مثلث فشار برای امتیازگیری در مذاکرات

امریکایی‌ها چند روز قبل از شروع مذاکرات نهایی در وین تلاش کردند تا – به مانند دور قبلی مذاکرات - عملیات روانی سنگینی را علیه طرف مقابل پیاده‌سازی کنند.

بر همین اساس، رئیس‌جمهور امریکا بلافاصله پس از نشست مسقط در نامه‌ای به کنگره « تمدید وضعیت اضطراری در قبال ایران » برای یک سال دیگر را درخواست می‌کند.

«جف راتک»، سخنگوی وزارت خارجه امریکا هم روز قبل از شروع مذاکرات در وین با تأکید بر اینکه تحریم‌ها تعلیق خواهد شد نه لغو، اظهار می‌کند: «اگر مذاکرات 1+5 با ایران به توافقی منجر شود، دیدگاه ما این است که بهتر است تحریم‌ها در ابتدا به جای برچیده شدن، تعلیق شوند. تنها زمانی که اطمینان یابیم ایران به تعهدات خود پایبند بوده است، برای لغو تحریم‌ها اقدام خواهیم کرد.»

مقامات امریکایی‌ها با توجه به تجربه مذاکرات پیشین - به خصوص آنچه که سوم آذرماه سال 92 در ژنو اتفاق افتاد- با این گمان که تیم ایرانی به دنبال امضای توافق حتی «توافق ضعیف» است تلاش می‌کنند از فرصت کم باقی مانده تا ضرب‌الاجل 24 نوامبر استفاده و بار دیگر پیشنهادات خود در مسقط را تکرار کنند، آن هم در شرایطی که دولت اوباما سخت نیازمند توافق نهایی با ایران است، چراکه خطر پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات آینده ریاست جمهوری ایالات متحده، بیش از هر زمان دیگری دموکرات‌ها را تهدید می‌کند و ناکام ماندن مذاکرات با ایران می‌تواند احتمال شکست حزب متبوع اوباما را به واقعیت تبدیل کند.

در این دوراز مذاکرات ایالات متحده تلاش کرده تا با استفاده از ابزارهایی تیم مذاکره کننده کشورمان را تحت فشار قرار دهد و در شرایط خاص ایران را به پذیرش توافقی وادار کند که در آن بسیاری از خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران رعایت نشده باشد.

مجموعه اقدامات کنونی طرف امریکایی برای امتیاز‌گیری بیشتر از ایران و تحمیل «توافق به هر قیمتی» را می‌توان در سه وجه عنوان کرد؛ نخست «قطعنامه ضدحقوق بشری ایران در کنگره‌»، «نامه تند 43 سناتور به اوباما با محوریت برنامه هسته‌ای ایران‌» و « گزارش جهت‌دار و تخریب آمانو».

قطعنامه ضدحقوق بشری ایران در کنگره

دو اقدام ضدایرانی کنگره در روز چهارشنبه را باید در همین جهت ارزیابی کرد؛ اولین اقدام تصویب قطعنامه‌‌ای موسوم به «‌قطعنامه 754‌» است که قانونگذاران دموکرات و جمهوری‌خواه روزچهارشنبه به تصویب رساندند که در آن ایران به نقض موازین حقوق بشر در آن متهم شده بود.

این قطعنامه با استناد به «‌گزارش آزادی‌های مذهبی کمیسیون امریکا در سال 2014‌» و گزارش «‌احمد شهید‌»، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، مصوب شده است.

رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان در این قطعنامه ایران را به نقض نظام‌مند حقوق بشر، «‌سرکوب بی‌رحمانه صدای فعالان حقوق بشر، روزنامه‌نگاران و اقلیت‌های مذهبی‌»، «‌کشتار مخالفان‌» و برخی موارد دیگر متهم می‌کند.

هر چند دولت و کنگره امریکا پیش از این نیز اقداماتی مشابه- با آنچه که به آن اشاره شد - انجام داده‌اند، با این حال متهم کردن نظام ایران آن هم در حالی که نماینده ایران در وین روبه‌روی نمایندگان امریکا نشسته نه تنها با هدف فشار به تیم ایرانی تفسیر می‌شود بلکه از لحاظ عرف بین‌المللی توهین آمیز محسوب می‌شود.

در ادامه این تلاش‌ها «اد رویس» رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا و «الیوت انگل‌» یکی دیگر از نمایندگان کنگره با صدور بیانیه‌ای تصریح کردند که تأیید غنی‌سازی اورانیوم در ایران در واقع انحراف از سیاست امریکا است و مذاکره‌کنندگان امریکایی می‌بایست در راستای شرایطی که کنگره و اسرائیل تعیین کرده‌اند، پیش بروند.

نامه 43 سناتور به اوباما

همسو با اقدام کنگره امریکا، 43 سناتور امریکایی هم در نامه‌‌ای که درباره مذاکرات هسته‌ای ایران به «باراک اوباما‌»، ارسال کرده‌اند، در آن خواستار توقف کامل توانایی ایران برای تولید سوخت هسته‌ای شده‌اند.

در این نامه که به رهبری «‌مارک کرک‌» و «‌مارک روبیو‌»، سناتورهای جمهوری‌خواه امریکایی تهیه شده همچنین از اوباما درخواست شده که در چارچوب مذاکرات امکان طرح مسائل مربوط به برنامه موشکی ایران هم فراهم شود.

در بخشی از این نامه آمده: «‌اگر ایران آرمان‌های هسته‌ای خود را کنار نگذارد و در روابطش با دنیا قدم در راه سازنده نوینی برندارد، ما در ماه‌های پیش رو تلاش برای تحمیل فشارهای اضافی بر این کشور را ادامه خواهیم داد.»

همچنین می‌خوانیم: «‌ما به دولت توصیه می‌کنیم که از تلاش برای دور زدن کنگره دست بردارد و با ما با رویکردی هوشمندانه‌تر برخورد کند و به صورتی قاطعانه به تهدید هسته‌ای ایران پایان دهد. اگر کاخ سفید واقعا با کنگره تعامل نکند، به هیچ وجه امکان ندارد توافقی که شامل بندهای ارائه‌شده از سوی شما باشد، در کنگره یکصد‌و‌چهاردهم و پس از پایان دوره ریاست‌جمهوری شما باقی بماند.»

گزارش جهت‌دار و هدفمند آمانو

یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی هم ضلع دیگر فشار به تیم ایرانی جهت تن دادن به امتیازات بیشتر به طرف غربی را بازی می‌کند.

آمانو در گزارشی که در جمع 35 عضو شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه می‌دهد تلاش می‌کند باز اتهامات بدون سندی را به ایران نسبت دهد و ادعا می‌کند« هنوز به غیرنظامی بودن برنامه اتمی ایران اطمینانی وجود ندارد... که ایران از صدور مجوز بازرسی از پارچین خودداری کرده ولی آژانس باز هم برای ورود بازرسان به این سایت نظامی درخواست خواهد کرد.»

تاکتیک مذاکره، نتایج استراتژیک

با اقدام مشترک دولت و کنگره امریکا طی روزهای اخیر برای امتیاز‌گیری از تیم مذاکره‌کننده ایرانی می‌توان به وضوح مشاهده کرد که دست به دست شدن قدرت در قوای ایالات متحده امریکا هیچ‌گاه نمی‌تواند مبانی و اصول سیاست خارجه این کشور را دچار تغییر کرده بلکه تنها تاکتیک‌ها را با توجه به مقتضیات زمانی دچار تحول می‌کند و رفتار دولتمردان این کشور در قبال جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر همین موضوع را نشان می‌دهد که راهبرد مقابله هیچ‌گاه برای آنها تغییری نداشته بلکه تاکتیک‌های مواجهه تنوع یافته است، به شکلی که مهم‌ترین هدف در قبال پرونده هسته‌ای کشورمان در دولت بوش و اوباما«متوقف‌سازی توان روزافزون ایران‌» بوده اما روش سخت و خشن بوش پسر را اوباما در پوشش «دستکش مخملی‌» ادامه داد.

تیم ایرانی باید این نکته را مدنظر قرار دهد در حال حاضر پیش از آنکه جمهوری اسلامی به توافق جامع یا تمدید مذاکرات احتیاج داشته باشد این دولت دموکرات امریکا است که برای فرار از شکست‌های سیاسی در داخل به امضای توافق جامع یا ادامه یافتن مذاکرات احتیاج دارد و نوع مواجهه کنونی تیم غربی بار دیگر این موضوع را تأیید می‌کند که تیم دیپلماسی ایران باید با رویکرد «مقاومت هسته‌ای‌» با حفظ خطوط قرمز کشورمان به مذاکرات ادامه دهد.

چراکه امریکا در طول یک سال اخیر تلاش داشته از تاکتیک مذاکره با ایران، نتایج استراتژیک به دست آورد آنچنان که امریکا می‌داند ایران بنا ندارد بمب اتمی بسازد اما همچنان تلاش دارد با بهانه قرار دادن پرونده هسته‌ای کشورمان از یک سو «قدرت روز افزون هسته‌ای‌» ایران را متوقف کرده و از سوی دیگر القا کند ایران به عنوان قدرتمندترین معارض کاخ سفید در غرب آسیا، از مواضع خود کوتاه آمده و به این وسیله الگوی مقاومت در مقابل نظام سلطه را نزد افکار عمومی مخدوش نماید.