرپیش گیرد،ازنظرراهبردی به نفع دهلی نو است. حمایت از دولت کابل،علاوه بر مزایای اقتصادی که برای هندوستان دارد،به تضعیف نیروهای شبه نظامی،ازجمله گروه های افراطی موردحمایت غرب وبرخی کشورهای منطقه نیزکمک می کند.هندسال2011،باتوجه به اهمیت ثبات سیاسی درافغانستان برای منافع هندوکشورهای آسیای میانه،یک قراردادمشارکت راهبردی باکابل امضا کرد.سیاست‌های هند تاجایی پیش رفت که این کشور،اکنون یکی ازسرمایه گذاران اصلی در افغانستان است و به طرح های توسعه ای که آغاز شده است،کمک می کند.

هند در پایان دور اول انتخابات ریاست جمهوری افغانستان که نتیجه مهم آن،گفتن«نه»به افراطی گری موردحمایت بیگانگان بود،عزم واراده مردم این کشور در مبارزه با تروریسم را مورد تحسین قرارداد.همزمان، خانم«سوجاتا سینگ»قائم مقام وزارت امور خارجه هند اعلام کرد کشورش به همکاری در بازسازی افغانستان ادامه می دهد و برنامه ای برای خروج از این کشور ندارد.وی در تشریح راهبرد کشورش، با اشاره به اینکه دهلی اعتقاد راسخ دارد که ثبات و قدرت افغانستان به سود منافع ملی هندوستان است، تاکید کرد: هند مایل است که شاهد تبدیل افغانستان به کشوری قدرتمند و باثبات باشد.این مقام ارشد هندی ابراز اطمینان کرد که افغانستان از دوره گذار پس از خروج نیروهای آمریکایی،به خوبی عبورخواهد کردوگفت:دهلی نوبه افغانستانی دمکراتیک وآرام کمک می کندو ماهمیشه برای کمک به بازسازی این کشورآمادگی داریم.از نظر کارشناسان، حمله تروریستی به مرکز دیپلماتیک هند در افغانستان، در بزنگاه تحولات و تغییرات سیاسی در دو کشور، در واقع این پیام را دارد که غربی‌ها و کشورهای حامی افراطیون،تحمل تداوم نقش سازنده دهلی نودردوران دولت جدیدراندارند.

از سوی دیگر،بااین حملات به دولتمردانی که درآینده درافغانستان برروی کارخواهند آمد،گوشزدمی شود که هرگونه تداوم همکاری با هندوستان در جهت حفظ ثبات منطقه، هزینه دار خواهد بود.به هرحال مقام های هندی نیزواکنش‌های مناسبی به این حمله تروریستی داشتند و باید گفت که «نارندرا مودی» نخست وزیر جدیدهند،اولین موضع خود را در سیاست خارجی،درقبال افغانستان وحمله تروریستی هرات اتخاذکرد.

نخست وزیر منتخب مردم هند، طی پیامی،ضمن محکوم کردن حمله به کنسولگری کشورش درافغانستان، گفت:من پس ازحمله،باسفیرافغانستان درهندگفتگوکردم. «پراناب موکرجی» رییس جمهورهندنیزدرپیام خود اظهارداشت:چنین حملاتی، هند را از کمک به افغانستان دربازسازی وتوسعه این کشور، بازنمی‌دارد.وی ضمن تقدیر از شجاعت همه کارکنان هندی و افغانی مستقر در کنسولگری هرات افزود: واکنش سریع نیروهای امنیتی و تامین امنیت کارکنان سفارت، قابل تقدیر است.وی از وزارت امور خارجه کشورش خواست که با حفظ ارتباط با مقام های افغانستان، امنیت دیپلمات های هندی را تامین کند. رییس جمهور هند ابراز اطمینان کرد که کشورش در حفظ امنیت و منافع مردم خود در مقابل تهدیدها، همچنان تلاش می کند و از نیروهای مسلح هند خواست که هشیار باشند.

«مانموهان سینگ» نخست وزیرسابق هندنیز که کلید رابطه راهبردی با افغانستان را زده و اهمیت همگرایی و ثبات در منطقه را بارها مورد تاکید قرار داده است، گفت: هیچ حمله ای نمی‌تواند خدشه ای به روابط نزدیک هند و افغانستان وارد سازد و دهلی نو همچنان به کمک مردم افغانستان و ایجاد صلح و ثبات و برقراری دمکراسی در این کشور پایبند است.سینگ گفت: هند از تلاش شجاعانه افغانستان در مبارزه با تروریسم، دفاع می کند.