ترکمنستان که در دسامبر سال 1995 از سوی سازمان ملل متحد به عنوان کشوری بیطرف شناخته شده، همه ساله و به مناسبتهای مختلف اقدام به برگزاری رزمایش و رژه نیروهای مسلح میکند.
مقامات ترکمنستان بارها بر این نکته تاکید کردهاند که این کشور هر چند دارای استقلال واقعی است اما نیروهای نظامیاش باید همیشه آماده ایجاد ثبات و امنیت با حفظ استقلال و سیاست بیطرفی در جهان متلاطم کنونی باشند.
به گزارش ایرنا، ترکمنستان در رزمایش «سپر 2007» از انواع هواپیماهای جنگی «سوخو 25» با یکهزار کیلومتر سرعت، «میگ 29» با سرعت 2300 کیلومتر در ساعت و سامانههای موشکی زمین به هوا و هوا به زمین در یک حمله فرضی استفاده کرد.
نیروهای مسلح ترکمنستان همچنین از انواع تجهیزات نظامی هوایی و زمینی دیگر شامل بالگرد، تانک، توپ کاتیوشا و سلاحهای سبک برای نابود کردن اهداف تعیین شده در این رزمایش استفاده کردند. بردی محمداف در دوران مبارزات انتخابات ریاست جمهوری بر اقتدار نیروهای مسلح ترکمنستان تاکید کرده بود. به گفته رییسجمهوری ترکمنستان، ارتش نیرومند ملی باید با ملت متحده بوده و توان دفاعی و قدرت نیروهای مسلح این کشور به عنوان کشوری «صلحجو» در راستای اهداف مسالمتآمیز منطقه باشد.
بردی محمداف برای استدلال توان بالای قدرت نیروهای مسلح ترکمنستان تاکید نمود که «صفر مرادنیازاف» رییسجمهوری اسبق این کشور این نیروها را به پیشرفتهترین تجهیزات نظامی مجهز کرده است.
رییسجمهوری جدید ترکمنستان اخیرا، برای ارتقای سطح آمادگی دفاعی این کشور اقدام به تاسیس کرسی آمادگی دفاعی در مدارس و مراکز آموزش عالی ترکمنستان کرده است.
هفتهنامه «عسکر» وابسته به وزارت دفاع ترکمنستان در جدیدترین شماره نوشت: هدف از تاسیس کرسی آمادگی دفاعی، تربیت افسران و نیروهای نظامی احتیاط و ذخیره در کشور است.
به نوشته این هفتهنامه، دانشجویانی که این دوره را طی کنند از خدمت نظام معاف هستند و میتوانند در مراکز نظامی پذیرفته شوند. هر چند کرسی آمادگی دفاعی در زمان اتحاد جماهیر شوروی سابق وجود داشت ولی این سیستم از زمان استقلال ترکمنستان در سیستم آموزشی این کشور حذف شده بود. در زمینه توان نظامی ترکمنستان، رسانههای این کشور تاکنون کمتر آمار و ارقامی را منتشر کردهاند ولی بر اساس اخبار منتشره از سوی برخی سامانهای اطلاعرسانی کشورهای مشترکالمنافع، نیروهای مسلح ترکمنستان هم اکنون دارای 570 تانک، سه هزار و 354 زرهپوش، 218 فروند هواپیمای نظامی و 10 فروند بالگرد است. به گزارش این سامانهها، بودجه نظامی ترکمنستان در سال جاری میلادی بیش از 16 میلیون دلار (هفت درصد تولید ناخالص داخلی) اعلام شده که این کشور از نظر حجم هزینههای تخصیص یافته در این زمینه جایگاه سوم را در میان کشورهای آسیای مرکزی دارد. این سامانههای اطلاعرسانی گزارش دادند که بودجه دفاعی ترکمنستان در سال جاری میلادی 37 درصد در مقایسه با سال 2006 میلادی افزایش داشته است.
به نظر میرسد که این مبلغ تنها برای حقوق نیروهای مسلح است و اعتبار مالی برای مجهز کردن ارتش ترکمنستان به احتمال زیاد خیلی بیشتر از این رقم خواهد بود که از محلهای دیگر بودجه تامین میشود. ترکمنستان در قبال صدور گاز به اوکراین، اقدام به خرید فناوری نظامی و تعمیر و بازسازی کارخانههای نظامی خود میکند. نیازاف رییسجمهوری سابق ترکمنستان قبل از فوت در نشستی با فرماندهان نظامی ضمن تاکید بر تجهیزات ارتش این کشور به فناوریهای نوین نظامی، خبر از خرید رادارهای پیشرفته پوشش هوایی موسوم به «کالچوگا» را از اوکراین داده بود. سامانههای اطلاعرسانی کشورهای مشترکالمنافع بودجه و هزینههای امنیتی و پلیس ترکمنستان را کاملا محرمانه عنوان میکنند اما تحلیلها نشان میدهد که این هزینهها خیلی بیشتر از بودجه نیروهای مسلح این کشور است. گفته میشود، ترکمنستان با حدود شش میلیون نفر جمعیت دارای 50 هزار نیروی مسلح و حدود 100هزار پلیس است که از همین طریق میتوان حدس زد که بودجه دفاع و امنیت این کشور 500 الی 600 میلیون دلار باشد.
ترکمنستان و استفاده از تجهیزات نظامی روسیه
«آقا گلدی محمد گلدیاف» وزیر دفاع ترکمنستان در شانزدهمین اجلاس مجلس مصلحت خلق ترکمنستان در گزارشی از توانمندی نیروهای مسلح این کشور گفته بود: پس از فروپاشی شوروی سابق، تمامی تجهیزات نظامی حتی لوازم یدکی هواپیماهای جنگی توسط نظامیان شوروی سابق از ترکمنستان خارج شد.
وی افزود: وضعیت در آن دوران به گونهای بود که برخی افسران نظامی حتی از ناممکن بودن شکلگیری ارتش ملی ترکمنستان سخن میگفتند.
با این حال، مقامات ترکمنستان میگویند که این کشور در سالهای اخیر اقدام به خرید تجهیزات نظامی از کشورهای مختلف کرده است. خرید 720 دستگاه خودرو سبک و سنگین نظامی، 205 دستگاه تانک، 10 فروند هلیکوپتر و 15 فروند هواپیمای میگ 29 از جمله این تجهیزات در سال 1384 بوده که بطور قطع این میزان خرید در دو سال اخیر افزایش محسوسی داشته است.
نیروهای مسلح ترکمنستان در رزمایش روز جمعه گذشته با به نمایش گذاشتن قدرت نظامی خود، موشکهای جدیدی را آزمایش کرد که این موشکها قادر به سرنگونی اهداف هوایی بودند.
در این رزمایش از موشکهای «اف 125» با طول شش متر، استفاده از سامانه ضدموشکی «اوراگان»، «اوسا» با 18 تن وزن و سرعت 500 متر در ثانیه و همچنین تانکهای «تی 72» استفاده شد. استفاده از هواپیماهای «میگ 29» با سرعت دو هزار و 300 کیلومتر در ساعت، بالگردهای «می 24» و «می 8» از دیگر تجهیزات نظامی استفاده شده ترکمنستان در این رزمایش بود. کارشناسان نظامی معتقدند: استفاده از این تجهیزات نشانگر آن است که نیروهای مسلح ترکمنستان در سالهای اخیر به تجهیزات پیشرفته مجهز شدهاند.
بخش عمده تجهیزات استفاده شده در رزمایش «سپر 2007»، ساخت روسیه و دیگر کشورهای مشترکالمنافع بود که به نظر میرسید ترکمنستان در زمینه تامین تجهیزات نظامی همچنان رویکرد به روسیه دارد. البته در گذشته تعداد زیادی از افسران نظامی و امنیتی ترکمنستان، آموزشهای نظامی خود را زیر نظر کارشناسان آمریکایی قرار گرفتهاند.
براساس آمارهای اعلام شده، آمریکا تاکنون حدود 480 افسر نظامی ترکمن را آموزش و برای تجهیز و نوسازی پاسگاههای نظامی، امنیتی و مرزبانی ترکمنستان نیز بیش از 17میلیون دلار در اختیار این کشور قرار داده است.
با این وجود، به نظر میرسد ترکمنستان به دلیل وجود تجهیزات نظامی و همچنین استفاده از سیستم نظامی روسیه بیشترین تمایل به همکاری با این کشور را دارد، بطوری که در سفر اخیر بردی محمدافت رییسجمهوری ترکمنستان به روسیه «آقاگلدی محمدگلدی اف» وزیر دفاع این کشور نیز همراه وی بود.
هر چند رسانههای گروهی روسیه و ترکمنستان در زمینه موضوعات نظامی هیچ مطلبی را منتشر نکردند، ولی به نظر میرسد در این سفر مقامات وزارت دفاع ترکمنستان در زمینه خرید تجهیزات نظامی یا ایجاد دورههای آموزشی با روسها به توافق رسیده باشند. ترکمنستان که یک کشور بیطرف از سوی سازمان ملل متحد شناخته شده همواره تلاش کرده که این سیاست را در عمل اثبات کند و در این راستا زمانی که رسانههای روسیه در شهریور 1384 خبر از انتقال پایگاه نظامی آمریکا از «خانآباد» ازبکستان به فرودگاه «مرو» در ترکمنستان را مطرح کردند این خبر بشدت با واکنش مقامات ترکمن مواجه شد. این ادعا که از سوی رسانههای گروهی روسیه شدیدا پوشش خبری داده شد بیش از همه موجب خشم مقامهای ترکمنستان گردید به نحوی که «صفر مراد نیازاف» رییسجمهوری سابق این کشور خود وارد معرکه شد و با مقامهای بلندپایه روسیه در این زمینه تماس تلفنی برقرار کرد. عشقآباد همچنین «آندره کورتکو» سرپرست سفارت روسیه را در همین رابطه به وزارت خارجه احضار و مراتب اعتراض خود را به وی اعلام کرد. وزارت امور خارجه ترکمنستان نیز در بیانیهای تند از رسانههای گروهی روسیه انتقاد کردند و ادعای آنها را در این باره توخالی و دور از واقعیت اعلام نمودند. مقامات ترکمنستان همواره معتقدند که این کشور بر اساس اصل بیطرفی خود عضو هیچ پیمان نظامی نیست و با پایگاه نظامی در اختیار کشور ثالث قرار نمیدهند.
با این وجود، برخی رسانههای غربی اخیر اعلام کردند که در ملاقات «ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه با «قربان قلی بردی محمداف» رییسجمهوری ترکمنستان بر آموزش دورههای نظامی با استفاده از کارشناسان روس تاکید شده است. این منابع خبری معتقدند که تجهیزات نظامی در بخشهای سرحد آباد و مرو از زمان شوروی سابق بجا مانده و تاکنون چندین بار از سوی متخصصان روسیه مورد بازبینی قرار گرفتهاند.
به اعتقاد برخی تحلیلگران این رسانهها، استفاده از کارشناسان نظامی روسیه برای دورههای آموزشی یا تاسیس دانشکده نظامی در حقیقت رویکرد جدید ترکمنها به سوی روسها محسوب خواهد شد. آنها معتقدند که به هر حال نیاز به داشتن تجهیزات پیشرفته و ایجاد دورههای آموزشی نظامی جدید برای نظامیان ترکمن به دلیل وضعیت فعلی یک امر ضروری محسوب میشود.
به عقیده آنها، در صورت صحت برقراری دورههای جدید آموزشی نظامی از سوی روسیه در ترکمنستان در حقیقت ایجاد نوعی پایگاه در برابر اقدامات اخیر «ناتو» در لهستان است. البته در مطلب این تحلیلگران غربی باید تامل بیشتری کرد چرا که «صفر مراد نیازاف» رییسجمهوری سابق ترکمنستان در طول مدت حکومت خود اجازه ایجاد هیچگونه پایگاه نظامی یا مواردی که منجر به نفوذ نظامی در این کشور شود را به هیچ کشوری نداد.