شرایط منطقه‌ای و «داعش»

داوود هرمیداس‌باوند / کارشناس بین‌الملل

«داعش» این روزها فعالیتش نگران‌کننده شده و به همین دلیل دنیا دنبال این است به‌نوعی با این پدیده مقابله کند تا بلکه از این طریق بتواند هزینه‌های این گروه را به حداقل ممکن برساند. پس همان‌طور که انتظار می‌رفت، ایالات متحده آمریکا هم وارد عمل شده و حتی احتمال این می‌رود به شیوه نظامی متوسل شود و دقیقا به همین دلیل است که شایبه«حمایت آمریکا از گروه‌های میانه‌رو منطقه» را به وجود آورده است چرا که حضور نظامی و احتمالی آمریکا در کشور پرحادثه‌ای چون سوریه حتی اگر بهانه‌اش سرکوب «داعش» هم باشد، این فرصت را در اختیارشان می‌گذارد که بتوانند مخالفان اسد را به‌عنوان حامی حمایت کند.

در این‌باره می‌توان گفت اسلامگراهای میانه‌رو از این پس می‌توانند روی حمایت آمریکایی‌ها حساب کنند و همچنین با تسلیح‌شدن به سلاح پیشرفته این موقعیت را خواهند داشت که از این پس انسجام بیشتری هم داشته باشند تا بلکه بتوانند اهداف تعیین‌شده‌شان را به سرانجام مطلوبی برسانند. با این وجود اسلامگراهای میانه‌رو از حضور «داعش» در منطقه رضایت ندارند، چون به وجودآمدن فضای ضد«داعش»ی هیچ کمکی به آنها در راستای اهدافشان نخواهد کرد و فقط این امکان وجود دارد تا از تسلیحات کشورهایی که در منطقه حضوری نظامی خواهند داشت، استفاده کنند.

درباره «داعش» باید یادآور شد این پدیده به‌عنوان مشکلی جهانی مطرح است و به همین دلیل دنیا عزم خود را جزم کرده است تا آنها را از ببین ببرد. البته فعلا مساله در محدوده عراق و سوریه جدی است و مردم دنیا با هر نگاه و عقیده‌ای منتظر هستند تا «داعش» را به نقطه پایانی‌اش برسانند. البته این امکان وجود دارد که اول به پاکسازی عراق اقدام کنند و بعد از آن به مقابله با «داعش»ی‌هایی که در سوریه هستند، بپردازند.

همچنین درباره واکنش کشورهای اسلامی به این پدیده باید گفت آنها برای دفاع از دین و مشی‌شان چاره‌ای به غیر از مقابله با این گروه ندارند و کشورهایی نظیر ایران، عربستان و قطر باید این را در نظر بگیرند که همصدایی‌شان می‌تواند منطقه را از وجود تروریست‌هایی که اتفاقا نشان داده‌اند بسیار خطرناک هستند، پاکسازی کنند. با وجود این تاکید آنچه مشاهده می‌شود، این است که منطقه در بحث اتحاد علیه «داعش» به تصمیم‌های خوبی نرسیده و به همین دلیل؛ جای ایران در نشست پاریس خالی بود، چرا که کشورهای منطقه نتوانستند شرایطی را به وجود بیاورند تا اختلافات عمیق جمهوری اسلامی با ایالات‌متحده در بحثی به این مهمی تاثیر نگذارد.

آمریکا و کشورهای غربی به طور دایم ایران را حامی تروریسم می‌دانند آن هم به این دلیل است که آنها گروه‌هایی چون حماس و حزب‌الله را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار می‌دهند و به همین دلیل از ایران برای نشست پاریس دعوت نکردند و البته سران جمهوری اسلامی هم صریحا اعلام کردند به چنین نشستی، تشکیک زیادی وارد است و به همین دلیل تحت‌هیچ شرایطی حاضر نبودند تا در جلسه فوق حضور به هم برسانند.

این نوع تصمیم‌گیری در شرایطی اعمال می‌شود که آمریکایی‌ها نسبت به این مساله اشراف کامل دارند که «داعش» و جبهه النصره و... هم از جنبه ایدئولوژیک و هم مالی از سوی کشورهای عربی به‌خصوص عربستان تغذیه می‌شوند ولی رسما نمی‌گویند که این دولت‌ها از تروریست‌ها حمایت می‌کنند بلکه از حمایت برخی نهادها و افراد در این کشورها سخن می‌گویند تا به همکاری خود با این دولت‌ها مشروعیت دهند. از سوی دیگر، باید این نکته را نیز در نظر گرفت که عربستان و دیگر کشورهای عربی، به سیاست آمریکا در منطقه به‌خصوص در رابطه با سوریه و ایران معترض بودند بنابراین برای راضی نگه‌داشتن آنها، از حضور ایران ممانعت به عمل آوردند.

ایالات‌متحده می‌داند ایران به‌صورت غیرمستقیم در عراق، در مقابله با «داعش» فعال است، بنابراین همسویی بین آنها و ایران در این زمینه وجود دارد هرچند برای موفقیت یک استراتژی نیاز به وحدت رویه وجود دارد. در پایان باید تاکید کرد تا زمانی که کشورهای منطقه به رای و نظر ثابت برای مهار «داعش» نرسند، نمی‌توان به سرانجام مثبت فعالیت‌های کنونی ضد«داعش» امیدی داشت.