عراقچی: نه پیشرفت داشتیم، نه پسرفت

نویسنده: علی قنادی

یک روز بعد از پایان چهار دور مذاکره نسبتا طولانی و فشرده محمد جواد ظریف با جان کری در حضور کاترین اشتون، مقام‌های دیپلماتیک هر دو طرف همچنان در این باره که طی مهلت 12 روزه باقی مانده توافقی به دست بیاید یا نه، با شک و تردید نگاه می‌کنند ولی می‌گویند که بنا ندارند تا آخرین لحظات، میز مذاکره را ترک کنند.

جان کری بعد از تماس تلفنی با نخست وزیر رژیم صهیونیستی و قرار دادن او در جریان مذاکرات، به پکن رفت تا باراک اوباما را که برای نشست اپک به آنجا رفته، در جریان مذاکرات بگذارد. محمد جواد ظریف هم به تهران برگشت ولی عباسی عراقچی و تیم همراه او در مسقط ماندند تا نهمین دور مذاکرات عمومی ایران و 1+5 را برگزار کنند.

مذاکرات هسته‌ای تقریبا در حساس‌ترین نقطه است و همانطور که وزیر خارجه آلمان دیروز گفت، به لحظه «شکست کامل یا توافق بزرگ» رسیده است. عباس عراقچی نفر دوم تیم مذاکره کننده هسته‌ای در گفت و گوی خود با خبرنگاران همین دیدگاه را منعکس کرد و گفت که در «‌شرایط حساسی هستیم.» هم دیپلمات‌های ایرانی و هم امریکایی‌ها از بیان صریح اینکه مذاکرات رو به جلو بوده یا نه، خودداری کرده‌اند.

عباس عراقچی گفته که «در موقعیتی نیستیم که بگوییم پیشرفتی در مذاکرات داشتیم و در موقعیتی هم نیستیم که بگوییم پسرفت داشتیم»، دیپلمات‌های امریکایی هم تقریبا نظری مشابه ابراز کرده‌اند. یک دیپلمات امریکایی به آسوشیتدپرس گفته هنوز کارهایی وجود دارد که باید انجام شود: «من نمی‌توانم بگویم که پیشرفتی در زمینه‌ای حاصل شده است.» یک دیپلمات امریکایی دیگر هم در داخل هواپیمایی که جان کری را به پکن می‌برده، به خبرنگار وال استریت ژورنال گفته: «آنچه که ما پیش از این هم گفته‌ایم، این است که ممکن است به توافق برسیم، ممکن هم هست که نرسیم. فکر نمی‌کنم کسی اخیرا گفته باشد که ما «‌در مسیر‌» رسیدن به توافق تا 24 نوامبر قرار داریم.»

دیروز مذاکرات ایران و 1+5 در سطح معاونین وزرای خارجه در مسقط ادامه پیدا کرد و تیم مذاکره کننده ایرانی به سرپرستی عراقچی، بعد از ملاقاتی که صبح با نمایندگان چین و روسیه داشت، هنگام عصر با معاونان وزرای خارجه سه کشور اروپایی ملاقات کرد. عراقچی گفته که احتمالا به صورت دوجانبه با هیئت امریکایی هم دیدار خواهد داشت و در صورت رو به جلو بودن روند مذاکرات دیشب، این مذاکرات امروز (چهارشنبه) نیز ادامه پیدا می‌کند. با وجود ادامه مذاکرات در سطح معاونین وزرای خارجه، به نظر می‌رسد بخش مهمی از سرنوشت مذاکرات، به تصمیم‌گیری پایتخت‌ها و به خصوص واشنگتن موکول است.

یک دیپلمات امریکایی با اشاره به سفر جان کری به پکن، به آسوشیتدپرس و دیگر خبرنگاران حاضر در هواپیمای اختصاصی کری در راه پکن گفته که وزیر خارجه امریکا در آنجا اوباما را در جریان آخرین جزئیات مذاکرات قرار می‌دهد: «آنجا خیلی چیزها در رابطه با گام‌های بعدی ما، مشخص می‌شود.» همین دیپلمات هم تأیید کرده که با وجود ملاقات ظریف با کری، هنوز «اختلافات عملی» میان طرفین وجود دارد. محمد‌جواد ظریف هم در حال خروج از هتل قصر بوستان گفته که باید تا هفته آینده منتظر باشید. همچنین روزنامه اسرائیلی هاآرتص گزارش کرد که جان کری در مسیر خود به پکن پایتخت چین درباره پیشرفت‌های حاصل شده و نتیجه مذاکرات مسقط با نتانیاهو گفت‌وگو کرد و او را در جریان گفت و گو‌ها قرار داد.

احتمال توافق بر سر «کلان قضیه»

مجموع این روندها، مذاکرات را در چیزی شبیه به برزخ بین توافق و عدم توافق قرار داده است. عباس عراقچی دوشنبه شب گفت: « از آنجا که همه موضوعات به نوعی به هم گره خورده، این کار را سخت‌تر می‌کند و اینکه ما تا سوم آذرماه بتوانیم به نتیجه برسیم کار دشواری است، فرصت کم است، اما ناامید نیستیم.» به گزارش واحد مرکزی خبر، عراقچی اضافه کرد: « دو روز گذشته بسیار پر کار و فشرده بود و چهار جلسه سه ساعته در بالاترین سطح ممکن و در کنار آن ساعت‌ها مباحث جانبی برگزار شد.» به گفته معاون ظریف، «دو موضوع کلیدی وجود دارد؛ یکی بحث چگونگی برداشته شدن تحریم‌ها، تحریم‌هایی که از چهار مسیر شورای امنیت، اتحادیه اروپا، کنگره امریکا و رئیس‌جمهور امریکا وضع شده و هر کدام از آنها برای خودش از نظر اجرایی متفاوت است و دوم میزان و حجم غنی‌سازی و موضوعات جانبی مربوط به آن.

عراقچی گفت: در رابطه با میزان ذخایر و تاسیسات و رآکتور اراک و فردو و دیگر موارد، مذاکرات همچنان به صورت فشرده جریان دارد. عضو تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان همچنین تصریح کرد: خیلی مستقیم و نزدیک و عملیاتی با عنایت به هدف یعنی همان توافق نهایی مذاکره کردیم و گفت‌وگوها همچنان شکل جدی و واقعی دارد، ولی در موقعیتی نیستیم که بتوانیم ادعای پیشرفت در مذاکرات بکنیم.

سید عباس عراقچی همچنین با ابراز امیدواری برای توافق تا سوم آذر گفت: همه طرف‌ها جدی هستند و تصمیم داریم هر چه قدر که لازم باشد مذاکرات را تا سوم آذر ادامه بدهیم. وی با تأکید بر اینکه جدیت کامل داریم هر چقدر که لازم باشد در عمان می‌مانیم و مذاکرات را ادامه می‌دهیم، گفت: هنوز هیچ توافقی صورت نگرفته، اما تفاوت این دور از مذاکرات با مذاکرات قبلی این است که ما به صورت کامل روی راه‌حل‌ها متمرکز شده‌ایم و موضوعات دقیقاً و به صراحت مشخص شده است.

عراقچی در ادامه با اشاره به اینکه در هیچ موضوعی هنوز به راه‌حل قطعی نرسیدیم، افزود: نظرات و ایده‌هایی متفاوت برای هر موضوعی وجود دارد که بعضی برای ما زمینه پذیرش دارد و برخی برای طرف مقابل؛ ولی کماکان ایرادها، نگرانی‌ها و مشکلات سر جای خودش هست. عراقچی همچنین در پایان صحبت‌هایش از احتمال رسیدن به توافق در آنچه که او آن « کلان قضیه» توصیف کرد خبر داد: «این احتمال هست، امیدواریم. اما نمی‌توانیم بگویم خوشبین هستیم.» جزئیات بیشتری درباره اینکه منظور عراقچی از «کلان قضیه» چیست منتشر نشده است.

دوست داشتیم ایران سانتریفیوژ نداشت

برخی منابع می‌گویند که در مذاکرات عمان بین ایران و 1+5 برخی توافقات حاشیه‌ای انجام شده است. «جن ساکی» سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز دوشنبه ادعا کرد که این کشور مسئله تزریق گاز به سانتریفیوژ مدل IR- 5 را با ایران در میان گذاشته و تهران پذیرفته است که این اقدام را متوقف کند. تلویزیون بحرین هم بدون ارائه جزئیات ادعا کرد که طرفین بر سر غنی‌سازی 5 درصد به توافق رسیده‌اند.

 از طرف دیگر، «فیلیپ گوردون» هماهنگ‌کننده امور خاورمیانه شورای امنیت ملی کاخ سفید روز دوشنبه به اظهار نظر در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران پرداخت و گفت: واشنگتن دوست داشت ایران هیچ غنی‌سازی‌ای نداشته باشد، اما اصرار بر این موضوع به شکست مذاکرات منجر می‌شد.

گوردون توضیح داد: «دوست داشتیم که ایران هیچ سانتریفیوژ یا ظرفیت غنی‌سازی‌ای نداشته باشد، اما این می‌توانست به شکست مذاکرات منجر شده و باعث شود تا ایران به سمت بمب اتم حرکت کند.»وی تصریح کرد در صورتی که «ما در دیگر موضوعات قانع شویم»، امریکا می‌تواند غنی‌سازی محدود در ایران «متصور شویم. اگر نوع و تعداد سانتریفیوژها تضمین کند که زمان زیادی (یک سال) تا رسیدن به بمب فاصله است، آن وقت این برای ما اعتماد ساز خواهد بود.»