انگلیس و فصل جدید حضور در خلیج فارس

سرویس خارجی: انگلیس پس از سال‌ها دوری از خلیج فارس، مجددا در پی حضور نظامی در این منطقه است؛ حضوری که سئوالات زیادی ایجاد می‌کند.منطقه خلیج فارس از دیرباز مورد توجه امپراتوری‌های کهن ودولت‌های عصر جدید بوده است. این منطقه به دلیل موقعیت استراتژیک خود، همواره شاهد برخوردهای متعدد بین قدرتمندان در طول تاریخ بوده است. هر یک از کشورهای قدرتمند سعی کرده‌اند به نحوی سلطه خود در این منطقه را گسترش داده و این طمع کشورها برای حضور در خلیج فارس بعد از کشف نفت در این منطقه، بیشتر و بیشتر شد. انگلیس یکی از کشورهایی است که بعد از تبدیل شدن به یک قدرت جهانی، همیشه به دنبال حضور مستمر در خلیج فارس بوده است. سابقه حضور انگلیسی‌ها در خلیج فارس به قرن 17 و عقد قرارداد تجاری با شاه عباس و پس از آن، حمله مشترک ایران و انگلیس به پرتغالی‌های در خلیج فارس بر‌می‌گردد.

بعد از آن انگلیس در قرن 18 به بهانه مبارزه با دزدان دریای عرب،اقدام به انجام فعالیت‌هایی درخلیج فارس کرد و بعد از شکست دزدان دریایی عرب،تمامی کشتی‌های منطقه ازجمله کشتی های ایران را نابود کرد. البته انگلیس بعد‌ها در پی اعتراض ایران، غرامت آسیب‌های وارد شده به کشتی‌های ایرانی را به دولت ایران پرداخت کرد،اما به هدف خود یعنی نابودی ناوگان دریایی ایران به عنوان تهدیدی علیه انگلیس رسیده بود. بعد از این انگلیس حضور خود را در منطقه استحکام بخشید و طی سال‌ها،حضورخود را دراین منطقه تثبیت کرد.

اما بعد از سال‌ها، اتفاقاتی نظیر استقلال هند در سال 1948، دشمنی اعراب با اسرائیل در پی تشکیل رژیم صهیونیستی در سرزمین‌هایی که اشغال کرده بود، پیدا شدن شریک نفتی (آمریکا) برای انگلیس در خلیج فارس، کودتای «قاسم»در عراق و موارد دیگر، موجب شد که انگلیس دیگر قادر به ادامه حضور درمنطقه نباشد وبه بهانه‌های واهی از جمله صرفه جویی اقتصادی، اعلام کند که در سال 1971 نیروهای خود را از شرق سوئز که خلیج فارس را نیز در بر می‌گرفت، خارج خواهد کرد.البته انگلیس با تحت‌الحمایه کردن شیخ‌نشین‌ها و برخی کشورهای عرب، نفوذ خود را در این منطقه حفظ کرد و این کشورها را وابسته به خود نگه داشت .

از اقدامات تفرقه افکنانه انگلیس در خلیج فارس و صدماتی که به مردم این منطقه وارد کرده است می‌گذریم و تنها به این نکته بسنده می‌کنیم که این کشور حتی تغییر نام خلیج فارس را هم در نظر داشت.بعد از خروج انگلیسی‌ها از خلیج فارس، این کشور پس از مدتی، مجددا سعی کرد در منطقه حضور پیدا کند. ابتدا در حمله مشترک با آمریکا به افغانستان در منطقه حاضر شد و بعد از آن با حمله به عراق در سال 2003 راه خود به خلیج فارس را نیز باز کرد. حال بعد از سپری شدن سالیان نه چندان طولانی و خروج نیروهای انگلیسی از افغانستان، این کشور بدنبال مکان جدیدی برای استقرار نیروهای خود به بهانه آموزش آنها است.

«فیلیپ هاموند» وزیر دفاع انگلیس به تازگی اقدام به انجام سفرهایی به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس جهت رایزنی با حکام آنها برای ایجاد یک پایگاه دائمی نظامی در یکی از کشورهای خلیج فارس کرد و در این باره گفت:«سال‌هایی که در افغانستان گذرانده‌ایم، فرصتی برای انجام آموزش‌های لازم برای نیروهای نظامی مابود.مامی‌بایست به نیروهای نظامی‌مان، جنگ درصحراوهوای گرم راآموزش می‌دادیم. به همین دلیل در فکر ایجاد پایگاه نظامی دائمی در یکی از کشورهای جنوب خلیج فارس هستیم.»

قطر یکی از کشورهایی است که انگلیس در حال رایزنی با حکام آن برای ایجاد پایگاه نظامی در آن است. البته این نکته را نباید فراموش کرد که مقر فرماندهی نیروهای آمریکایی در منطقه خاورمیانه و شاخ آفریقانیز در قطر قرار دارد.وزیر دفاع انگلیس از کشورهای بحرین و عمان نیز به عنوان دیگر گزینه‌ها نام برد.اما هدف اصلی انگلیس از حضور مجدد در منطقه خلیج فارس و ایجاد یک پایگاه نظامی دائمی در این منطقه چیست؟انگلیس هر موقع در منطقه حضور داشته ،اقدام به دخالت آشکار در سیاست‌ کشورهای منطقه کرده است.ازقرارداد‌هایی که به شیخ‌نشین‌های جنوب خلیج فارس تحمیل کرد،تااعمال فشاربرعثمانی ، محاصره ایران در زمان ملی شدن صنعت نفت و جلوگیری از فروش نفت ایران. اقدامات این کشور بعد از سقوط صدام در منطقه نیز که دیگر آشکار است.

حال چه علتی دارد که انگلیس بخواهدمجددا در منطقه اقدام به ایجاد پایگاه نظامی کند؟ مگر این کشور با فروش تسلیحات نظامی خود به کشورهای حاشیه خلیج فارس،به نوعی خودرا در منطقه پایبند نکرده است؟ مگرکشورهایی که ازاین کشورخرید نظامی داشته‌اند، از کارشناسان و نیروهای نظامی انگلیسی برای آموزش و همچنین نگهداری این تجهیزات استفاده نمی‌کنند؟ با این اوصاف دیگر چه نیازی به حضور انگلیس درمنطقه‌ای دور از سرزمین خود است؟ یعنی انگلیس قصد دارد مجددا مرزهای خود (یا مرزهای قدرت خود) را تا خلیج فارس گسترش دهد؟ آیا مجددا شرایط را برای حضورنظامی و دخالت در منطقه، فراهم دیده است؟چه اتفاق جدیدی رخ داده که انگلیس مجددا خواهان حضور در منطقه است؟ کشورهای منطقه به چه قیمتی حاضر می‌شوند اجازه حضور انگلیس در خاکشان را دهند؟ آیا دخالت‌های انگلیس را فراموش کرده‌اند یا موضوع دیگری در میان است؟ آیا باز هم تفرقه اندازی‌های فرا منطقه‌ای موجب شده این کشورها به انگلیس اعتماد کنند یا اینکه همسایه هراسی یا کسب قدرت بیشتر موجب این امر شده؟

آیا اقدامات عربستان موجب واکنش سایرکشورهای عرب منطقه شده تا به سمت یارگیری در عرصه بین‌الملل بروند، یا اینکه انگلیس و این کشورها قصد دیگری را دنبال می‌کنند؟ شاید هم انگلیس از این اقدام خود قصد دیگری دارد و بخواهد از طریق این منطقه، سلطه خود بر سایر مناطق را اعمال کند یا روند خروج نفت از عراق را که گفته می‌شود انگلیس سهم عمده‌ای در خروج نفت این کشور و استفاده از آن به نفع خود دارد، تضمین کند.

درهرصورت، انگلیس هیچگاه بدنبال ایجاد ثبات در خلیج فارس نبوده است و هر موقع که کشورهای منطقه در پی متحد شدن با یکدیگر و قدرت گرفتن بوده‌اند، دولتمردان انگلیس با همان سیاست قدیمی خود مبنی بر «تفرقه انداز و حکومت کن» وارد منطقه شده و مانع از اتحاد و قدرت گرفتن این کشورها ‌شده اند. حضور انگلیس یعنی ایجاد تفرقه و نفاق. حضور انگلیس در این منطقه به نفع هیچ یک از کشورهای حوزه خلیج فارس نبوده و نیست و کشورهای این منطقه باید بیش از گذشته نسبت به اقدامات انگلیس در این منطقه حساس باشند.