پارادوکس حمایت آنکارا از داعش
روحالله صالحی
سکوت آنکارا در برابر جنایات داعش در عراق و نپیوستن به ائتلاف بینالمللی ضد تروریسم، شک و تردیدها را درباره سیاست ترکیه در مورد داعش افزایش داده است. در زمانی که امریکا با اقدامات نمادین تلاش میکند خود را دشمن گروه تروریستی دولت اسلامی (داعش) نشان دهد و با ائتلاف بینالمللی سعی در مقابله با آن را دارد، برخی متحدان اصلی امریکا مثل ترکیه از پیوستن به ائتلاف امتناع میکنند.
در شرایطی که خطر تروریسم تمامی کشورها را تهدید میکند و ائتلاف بینالمللی برای مقابله با آن شکل گرفته ترکیه که هممرز با تروریستها است و بدون هیچگونه نگرانی سکوت اختیار کرده است. انتظار میرفت ترکیه با تهدید مرزهایش از سوی داعش زودتر از سایرین به این ائتلاف بپیوندد اما آنکارا به وضوح اعلام کرده که هنوز از طرح باراک اوباما، رئیسجمهور امریکا برای بمباران داعش در سوریه و عراق قانع نشده است. البته موضوع به سکوت ترکیه در قبال ائتلاف بینالمللی برای مبارزه با داعش محدود نمیشود، بلکه حتی برخی منابع به صراحت از بیرغبتی ترکیه برای پیوستن به هرگونه ائتلافی سخن گفتهاند که هدف از آن مبارزه با داعش در منطقه است.
زمانی که داعش در مقابل دولت سوریه قد علم کرد، کشورهای غربی نه تنها در مقابل آن سکوت کردند بلکه گزارشهایی هم درباره کمک آنها به این گروه منتشر شد. اما وقتی نشانههای سرکشی و نافرمانی این گروه علیه خودشان نمایان گشت، بسیج بینالمللی برای رهایی از شر این گروه را آغاز کردند.
ترکیه از شروع بحران در سوریه که منجر به شکلگیری گروههای تندروی سلفی تکفیری در منطقه شد در کنار برخی کشورهای مرتجع عرب نقش حامی تروریستها را بازی کرد و اکنون نیز این حمایتها در سطح گستردهای نمایان است. زمانی که داعش شهر موصل عراق را اشغال کرد و 80 نفر از اتباع ترکیه را به گروگان گرفت هیچگونه نگرانی در بین مقامات آنکارا مشاهده نشد و آنها در نهایت آرامش خاطر اعلام کردند که جای نگرانی نیست و این گروگانها به زودی آزاد میشوند. آرامش حاکم بر لحن مقامات ترک در سخنرانیهای مربوط به داعش تأییدی بر این ادعاست که ترکیه سیاست مبهمی در قبال داعش دارد.
ماجرا زمانی شکبرانگیزتر میشود که امریکا با ائتلاف بینالمللی سعی دارد با داعش مقابله کند اما در مقابل دولت ترکیه متحد اصلی غرب از هیچ طرحی برای رهایی از گروههای تروریستی در منطقه سخن نمیگوید. برخی این سکوت را به امید آنکارا برای سرنگونی نظام سوریه نسبت میدهند. جناح مخالف دولت ترکیه معتقدند که سکوت ترکیه گواهی قاطع بر حمایت دولت این کشور از تروریسم و پناه دادن آن در خاک ترکیه و تسهیل بخشیدن ورود عناصر تروریستی به کشورهای همجوار است. گزارشهای غیررسمی هم نشان میدهند که حتی سلاحهای ساخت ترکیه نیز در اختیار تروریستهای داعش هستند.
آنکارا به همپیمانان خود اعلام کرده که به آرامی پشت صحنه خواهد بود ولی نظامیان خود را وارد عملیات رزمی علیه داعش نمیکند. آنکارا حتی حاضر نشد که به ناتو اجازه دهد از پایگاهها و قلمرو این کشور برای آغاز حملات هوایی علیه داعش استفاده کند. مسئولان دولتی ترکیه ادعا میکنند عاملی که پیوستن این کشور به ائتلاف علیه داعش را با محدودیت روبهرو میکند، 46 گروگان ترک از جمله تعدادی دیپلمات، کودک و سربازهستند که داعشیها آنها را در محل کنسولگری ترکیه در موصل ربودند.
ترکیه، گذرگاه نفت داعش
بیشک قدرتیابی و پیشروی تروریستها نمیتواند بدون کمک مالی تداوم داشته باشد. تاکنون در دهها گزارش اعلام شده که داعش با در اختیار گرفتن مناطق نفتی در عراق و سوریه به فروش این منابع اقدام میکند. ترکیه یکی از کشورهایی است که به دلیل نزدیکی به تروریستها به عنوان گذرگاه اصلی انتقال این منابع به شمار میرود. رسانههای ترکیه و حتی دیگر کشورها از نقش ترکیه در انتقال نفت استانهای رقه، دیرالزور و موصل و دیگر مناطق تحت کنترل داعش به بازار جهانی خبر دادهاند.
برخی گزارشها حاکی از این است که داعش روزانه سه میلیون دلار از انتقال نفت به دست میآورد و چنین تأمین مالی میتواند به ادامه حیات و قدرتیابی تروریستها کمک کند. کسانی که به ترکیه سفر کردهاند از حمایت علنی هواداران دولت ترکیه از داعش خبر میدهند. در شبکههای اجتماعی تصاویر بسیاری از فروش تیشرتها و دیگر وسایل با نماد گروه تروریستی داعش در ترکیه منتشر شده است.
اهداف ترکیه در قدرتمند ساختن داعش
برخی ناظران معتقدند ترکیه پس از شکست استراتژیک خود در سوریه، مصر و نیز با عربستان سعودی، راه چارهای جز فرار رو به جلو از طریق کمک به گروههای افراطی و بازکردن مرزها برای آنها نیافت تا هم حکومت سوریه و هم حکومت عراق را در وضعیت چالشی قرار بدهد. به نظر میرسد، با توجه به مناسبات تنگاتنگی که آنکارا طی یکی دو سال اخیر با اقلیم کردستان برقرار کرده، تقسیم عراق و برپایی دولت تروریستی داعش به ترکیه ضرری نمیرساند و سرکردگان داعش با ترکیه به عنوان تنها گذرگاه خشکی خود روابطشان را ادامه خواهند داد.
از سویی ترکیه نیز میتواند بر داعش نفوذ داشته باشد و از این فرصت برای دریافت نفت و همچنین رویارویی با عربستان استفاده کند. ترکیه در سودای تجدید امپراتوری نوعثمانی خود در تلاش برای بازگشت به مناطقی است که در گذشته تحت کنترل عثمانیها بود.
شهر استراتژیک موصل که در حال حاضر به جولانگاه اصلی داعش تبدیل شده از دلایل عمده حمایت آنکارا از این گروه به شمار میرود. در شرایطی که داعش بتواند بر مناطق نفتخیز عراق و سوریه تسلط پیدا کند ترکیه میتواند نیازهای انرژی خود را با بهای کمتری از داعش تأمین کند. از سوی دیگر، اظهارات مقامات ترکیه نشان میدهد که عراق متحد و یکپارچه تحت نفوذ ایران و شیعیان نمیتواند منافع ترکها را تأمین کند به همین خاطر آنها خواهان این هستند تا دولت سنی و دوست با ترکیه در کنار مرزهایشان داشته باشند تا نفوذ شیعیان در عراق کاهش پیدا کند.
ترکیه مرکز حامیان داعش
ترکیه علاوه بر حمایت مالی و نظامی از داعش، پذیرای حامیان اصلی داعش نیز هست و شهرهای این کشور به مرکزی برای نشستهای مهم رهبران تروریستها تبدیل شده است. گزارشهای مختلفی درباره حضور عناصر داعش در ترکیه منتشر شده است. چندی پیش رسانههای ترکیه با انتشار گزارشهای موثق و تصویری این ارتباط را بیش از پیش برملا ساختند، در این تصاویر که در اکثر رسانههای ترک منتشر شد، نشان میداد یاسین القاضی حامی شماره یک و عربستانی گروه القاعده که به دلیل این فعالیتها در بسیاری از کشورهای جهان ممنوعالورود بوده در آنکارا با رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه دیدار کرده است.
جدا از تصاویر و فیلمها، اطلاعات مستندی دال بر تبدیل شدن بخشهایی از خاک ترکیه به پایگاههای آموزشی گروه داعش هم وجود دارد، اطلاعات موجود نشان میدهد که بسیاری از عناصر تروریستی داعش که از اقصی نقاط جهان به عراق و سوریه میآیند، از فرودگاههای ترکیه عبور میکنند. گزارشهای دیگری هم از استقبال از زخمیهای داعش در بیمارستانهای ترکیه و درمان آنها برای فرستادن دوباره به عراق و سوریه منتشر شده است.
هر چند سیاستهای آنکارا خاک سوریه و عراق را به جولانگاه گروههای مسلح تروریست تبدیل کرده است ولی دولت ترکیه دیر یا زود هزینهای گزاف برای حمایت از داعش خواهد پرداخت و در آینده از گزند این گروهها در امان نخواهد بود. در حال حاضر، داعش مرزهای ترکیه را تهدید نمیکند ولی تجربه رفتار این گروه تروریستی با کردستان عراق نشان داد داعش ممکن است رودرروی حامیان خود نیز قرار بگیرد. اینجاست که ترکیه از کرده خود پشیمان خواهد شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
