بایدها و نبایدهای وزیر اطلاعات

مهشید ستوده
تنها چهره رسانه یی امنیتی ترین وزارتخانه کشور که طبق قانون اجازه حضور مقابل دوربین را دارد دیروز از ناگفته هایش گفت: از تصوراتی که به گفته خودش منطبق با واقعیت نیست و حتی خودش هم تا پیش از وزیر شدن آنها را در مورد وزارت اطلاعات در ذهن داشته است. وزیر خندان اطلاعات که روز گذشته به مناسبت سی امین سالگرد وزارت اطلاعات به جمع خبرنگاران آمده بود حرف های زیادی داشت: نشست خبری ای که شاید بتوان آن را نشستی برای پاسخ به «پرسش ها،شایعات و ابهامات» دانست. حال و هوای این نشست خبری شبیه به بقیه نشست ها نیست. قرار است از وزیری سوال پرسیده شود که به گفته خودشان پر از «اسرار مگو» است. وزیر اطلاعات دیروز زبان گمنام هایی شد که به تعبیر خود وزیر حرف های زیادی برای گفتن دارند و نمی توانند بگویند. وزیر بالاخره روز گذشته به بحث نحوه بررسی صلاحیت ها و پاسخ به استعلامات پایان داد. بررسی صلاحیت ها آن گونه که بسیاری تصور کرده بودند هم بی حساب و کتاب نبود. وزیر اطلاعات خبر از تشکیل شورایی داد که طی یک سال گذشته نظامنامه اش تصویب شده و وظیفه بررسی صلاحیت افرادی که قرار است در مشاغل حساس به کار گرفته شوند را بر عهده گرفته است.

شورایی که وزیر اطلاعات دیروز در مورد آن وعده سفت و سختی داد که تمام تلاشش را می کند تا ترجیحا به پاسخ منفی نرسند. دستور کارشان را «بازی نکردن با حیثیت و آبروی افراد» در نظر گرفته اند. وزیر اطلاعات می گوید که احساس خود و همکارانش این است که در دوره جدید این وزارتخانه مردم دیگر از این وزارتخانه احساس ترسی ندارند. کلید واژه اش این بود که نمی خواهند مردم را بترسانند. پاسخ وزیر به سوال «اعتماد» اما ادامه داشت. او در مورد تفاوت نگاه ها به وزارت اطلاعات در این دوره تاکید داشت که مجموعه اش تمام تلاش شان را می کنند که در کنار ایجاد امنیت برای مردم «احساس امینت» را هم ایجاد کنند. علوی می گوید که اگر کوچک ترین اطلاعاتی از سلب آسایش از سوی کارکنان این وزارتخانه به مردم برسد برخوردهای لازم را می کنند. «آرامش» و «مشارکت آحاد جامعه در امنیت» دو دستور کار ویژه یی بود که علوی وعده عملی کردن آن را به «اعتماد» داد و گفت که وزارت اطلاعات حالا76 میلیونی است که این همه جانبه بودنش به دلیل افزایش همکاری میان مردم و وزارت اطلاعات در یک سال اخیر بوده است.

وزیر از نحوه بررسی پرونده ها در دوره کاری جدید وزارتخانه نیز گفت و تاکید کرد که تمایلات سیاسی کارکنان وزیر در کازیوی مقابل در وزارتخانه در کنار تلفن های همراه شان هر روز کنار گذاشته می شود تا در روند بررسی پرونده ها دخالت داده نشود. تاکید اصلی وزیر بر این بود که قرار نیست شایعات را اساس رد یا تایید صلاحیت افراد قرار دهند. وزیر گفت که در مورد بسیاری از پرونده های امنیتی و اقتصادی شایعات بیش از اندازه بوده است. شایعاتی که در بررسی تنها یک مورد آن وزارت اطلاعات نتوانسته صحت بسیاری از آنها را ثابت کند و گزارش آن را با نظر مستقیم مقام معظم رهبری بنا به وظیفه شرعی شان به قوه قضاییه فرستاده اند. مثال زد تا روشن کند که وزارت اطلاعات این دوره بنا نیست که «شایعات» را محور بررسی هایش در پرونده ها قرار دهد. وزیر اطلاعات از آلودگی های برخی مدیران دستگاه های اجرایی دولت سابق در پرونده بابک زنجانی هم خبر داد و از تلاش های وزارتخانه اش در این پرونده هم خبر داد.

مردم از وزارت اطلاعات وحشت ندارند

وزیر اطلاعات همچنین در پاسخ به سوال «اعتماد» در این مورد که این وزارتخانه طبق وعده های داده شده چقدر در تغییر نگاه امنیتی موفق بوده است نیز گفت: البته من که در داخل این مجموعه قرار دارم نمی توانم ارزیابی داشته باشم و باید از بیرون در این مورد نگاه شود. اما احساس ما این است که مردم در جامعه از اسم وزارت اطلاعات نباید ترس داشته باشند. البته نمی خواهم بگویم که در گذشته این گونه بوده است اما آنچه که حالامطرح است این است که بنای ما این نیست که مردم را بترسانیم. ایجاد امنیت برای مردم کافی نیست و مردم باید در کنار امنیتی که از آن برخوردار می شوند احساس امنیت هم داشته باشند. وی ادامه داد: باید به گونه یی رفتار کنیم که مردم احساس امنیت کنند. وی با تاکید بر مشی وزارت اطلاعات و اینکه «مردم احساس امنیت و آرامش داشته باشند» تاکید کرد: چنانچه در مواردی امنیت و آرامش مردم توسط هر عاملی برهم خورده باشد ما با آن عوامل با جدیت برخورد می کنیم.

امنیت و آرامش جامعه جزو اصولی ترین رویکردهای ما است و همچنان بر آن ثابت قدم و پابرجاییم و با عواملی که این امنیت و آرامش را سلب کنند برخورد می کنیم. اما تصور نمی کنم که چنین انگیزه یی وجود داشته باشد که سلب آسایش کنند. آرامش و مشارکت آحاد جامعه در امنیتی که بر کشور حکمفرماست جزو اصولی ترین رویکردها بوده است که همچنان هم در آن ثابت قدم هستیم. همکاری مردم با وزارت اطلاعات روز به روز در حال افزایش است و امروز اطلاعات 76 میلیونی داریم.

تشکیل شورا برای بررسی استعلام ها

حجت الاسلام و المسلمین محمود علوی در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره روند تایید صلاحیت افراد برای تصدی پست های مدیریتی با یادآوری اینکه «وزارت اطلاعات در زمینه بررسی صلاحیت امنیتی کسانی که صلاحیت شان برای تصدی مسوولیتی در نظام مورد استعلام قرار می گیرد امانتدار است» گفت: کسی که می خواهد مسوولیتی در نظام عهده دار شود اهلیت اش باید مسلم شود که بخشی از آن اهلیت، اهلیت امنیتی است. ما دو مسوولیت سنگین در حوزه داریم: یکی از آنها سپردن مسوولیت های نظام به افراد دارای صلاحیت است و دیگری حفظ آبرو و حیث اجتماعی افراد: چراکه نمی توان با ارایه یک گزارش با آبرو و حیثیت آنها بازی کرد. علوی با تاکید بر «مشی افراد در حفظ حیثیت و آبروی افرادی که صلاحیت شان برای تصدی پست های مدیریتی مورد استعلام قرار می گیرد» گفت: وزارت مساله تایید صلاحیت افراد را از حوزه کار فردی سازمان خارج کرده و صورت جمعی به آن داده است.

نظامنامه یی را تنظیم کرده: نظامنامه یی که هم صلاحیت را بررسی و هم از آسیب دیدن آبروی افراد جلوگیری می کند. وی همچنین از تشکیل شورایی خبرداد که در آنها حتی موارد استعلام های منفی نیز با دقت مورد بررسی قرار می گیرد تا چنانچه امکانی برای تایید صلاحیت فرد وجود ندارد، مورد اعلام شود. وی تاکید کرد: طرح وزارت اطلاعات در بررسی صلاحیت افرادی که برای تصدی پست های مدیریتی مورد استعلام قرار می گیرند این است که در کنار اینکه کمتر آسیب به حیثیت افراد وارد شود، شان و جایگاه پست های نظام جمهوری اسلامی حفظ و به دست انسان های شایسته سپرده شود.

در برابر سرویس های اطلاعاتی بیگانه هوشمندانه عمل کرده ایم

وزیر اطلاعات در ادامه در تشریح مهم ترین اهداف سرویس های اطلاعاتی بیگانه در ایران با تاکید بر اینکه «این سرویس های جاسوسی در جهت آسیب وارد کردن به منافع نظام انواع روش ها را به کار می گیرند» در عین حال یادآور شد: سرویس های جاسوسی موساد، Sixx: A.M و CIA از جمله سرویس هایی هستند که مسیر خشونت را با ایران در پیش گرفته و اهداف منفی را ادامه می دهند. وی ادامه داد: سرویس های جاسوسی یادشده ممکن است مستقیما وارد شوند یا غیرمستقیم وارد شوند که جمع آوری اطلاعات داشته باشند. دنیا هم دنیای بیزینس اطلاعاتی است و در این فضا وظیفه دستگاه های اطلاعاتی است که هوشیاری خود را حفظ و عناصر را شناسایی و مدیریت کنند که تاکنون نیز در این حوزه هوشمندانه عمل کرده ایم.

علوی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری پیرامون موضع وزارت اطلاعات نسبت به جریاناتی که باعث تحریک اختلافات مذهبی خصوصا در بین شیعیان و اهل تسنن می شود، گفت: ایجاد اختلافات بین فرقه های اسلامی همان طور که مقام معظم رهبری فرموده اند از مهم ترین اهداف دشمنان اسلام است: بنابراین هر کس در جهت دامن زدن به اختلافات حرکت کند در زمین دشمن بازی کرده و آب در آسیاب دشمن می ریزد. وی با تاکید بر اینکه «وزارت اطلاعات در قبال این گونه حرکات نمی تواند بیکار بنشیند» به رویکرد اخیر این وزارتخانه در حوزه برخورد با کانال های ماهواره یی تلویزیونی که در پی ایجاد تحریکاتی با هدف دامن زدن به اختلافات بین فرق اسلامی بودند، اشاره و از آن به عنوان سند مدعای خود در برخورد با اخلالگران در حوزه وحدت بین شیعه و سنی یاد کرد.

وی ادامه داد: کانال های ماهواره یی تلویزیونی دربرنامه هایی در مسیر مغایر با وحدت دنیای اسلام حرکت می کردند، سرویس های اطلاعاتی انگلستان نیز به آنها وصل شده بودند و کمک مالی به آنها پرداخت می کردند، هرچند این کمک های مالی با چند واسطه و با عنوان اینکه فردی می خواهد خمس و زکات خود را از این طریق پرداخت کند قرار می گرفت.

اقدامات داعش را پیش‌بینی و گزارش کرده بودیم

وی با یادآوری اینکه «وزارت اطلاعات سال ها پیش بیرون از مرزها با کشورهایی که امنیت آنها به واسطه فعالیت داعش به چالش کشیده شده بود همکاری داشت» گفت: ما برنامه های داعش را پیش بینی کرده بودیم و به مقامات مسوول نظام اطلاع دادیم. ما در وزارت اطلاعات قدم به قدم اقدامات داعش را در عراق به مسوولان گزارش کردیم. اقداماتی که بر پایه آنها پیش بینی هایی نیز انجام شد که اگر این پیش بینی ها نبود عراق و سوریه وضع دیگری داشت. علوی با تاکید بر «رصد کامل فعالیت داعش بر اساس دستگاه های امنیتی کشورمان» تصریح کرد: چنانچه احساس کنیم فعالیت داعش مسائل امنیتی ما را تهدید می کند وارد می شویم. وی همچنین از برخورد و دستگیری عناصری در داخل کشور خبر داد که در آستانه و یا در حال همکاری با گروه تروریستی داعش بودند. وی همچنین درباره موضع این وزارتخانه درباره بازگشت نخبگان و سرمایه های مادی و معنوی کشور به ایران تاکید کرد: صاحب سرمایه بودن، صاحب توانمندی علمی بودن هرگز برای دستگاه اطلاعاتی یک نکته منفی نیست.

افراد می توانند بیایند و بروند و در این زمینه برای بازگشت به کشور زمینه مساعد است. اگر بازنمی گردند ممکن است دلایل دیگری داشته باشد وممکن است خدای نکرده دست شان به جایی آلوده باشد و در این زمینه دستگاه اطلاعاتی کاری نمی تواند انجام دهد. علوی تصریح کرد: اصل حضور نخبگان و فرهیختگان به نفع جامعه است و وزارت اطلاعات سعی می کند در رفع مشکل آنها کار کند تا به راحتی رفت و آمد داشته باشند. علوی در پاسخ به سوالی درباره میزان ورود وزارت اطلاعات در پرونده مدیران نفتی متخلف و ارتباط آن مدیران با بابک زنجانی با مروری بر پرونده بابک زنجانی و تخلفاتی که در نهایت منجر به ارائه گزارش تخلفات زنجانی و دستگیری وی توسط قوه قضاییه شد، گفت: در این مساله آلودگی هایی نیز متوجه برخی مدیران شد که وزارت اطلاعات، اطلاعات مربوط به آنها را نیز در اختیار دستگاه قضایی قرار داد.

وی درباره حفاظت از دانشمندان هسته یی با یادآوری تعریفی که قانون از مراجع ذی صلاح در این حوزه ارایه می دهد و دستگاه هایی که مسوولیت تشخیص لزوم حفاظت و اجرای حفاظت را برعهده دارند، درباره افشای اطلاعات مربوط به دانشمندان هسته یی کشورمان توسط آژانس بین المللی انرژی هسته یی، گفت: در مورد آژانس بین المللی انرژی هسته یی که نام دانشمندان هسته یی کشورمان را افشا کرده اطلاعات 100 درصد موثق نیست. اما اگر چنین امکانی وجود داشته باشد، دستگاه دیپلماسی و نمایندگی ما در آژانس با این مساله برخورد می کند و این می تواند در تعامل سازنده ایران با آژانس تاثیر بگذارد، که امیدواریم صحت نداشته باشد.