فضای حضور آیت‌الله هاشمی

دکتر حشمت‌الله فلاحت‌پیشه / استاد دانشگاه

شرایط حاکم بر جریان اصولگرایی عملا باعث شد که بخش عمده‌ای از این جریان زمینه‌ساز گریز از مرکز شوند. درسطوح سیاسی درمیان جامعه روحانیت مبارز اختلاف عقاید و نظرات سبب شد تا بخشی از روحانیون مجمع روحانیت مبارز تحت عنوان مجمع روحانیون مبارز راه خود را جدا کنند. اما درشرایط جدید، این جدایی به انشعاب منجر نشد و افرادی که از موضع‌گیری‌های جامعیت مبارز خرسند نبودند، نوعی گوشه‌گزینی را انتخاب کردند.

به عبارتی سعی کردند زمینه‌های اتصال خودشان را به جامعه روحانیت حفظ کنند. درحوزه سیاسی مشخصا این شرایط به صورت مشخص‌تر شکل گرفت و فشارهای زیادی به افراد موثر این جریان بالاخص آیت‌ا...‌هاشمی وارد کردند و اختلافات زیادی در این تشکل مطرح شد به گونه‌ای که آقای‌هاشمی بعد ازکنارگذاردن کرسی ریاست‌جمهوری، فقط یک بار در قلمرو اصولگرایان به صورت جدی حضور پیدا کردند و آن موقع مورد بی‌مهری جناح چپ هم قرار گرفتند؛ ایشان دیگر تا مدت‌ها به‌طور جدی درعرصه انتخابات شرکت نکردند.

حتی در زمان رقابت آقای خاتمی و آقای ناطق‌نوری، موضع بی‌طرفی را اتخاذ کردند تا اینکه تصمیم گرفتند به‌طور جدی در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کنند ودر آن انتخابات هم اصولگرایان به‌طور جد خود را حامی محمود احمدی‌نژاد معرفی کردند. پس از آن هم طرح موضوع آیت‌ا... ‌هاشمی توسط آقای احمدی‌نژاد یکی از پرحاشیه‌ترین دوران زندگی ایشان بود. آیت‌ا... ‌هاشمی دوران پرفراز و نشیبی را در عرصه رقابت سیاسی پشت سر گذاشته است. فراز و نشیبی که یک سیاستمدار عمل‌گرا می‌تواند خود را در این کوران سیاسی حفظ کند.

همچنین در جریان اصولگرایی بسیاری از افرادی که صاحب‌نظر هستند و با یک نگاه اعتدالی به بازه سیاسی کنونی ایران نگاه می‌کنند بر این اعتقاد هستند که نباید به نحوی رفتار شود که آیت‌ا... ‌هاشمی از جریان اصولگرایی میانه‌رو و به‌ویژه جریان روحانیت مبارز دور باشد. جامعه روحانیت مبارز نباید به جامعه‌ای بدون حضور آیت‌ا... ‌هاشمی تبدیل شود. آیت‌ا... ‌هاشمی با نگاه اعتدالگرانه وعملگرانه خود درمیان تمام گرایش‌های سیاسی تاثیرگذار بوده است و اکنون نیز با توجه به خواست جامعه برای حضور ایشان و نظر مثبت جامعه به ایشان می‌تواند فضا برای حضور آقای‌ هاشمی درعرصه سیاسی روحانیت مبارز به وجود آید.

یکی دیگر از عللی که باعث شده است کنشگران عرصه سیاست حضور فعالانه‌تر آیت‌ا... ‌هاشمی را خواستار باشد این است که احساس می‌کنند امکان دارد عده‌ای فضای آینده را از سمت‌وسوی اعتدال دور کنند و حضور فعالانه اشخاصی مانند آیت‌ا... ‌هاشمی باعث می‌شود که فضای اعتدالی بیشتری درجامعه حاکم شود و از این طریق افراطیون چندان عرصه را برای فعالیت خود آماده نبینند و دست از افراطی‌گری بردارند.

لذا بسیاری از نخبگان جریان اصولگرا معتقد هستند آیت‌ا... ‌هاشمی باید در دل این جریان حضور پیدا کنند و این خواست بر اساس تجربیات گذشته است؛ تجربیاتی که باعث شد تندروی در دل جریان اصولگرا شکل بگیرد. یکسری نهاد‌ها مثل جامعه روحانیت مبارز وجود دارند که هم تاثیر خوبی دردل جامعه اصولگرایی دارند وهم در دل جامعه ایران تاثیر گذارند و نگاهشان به منافع ملی کشور است و اعتقاد دارند که جمهوری اسلامی ایران هم در سطح کلان و هم در سیاست‌های داخلی خودش باید از تندروی پرهیز کند و لازمه پرهیز از آن هم وجود شخصیت‌هایی است که نقش معتدل را بازی کرده‌اند.

در شرایط خاص هم سعی کردند یک نوع توازن خاص را حفظ کنند و اعتقادشان بر این است که نگذارند آقای ‌هاشمی توسط افراد دیگری مصادره شود. اعتقاد دارند که ایشان می‌توانند کماکان صاحب نقش و جایگاه باشند. نقشی که اگر جدی تلقی شود می‌تواند به منسجم شدن جریان اصولگرایی کمک کند و احتمال ورود افرادی که تمایل به تندروی دارند را در جریان اصولگرایی به حداقل ممکن کاهش دهد.