سیدمحمد خاتمی: آزادی زندانیان سیاسی هیچ‌وقت دیر نیست

گروه سیاسی: حجت‌الاسلام سیدمحمد خاتمی به مناسبت عید غدیر خم و مراسم اعطای جوایز ششمین جشنواره اخلاق و نیایش در سخنانی «مساوات در برابر قانون، اخلاق در بعد اجتماعی و مهم‌تر از آن در بعد سیاسی بالاخص در بین حاکمان» را از نکات و معیارهای مورد توجه حضرت علی (ع) عنوان کرد و گفت که این معیارها و مواضع می‌تواند الگوی خوبی برای جوامع اسلامی در امر همبستگی و اتحاد باشد. در این دیدار چهره‌هایی چون علی یونسی، مشاور رییس‌جمهوری در امور اقوام، محمدرضا عارف، احمد مسجدجامعی، رضا داوری اردکانی، سهیل محمودی و سید محمد بهشتی شیرازی حضور داشتند. به گزارش ایلنا گزیده سخنان رییس‌جمهور اسبق کشورمان به شرح زیر است.

ـ چه خوب بود در این عید بزرگ شاهد آن باشیم تا کسانی که اتهامات سیاسی دارند در حصر و بند نباشند. هنوز هم معتقدم که برای چنین کاری دیر شده ولی در عین حال هیچ‌وقت برای انجام کارهای خوب دیر نیست. برای رشد و پیشرفت کشور و مقابله با تهدیدهای بیگانه کار خوب هیچگاه دیر نیست.

ـ علی (ع) الگو، سرمشق و ولی ما است. اولیای خداوند به میزانی که از کمال انسانی برخوردار هستند از مقام ولایت‌اللهی برخوردار می‌شوند کما اینکه پیامبر (ص) تربیت شده خدا و علی (ع) تربیت شده پیامبر خدا بودند یا به تعبیری علی با واسطه تربیت شده خود خداوند بود.

ـ علی (ع) نه به لحاظ تشیع و اسلام که از نظر تحلیلی و فلسفی یک معیار است و مواضع او یک راهنمای روشن در زندگی انسان‌ها است. علی (ع) در میان بزرگان و همچنین صحابه پیامبر ویژگی‌های بارزی داشت و در?نهایت نیز چند سالی هم به حکومت ظاهری هم رسید. از این جهت مناسب است که در این موقعیت حساس او را سرمشق خود قرار دهیم.

ـ اسلام آمده بود تا توفیق در جامعه را سرمشق همه قرار دهد. اسلام آمده بود تا انسان بنده هیچ کسی جز خدا نباشد و سرسپردگی به خدا عین آزادی است. اسلام آمده بود تا بگوید اساس رشد عدل، اخلاق و حق مبنای رابطه در نظام اجتماعی باید باشد. اسلام آمده بود تا بگوید انسان دارای کرامت و عقل است.

ـ در دوران پس از پیامبر مبانی اساسی اسلام ادامه نیافت و ما شاهد بودیم که در آن دوران بسیاری از جاهلیت‌های اعراب زنده شد. ثروت‌های انباشته شده به?خصوص با فتوحات اسلام، بداخلاقی‌ها، دنیازدگی و همه و همه حاصل آن شدند تا فاصله بسیار عمیقی بین مردم و حکومتی که روزگاری از مردم برآمده بود، ایجاد شود. مردم با ابراز نارضایتی تند علیه حکومت، رو به علی (ع) آوردند.

ـ امام علی (ع) در این زمان استنکاف کرده و به مردم گفتند مرا رها کنید و کسی غیر از مرا بخواهید. ما به سوی آینده‌یی روان هستیم که رنگارنگی بسیار زیادی دارد و در آن دل‌ها آرام نمی‌گیرد، بر کرانه انسانی ابرهای تیره گسترده شده و راه راست مجهول است. پس بدانید اگر من تقاضای شما را اجابت کنم شما را به راهی می‌برم که می‌دانم. به اعتراض‌ها و خرده‌گیری افراد گوش نخواهم داد و آنچه حق است انجام می‌دهم.

ـ حضرت علی (ع) سخنان خود را اینچنین ادامه دادند که‌ ای مردم اگر مرا رها کنید کسی چون شما یک شهروند خواهم بود و شاید شنواترین شهروند باشم که در جامعه زندگی می‌کند و هر کسی را که شما برگزینید من از او تبعیت می‌کنم. اگر من وزیر یا مشاور شما باشم بهتر از آن است که امیر شما باشم. با این وجود مردم اصرار ورزیدند و حضرت علی (ع) امیر شدند.

ـ در شرایط کنونی که تندی و خشونت و معیارهایی خلاف مبانی اسلام رخ می‌دهد می‌خواهم پیشنهادی بدهم تا راه تازه‌یی برای رفع این مشکلات و بحران‌ها باشد. ما مسلمانان مستحق یک زندگی خوب در کنار امنیت و آزادی هستیم که از آن محروم شده‌ایم. ما مستحق جامعه‌یی پیشرو در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی هستیم که ذخایر آن را چه به لحاظ انسانی و چه به لحاظ منابع داریم اما از آن محروم هستیم. ما مسلمانان در غنی‌ترین منطقه جهان به لحاظ ذخایر انسانی و مالی قرار داریم؛ منطقه‌یی که راهبردی‌ترین منطقه دنیا به لحاظ سیاسی و جغرافیایی است و از این رو دشمنان قصد نفوذ و تخریب در این منطقه را دارند.

ـ با این وجود حکومت‌های وابسته، مستبد یا منفعل در برابر بیگانگان و دشمنان در این منطقه حضور دارند که با روش‌های خود منابع مالی منطقه را به باد می‌دهند. ما شاهد وجود اختلافات در دنیای اسلام و وجود گرایش‌های مختلف انقلابی هستیم که اگر روی کار بیایند جامعه را به تحجر می‌کشانند و اگر روی کار نیایند به خشونت و ترور وابسته می‌شوند.

ـ باید به خود بیاییم. اگر دچار مشکل شویم، چاره حکومت مردم‌سالار است که به حق مردم احترام بگذارد و زمینه‌ساز رشد سیاسی و اقتصادی مردم باشد و جامعه را آزاد بخواهد.

ـ ممکن است برخی مفاهیم چون تفکیک قوا، آزادی مدنی و حقوق بشر در گذشته مطرح نبودند ولی با تکیه بر معیارها و اصول‌ می‌توان آنها را دریافت. ما می‌توانیم زندگی امروز خود در دنیا و جامعه امروزی را با مقتضیات زمان و بر پایه اصول و معیارها دنبال کرده و به معیارها وفادار بمانیم.

ـ به عنوان یک انسان کوچک پیشنهاد می‌کنم تا علی (ع) را به عنوان کسی که در زندگی فردی اخلاقی و سیاسی ابرمرد بوده است مبنای راه خود قرار دهیم که رفتار و کردار او می‌تواند یک جهت راهنما برای ما باشد.

ـ برای برادران سنی نیز مشخص است که علی(ع) خلیفه مشروع پیامبر بوده و به اتفاق نظر مسلمانان و صحابه او یار افضل و نزدیک با پیامبر خاتم بوده است. معیار قرار دادن علی باعث می‌شود تا در برابر چه حکومتی‌های غیر مردمی و چه گروه‌های خشن یک اتحاد و وحدت بین جوامع اسلامی صورت بگیرد.

ـ از نظر حضرت امیرالمومنین (ع) رضایت مردم پایه حکومت مشروع، رای و خواست مردم، امر لازم حکومت‌ها، اهتمام به حق و حرمت مردم، دلیر خواستن و دلیر کردن مردم، نقدپذیری مسوولان، تحمل مخالفان و جلوگیری از درگیری‌ها و خشونت‌ها، نکوهش قولی و عملی استبداد، تاکید به مشورت دفاع از محرومان در این حمایت از معیارهای مهم حضرت علی در امور حکومتی بود.

ـ بر اساس دیگر مواضع حضرت علی (ع) دفاع از مظلومان در عین دفاع از حقوق دیگران بود. مساله‌یی که امروز تندروها در تفسیر آن فکر می‌کنند دفاع از مستضعفان و محرومان به معنای نابود کردن سرمایه‌داران و سرمایه‌داری است. پافشاری بر عدالت در همه جوامع از دیگر نکات مورد توجه این حضرت بود. امروز در ادبیات چپ، عدل را اقتصادی و آن هم صدقه‌یی می‌دانند در حالی که علی (ع) عدل را در همه امور و مهم‌تر از آن در آزادی سرنوشت و آزادی افکار و بیان مردم می‌دانست.

ـ مساوات در برابر قانون، اخلاق در بعد اجتماعی و مهم‌تر از آن در بعد سیاسی بالاخص در بین حاکمان از دیگر نکات و معیارهای مورد توجه حضرت علی بود که توجه به این معیارها و مواضع می‌تواند مبنا و الگوی خوبی برای جوامع اسلامی در امر همبستگی و اتحاد باشد.