تغییر در محل یا معادله قدرت؟

گروه بین‌الملل – ارتش آزاد سوریه با تغییر مقر فرماندهی خود از ترکیه به خاک سوریه یک قدم به معارضین محلی نزدیک شد. تغییر مقر فرماندهی یکی از بزرگ‌ترین بازیگران خیزش سوریه در حالی مطرح می‌شود که در روزهای اخیر اعتراضات به دولت رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه مبنی بر حمایت بی‌قید و شرط از مخالفان مسلح سوریه، بالا گرفته بود. با این حال هدف از این جابه‌جایی، متحد کردن تمام فرماندهان گروه‌هان مسلح مخالف اعلام شده است.

به گزارش بی بی سی عربی، ریاض‌الاسعد، فرمانده ارتش آزاد سوریه در نوار ویدئویی خطاب به ملت سوریه اعلام کرد: مژده باد به شما خبر ورود فرماندهی ارتش آزاد به مناطق آزاد داخل سوریه چرا که ما توانستیم مقدماتی را برای تامین امنیت مناطق آزاد فراهم کنیم و به این وسیله بتوانیم طرح آزادی دمشق را هر چه زودتر آغاز کنیم. الاسعد همچنین به فشارهایی که ارتش آزاد سوریه با آنها روبه‌روست اشاره کرد و گفت: ارتش آزاد سوریه قصد ندارد جانشین نظام کنونی سوریه شود. وی گفت: «ما اخیرا و از زمان خروج‌مان از کشور به عنوان فرمانده ارتش آزاد مورد فشار زیادی قرار گرفتیم و گروه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای به اشکال مختلف فشارهای زیادی را علیه ما اعمال کردند تا ما جانشین نظام سوریه شویم. وی افزود: ما قصد نداریم جانشین نظام جنایتکاری شویم که در سوریه حاکم است بلکه هدف ما این است که ملت سوریه با نمایندگانی از همه گروه‌ها جانشین نظام شوند و ما تنها جزئی از ملت سوریه هستیم.» فرمانده ارتش آزاد سوریه در این فایل ویدیویی گفت: «ما به خاطر مسائل امنیتی نمی‌توانیم درباره مکان قرارگاه اصلی خود اطلاعاتی منتشر کنیم اما اعلام می‌کنیم که از یک هفته پیش همه نیروهای خود را از ترکیه به سوریه انتقال داده و در حال حاضر قرارگاه اصلی فرماندهی جنگ‌های ما در یکی از مناطق آزاد شده است ما با مخالفین دیدارهایی داشته‌ایم و براساس توافقات صورت گرفته، حملات سختی را علیه نیروهای نظامی وابسته به بشار اسد در اطراف دمشق ترتیب خواهیم داد.

می‌خواهم همه این را بدانند که ارتش سوریه آزاد به ملت خود خیانت نمی‌کند و با همه توان به درگیری با رژیم بعث ادامه خواهیم داد.» خبر خروج مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه از خاک ترکیه در حالی مطرح می‌شود که در هفته‌های گذشته شایعاتی مبنی بر انتقال مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه به اردن مطرح شده بود حدود دو هفته پیش سرهنگ ریاض‌الاسد در سایت ارتش آزاد سوریه، مقر فرماندهی را شهر حاتای و شماره تلفنی را برای تماس اعلام کرده بود، ولی به علت واکنش شدید مردم ترکیه نشانی مرکز ارتش آزاد سوریه را به دمشق تغییر دادند.

کارشناسان دلایل متفاوتی را در راستای جابه‌جایی مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه مطرح می‌کنند. حسین رویوران، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت‌وگو با «ملت ما»، معتقد است که انتقال مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه را می‌توان از جنبه سیاسی و حقوقی مورد بررسی قرار داد. وی با اشاره به دخالت‌های ترکیه در امور داخلی سوریه گفت: حضور مقر فرماندهی یکی از گروه‌های معارض سوریه در خاک ترکیه یک نوع دخالت در امور داخلی سوریه است و دولت اسد بارها در ابعاد حقوقی این موضوع را دنبال کرده است. وی درباره جنبه سیاسی این جابه‌جایی گفت: «یکی از اهداف ارتش آزاد سوریه از جابه‌جایی و منتقل شدن به خاک سوریه قدرت‌نمایی است. به این معنا که این پیام را منتقل کنند که گروه‌های مخالف سرزمینی در داخل سوریه در اختیار دارند و می‌توانند از خاک سوریه استفاده کنند.»

وی در ادامه افزود: «با این حال نمی‌توان گفت که مخالفین سرزمین مشخصی را به صورت قطعی در اختیار دارند. ممکن است مخالفان در ادله که یک منطقه نسبتا جنگلی و ناهموار است پناه گرفته باشند اما این به معنی حضور قطعی در سوریه و قدرت داشتن در یک شهر خاص نیست.» رویوران معتقد است که حضور در میان مردم اهمیت دارد و حضور در اماکن غیر مسکونی فاقد ارزش استراتژیک است. رویوران همچنین یکی از دیگر دلایل خروج مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه از ترکیه را مشکلات داخلی ترکیه عنوان کرد و افزود: «حضور گروه‌های مسلح سوری در داخل ترکیه مشکل‌ساز شده است و این موضوع فشار را بر دولت حاکم ترکیه افزون کرده بود.» با این حال رویروان معتقد است که تغییر محل مقر فرماندهی ارتش آزاد سوریه تغییری در معامله قدرت این گروه به وجود نخواهد آورد.

از سوی دیگر الاسعد در پاسخ به اخبار منتشر شده درباره برقراری ارتباط با گروه اخوان‌المسلمین اعلام کرده که وی و افرادش ارتباطی با این تشکیلات ندارند و تنها به عنوان افراد نظامی فعالیت می‌کنند این سرهنگ سابق نیروی هوایی ارتش سوریه همچنین اعلام کرده که همه افراد گروه نظامی تحت امر وی را سربازان و افسران اهل تشکیل می‌دهند. ارتش آزاد سوریه، اصلی‌ترین گروه مبارز مسلح در سوریه است که بر ضد نیروهای وفادار به بشار اسد می‌جنگد. این ارتش متشکل از افسران و سربازان جدا شده از ارتش سوریه است و از مهم‌ترین بازیگران خیزش سوریه به شمار می‌رود.

در گذشته رهبران این گروه به دلیل هدایت درگیری‌های از داخل خاک ترکیه مورد انتقاد قرار گرفه بود. منتقدان گفته بودند که رهبران این گروه کنترلی بر روی شبکه پیکار جویان محلی در داخل سوریه ندارند. نگفته شده بود که نیروهای ارتش آزاد سوریه برای تامین اکثر تجهیزاتشان به ترکیه وابسته هستند.

حضور فرماندهی ارتش آزاد سوریه در ترکیه، باعث انتقادهای بسیاری از احزاب مخالف دولت رجب طیب اردوغان شده بود که وی را برای کاهش حمایت از شورشیان سوری تحت فشار گذاشته بودند. در پی درگیری‌های سنگین میان ارتش سوریه و شورشیان مسلح در نزدیکی مرزهای ترکیه در روزهای اخیر، روز شنبه نیروهای ارتش ترکیه به همراه سلاح‌های سنگین در مناطق مرزی این کشور با سوریه مستقر شدند.

از سوی دیگر، ارتش لبنان نیز اعلام کرد که ارتش آزاد سوریه طی کمتر از یک هفته دو بار به اراضی لبنان تجاوز کرده است. در بیانیه‌ای که توسط فرماندهی ارتش لبنان صادر شد، آمده است: شمار زیادی از نیروهای مسلح سوریه جمعه شب به یکی از مراکز ارتش لبنان در شرق این کشور و در نزدیکی مرزهای سوریه حمله کردند که این حمله هیچ قربانی در پی نداشت. در این بیانیه آمده است: ارتش آزاد سوریه در طول کمتر از یک هفته دوبار به اراضی لبنان در منطقه عرسال تجاوز کرده است. در بیانیه مذکور همچنین تاکید شده است که در پی اقدام ارتش آزاد سوریه ارتش لبنان نیروهای خود را در منطقه مذکور افزایش داده و نیروهای ارتش لبنان عملیات خود را برای جست‌وجوی افراد مسلحی که پس از این حمله به کوه‌ها و برخی از روستاهای مرزی لبنان گریختند، آغاز کرده است.

دیدار اخضر ابراهیمی با بان کی‌مون

فرستاده مشترکی سازمان ملل و اتحادیه عرب در دیدار با دبیر کل سازمان ملل ضمن ارایه گزارش خود درباره سفر اخیرش به دمشق تاکید کرد: اوضاع پیچیده سوریه تهدیدی برای ثبات و امنیت منطقه به شمار می‌رود. به گزارش پایگاه خبری لبنان الان، بان کی‌مون، دبیر کل سازمان ملل با اخضر الابراهیمی، فرستاده مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب در نیویورک دیدار کرد. در این دیدار دو طرف به بررسی تحولات منطقه به ویژه مسئله سوریه پرداختند. براساس بیانیه صادر شده از سوی سازمان ملل که در پی مذاکره بان کی‌مون و الابراهیمی منتشر شد، در این دیدار دو طرف درباره ابزارهای لازم برای متوقف کردن موج خشونت‌های سوریه و نیز راهکاری برای پیشروی به سمت دستیابی به راه حلی سیاسی و فراگیر که بتواند پاسخگوی خواسته‌های قانونی ملت سوریه باشد، گفت‌وگو کردند. در این دیدار همچنین الابراهیمی گزارشی را درباره سفر اخیرش به دمشق به بان‌ کی‌مون تقدیم کرد. قرار است الابراهیمی روز دوشنبه در مقابل شورای امنیت سخنانی را ایراد کند.

از سوی دیگر بیانیه‌ای که توسط سازمان ملل منتشر شده اعلام کرده که الابراهیمی بان کی‌مون در این دیدار تصمیم گرفتند از رهبران و سران شرکت‌کننده در نشست مجمع عمومی سازمان ملل که قرار است طی روزهای آینده برگزار شود، بخواهند تا برای بهبود هر چه بیش‌تر وضع انسانی در سوریه تلاش کنند.