«داعش» پایگاهی کنار «طالبان» دارد؟
زهرا رحیمی
«ایبرادران ما، مسلمانان در سراسر جهان انتظار زیادی از شما دارند. ما با شما هستیم و هرگونه حمایتی را که ممکن باشد، نثارتان میکنیم.» این بخشی از صحبتهای شهیدالله شهید، سخنگوی طالبان پاکستان در اوایل ماهاکتبر در حمایت از داعش است، حمایتی که یکروز بعد با واکنش ملافضلالله، رییس طالبان پاکستان همراه بود. وی در پیامی مکتوب، هرگونه بیعت با داعش را رد کرده و بار دیگر نسبت به ملامحمدعمر، رهبر طالبان افغانستان اعلام وفاداری کرد. در این پیام آمده بود: «ما با ملامحمدعمر سوگند وفاداری خوردهایم و من تمام جهادگرایان جهان را به ادامه جهاد علیه کافران تحت رهبری ملاعمر دعوت میکنم.»
برخلاف صحبتهای شهید که نیروهای طالبان را متعهد به حضور در عراق و جنگ دوشادوش داعش میکرد، فضلالله با اشاره به اینکه طالبان پاکستان بر مساله کافران متمرکز است، تاکید کرد: «اگر ملاعمر به ما دستور دهد آماده اعزام نیرو، نهتنها به عراق، سوریه و یمن، بلکه به هر نقطه از جهان هستیم.»
زمانیکه حواشی این دوبیانیه متناقض طالبان پاکستان کمرنگ شد، شهید با اعلام بیانیهای جدید وفاداری خود و پنجنفر دیگر از فرماندهان طالبان پاکستان از شهر پیشاور، هانگو و مناطق قبیلهاینشین اوراکزای، خرم و خیبر را نسبت به داعش اعلام کرد. طالبان پاکستان سرشار از اختلاف و شکافهایی است که پس از کشتهشدن حکیم ملامحسود در حمله هواپیماهای بدونسرنشین آمریکا در نوامبر سال2013 بروز کرد. آنها در مورد انتصاب فضلالله بهعنوان رهبر طالبان اختلافنظر دارند و با توجه به اینکه چنین شکافهایی بیانگر ضعف و چنددستگی طالبانی است که روزی مخوف و ترسناک بود، حال بهنظر میرسد «جعبه پاندورا»* را در منطقهای که بهعنوان پناهگاه شبهنظامیان و گروههای تروریستی شهرت دارد، گشوده است.
چندین روزنامه پاکستانی در سرمقالههای خود آیندهای تیرهوتار را به تصویر کشیدند. این در حالی است که ستوننویسان و مفسران در تحلیلهای خود با استناد به بروشورهای داعش که در سپتامبر سال2013 در پیشاور دستبهدست میشد، از ورود داعش به این منطقه ابراز اطمینان کردند.
شورای علمای پاکستان با ترس از پیوستن جوانان به داعش در هجدهماکتبر با محکومکردن این گروه تروریستی، از جوانان در تمام کشورهای مسلمان خواست که با گروههای خشونتطلبی که اقدامات و آموزههایشان خلاف آموزههای اسلام است، همکاری نکنند.
اگر بروشورهایی را که نویسندهای مشخصی ندارند، کنار بگذاریم، احتمال اینکه داعش بتواند حتی پایگاه یا جای ثابتی در پاکستان بیابد، بسیار اندک است، اما وقتی بخشی از یککشور پایگاه دهها گروه شبهنظامی و تروریستی بینالمللی و محلی باشد، شکلگیری گروهی مانند داعش در آن غیرمحتمل نیست. با این حال واقعیتهای مربوط با توجه به تحرکات منطقهای و محلی و موضعگیری پاکستان در مقابل خشونت، بهدلیل پشتسرگذاشتن یکدهه خشونت، باعث میشود که رد احتمال گسترش داعش در پاکستان تا حدودی کمرنگ شود.
نخستین و اصلیترین چالش، طالبان افغانستان است. دستیابی داعش به پایگاهی در پاکستان یا افغانستان نهتنها خطر ازدسترفتن منابع اساسی از جمله بودجه خارجی برای طالبان افغانستان را بهدنبال دارد، بلکه بر تعداد نیروهای جدیدی که جذب آن میشوند نیز تاثیر میگذارد. اکثریت گروههای شبهنظامی که در مناطق قبیلهای پاکستان دست به عملیات میزنند، از جمله القاعده، به ملاعمر وفادار هستند. با این حال از آنجایی که ابوبکر البغدادی، رهبر داعش خود را خلیفه سراسر جهان اسلام خوانده، هر نیروی وابسته به داعشی که وارد پاکستان شود خود را در تقابل مستقیم با وفاداران طالبان افغانستان خواهد دید، بنابراین، طالبان هرگز اجازه نخواهد داد چنین گروهی ریشه بگیرد و برای منابعشان با آنها رقابت کند.
یکدهه خشونتی که کشتهشدن تعداد قابلتوجهی از غیرنظامیان توسط بمبگذاران انتحاری طالبان را به دنبال داشت، باعثشده اکثریت مردم از خشونت و ایدئولوژیهای افراطی دوری کنند. از آنجایی که داعش با توجه به تحرکات خشونتآمیزش در عراق و سوریه شهرتیافته و اغلب مسلمانان شیعه و غیرمسلمانان را هدف قرار میدهد، شانس اینکه بتواند حمایت رهبران طالبان پاکستان را جلب کند، اندک است.
ضمن اینکه طالبان پاکستان از اختلافات و شکافهای داخلی و همچنین رهبری که بهدلیل جدایی ششنفر از مقاماتش تضعیفشده، رنج میبرد.
کارشناسان این منطقه معتقدند این مساله به هردو صورت ممکن است. رستم شاهمحمد، سفیر سابق پاکستان در افغانستان گمان نمیکند که باوجود «منابع مالی»ای که داعش در دست دارد، بتوان دورنمایی برای داعش در این منطقه متصور بود. سعدمحمدخوان، تحلیلگر حوزه دفاعی و امنیتی اما معتقد است تا زمانیکه هسته نظامیگری در این منطقه وجود دارد، داعش در صورت پیروزی در عراق و افغانستان میتواند شبکه خود را تا این محدوده نیز گسترش دهد.
پیامدهای عملیاتی اعلام وفاداری ششنفر از رهبران طالبان پاکستان نسبت به داعش هنوز مشخص نیست اما این شکاف تازه، ضربه مهلکی را برای این گروه بهدنبال خواهد داشت و نخستین چالش آشکار برای نفوذ و اختیارات ملاعمر محسوب میشود. پیروان جدید داعش اگر نجات یابند، نهتنها منابع مالی و انسانی طالبان پاکستان و افغانستان را تقسیم خواهند کرد، بلکه دیگر رهبران شبهنظامی را ترغیب به اعلام گروههای مستقل با سیاست و استراتژی خودشان میکنند و همین مساله ملاعمر، رهبر قدرتمندترین گروه حاضر در این منطقه را به چالش خواهد کشید.
* به روایت افسانههای یونانی جعبهای بود با محتوای تمامی بلاها و شوربختیهای ناشناخته بشریت از جمله کار، بیماری، مرگ و... .
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
