موانع جدی کردها برای رسیدن به خودمختاری

ذخایر بنزین در منطقه کردی عراق رو به اتمام است و مردم برای پر کردن باک خودروهای خود با جیره بندی و صف‌های طولانی روبرو هستند. صدها هزار تن از کارمندان دولت ماه‌ها است که بدون حقوق کار می‌کنند چراکه بغداد به تلافی صادرات بدون مجوز نفت در این منطقه، پرداختی‌ها به این دولت منطقه‌ای را متوقف کرده است.

به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از نیویورک تایمز، در عین حال تانکری از نفت کردها بیش از یک ماه است که در ساحل مراکش گیر افتاده و از آنجایی که دیپلمات‌های آمریکایی فشار وارد می‌کنند و مقامات رسمی در بغداد تهدید می‌کنند که هر خریداری با چالش‌های قانونی روبرو خواهد شد، این محصول پرسود امکان تخلیه ندارد.

در نگاهی سطحی، این روزها برای کردها که به نظر می‌رسد بیش از هر زمان دیگری به رویای قرن‌های پیش خود نزدیک شده اند، روزهای هیجان انگیزی است. در شرایطی که دولت شیعی عراق از حملات شبه نظامیان اسلامگرا گیچ شده است، منطقه خودمختار کردها کنترل شهر نفتی کرکوک را به دست گرفته و آماده برگزاری همه پرسی برای استقلال می‌شود.

اما این حرکت به سوی کسب استقلال با مشکلات جدیدی نیز روبرو بوده است. دولت منطقه‌ای کردها به دلیل ناتوانی در فروش ذخایر نفتی انبار شده به خارجیان و ناتوانی در پالایش آنها برای مصرف داخلی، با رکود در اقتصاد رو به شکوفایی خود مواجه شده است. حال نیروهای قدرتمند نه تنها در بغداد علیه استقلال حکومتی کردها صف آرایی کرده اند، برخی مقامات رسمی کردی در سفر هفته جاری خود به واشنگتن اعلام کرده‌اند که دریافته‌اند احتمالا درخواستشان برای خودمختاری را باید به تعویق بیاندازند. با جمعیتی که در میان کشورهای منطقه پراکنده شده، کردها از نظر تاریخی با موانعی از جنس نیازها و خواسته‌های متضاد کشورهای مادر و پیش از آنها، امپراطوری عثمانی روبرو بوده‌اند.

با این حال به نظر می‌رسید حمله سال 1382 آمریکا به عراق راه گشایی برای کردها خواهد بود. آنها نیروهای مبارزه بسیار موثر یعنی پیشمرگان را شکل دادند تا از قلمروی خود دفاع کنند و منابع انرژی را با نگاهی به دستیابی به استقلال اقتصادی توسعه دادند. و اقتصادشان شکوفا شد.

رهبران کرد سعی کردند خودمختاری منطقه خود را به آهستگی گسترش دهند، و از هرگونه شکاف آشکار با بغداد جلوگیری کنند.بهار سال جاری که شبه نظامیان داعش در عراق و سوریه به عراق حمله کردند، به نظر می‌رسید کردها برای افزایش نفوذ خود و شاید حتی اعلام استقلال در موقعیت خوبی قرار دارند.

اما حال قدرت‌های بزرگ ساز مخالف می‌زنند. برای مثال آمریکا به کردها فشار می‌آورد که بخشی از عراق بمانند و به دولت متحد ملی که گام ابتدایی برای مقابله با بحران فعلی این کشور است، بپیوندند. حتی ترکیه که یکی از شرکای مهم اقتصادی که به صادرات بخشی از نفت کردها کمک کرده، محسوب می‌شود، به دلیل ترس از اینکه شعله‌های احساسات جدایی طلبانه به جمعیت کرد در خاک این کشور نیز سرایت کند، مخالف استقلال تمام عیار کردها است.

تنها موجودیتی که در خاورمیانه با خواسته کردها همراه شده اسرائیل است که از نظر تاریخی روابط نزدیکی با کردها داشته و آنها را دوستان نادری در منطقه خصم می‌بیند. با این حال در بخشی از جهان که عمیقا ضداسرائیل است، این رابطه برای کردها مشکل ساز است.

نهایتا، با وجود اینکه خیزش داعش حرکت کردها به سمت استقلال را تشدید کرده، مطمئن‌ترین راه آنها برای دستیابی به خودکفایی اقتصادی و یک دولت مستقل، صادرات نفت است. اما کردها برای رسیدن به این مرحله باید بر تعدادی از موانع دیپلماتیک و قانونی فائق آیند.

کردها به دلیل قرار گرفتن روی دریای نفت سرمایه گذاران مهم انرژی مانند اسکون موبایل و شورون را جذب کرده‌اند و به عقیده کارشناسان نفتی کردستان در حال حاضر می‌تواند روزانه 60 تا 100 هزار بشکه از نفت خود را از طریق یک خط لوله جدید به عراق صادر کند. اما کردها تاکنون در فروش خود چندان موفق نبوده‌اند. دست کم چهار تانکر از جمله تانکری که در ساحل مراکش پهلو گرفته، با نفت کردها در بندر جیهان ترکیه پر شده اما تنها یکی از آنها خریدار داشته که آن هم یک واحد اسرائیلی ناشناس بوده است.

حتی پیش از بروز بحران فعلی در عراق، آمریکا مخالف صادرات مستقل نفت توسط کردها بود چراکه این مسئله می‌توانست منجر به شکاف با دولت مرکزی عراق شود.

دیوید گلدوین، هماهنگ‌کننده امور بین الملل انرژی وزارت امور خارجه آمریکا در دوره نخست ریاست جمهوری اوباما در اینباره گفت: "سیاست آمریکا هیچ تغییری نکرده است." وی با اشاره به دولت منطقه‌ای کردستان افزود: "سیاست آمریکا همچنان این است: حفظ تمامیت ارضی عراق، بهبود وحدت سیاسی در میان سه جناح اصلی و مخالفت با نقض اتحاد از سوی دولت منطقه‌ای کردستان با ارسال نفت خود به بازار علیرغم مخالفت‌های بغداد."

حتی درخواست مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان برای برگزاری همه پرسی استقلال نیز از حمایت بین‌المللی چندانی برخوردار نشد و تنها مورد حمایت مقامات اسرائیلی چون بنیامین نتانیاهو و شیمون پرس قرار گرفت.