حمید حسینزاده
آمریکا در ژانویه سال جاری (2007) به دو کشور لهستان و جمهوری چک که بیشتر از اقمار شوروی سابق بودند و در حال حاضر از اعضای اتحادیه اروپا و ناتو به شمار میروند، پیشنهاد داد تا یک سامانه دفاع ضدموشکی شامل 10 موشک رهگیر در لهستان و یک سیستم راداری را در خاک آنها مستقر کند. جمهوری چک موافقت خود را با درخواست آمریکا اعلام کرده و رئیسجمهور این کشور اخیرا گفته است که نیازی به تجدیدنظر در تعمیم کشورش و انصراف از آن نیست. این اقدام آمریکاییها با واکنش تند و صریح پوتین رئیسجمهور روسیه مواجه شد و علنا از آمریکا خواست که از این اقدام صرفنظر کند. او عقیده دارد که هدف استقرار سامانه دفاع ضدموشکی از سوی آمریکا در اروپا کنترل روسیه است. پوتین در کنفرانس خبری اخیر خود گفت: هدف از استقرار این سامانه کنترل بر روسیه تا کوههای اورال است و اضافه کرد که پاسخ متقابلی به آن از سوی روسیه داده خواهد شد و کشورش با آرامش، تدابیری متعادل در پاسخ به استقرار سیستم دفاع ضدموشکی در اروپا اتخاذ خواهد کرد. روسیه معتقد است که استقرار این سامانه برای روابط روسیه و چک و همچنین اتحادیه اروپا زیانآور خواهد بود. ترکیبات ضدموشکی که آمریکا میخواهد در چک و لهستان و مستقر کند بخشی از سیستم تسلیحات اتمی آمریکا میباشد. پوتین معتقد است: استقرار سیستم دفاع ضدموشکی آمریکا در اروپا با استقرار موشکهای بالدار در اروپا در اوایل دهه هشتاد یکسان است و تهدید ناشی از آنها نیز مساوی است. رئیسجمهور روسیه اظهار داشت که سیستم دفاع ضدموشکی آمریکا در اروپا مستقر خواهد شد بخشی جداییناپذیر از سلاح هستهای استراتژیک آمریکاست و تاکید نمود که این امر شدیدا سیستم امنیتی در اروپا را تغییر خواهد داد.
در دسامبر 1979 بود که ناتو تصمیم به استقرار موشکی جدید "پرشینگ-2" و "توماگاوک" آمریکا در اروپای غربی گرفته بود که در صورت وقوع جنگ این موشکها میتوانستند بلافاصله بزرگترین شهرهای شوروی را نابود کنند، در حالی که خاک آمریکا برای مدتی آسیبناپذیر بود. سفیر روسیه در آلمان نیز با اعلام مخالفت کشورش با استقرار سامانه دفاع موشکی آمریکا در اروپا اعلام کرد که مسکو استقرار سپر موشکی آمریکا را نمیپذیرد اما وی در عین حال گفت که روسیه حاضر است همراه با ناتو و ایالات متحده در ساخت سپر موشکی اروپا شرکت کند، اما با طرح استقرار تجهیزات این سامانه پدافند موشکی آمریکا در اروپا مخالف است. سفیر روسیه در آلمان گفت روسیه پیشنهاد میکند که این سامانه یک سپر موشکی سرزمینی برای روسیه و اروپا باشد. اما آمریکاییها قصد دارند این سپر را به شکل سامانه ملی خود در لهستان و جمهوری چک مستقر سازند. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه در خصوص پافشاری و لجاجت آمریکا در رابطه با این موضوع که سیستم دفاع ضدموشکی در اروپا به نفع همگان است گفت که آمریکا سعی دارد تا روسیه و سایر کشورها را از این طریق به استقرار این سیستم متقاعد کند. او میافزاید که اگر این سخنان آمریکا را به زبان قابل فهم ترجمه کنیم چنین میشود: "ما همسایه شما در خیابان مجاور هستیم. پیشنهاد میکنیم که در خانه شما مینگذاری کنیم تا تروریستها را در آنجا منفجر کنیم، اگر آنها سر راه خود به سوی ما وارد خانه شما بشوند، برای اینکه شما نگران نباشید، ما همه روزه به شما اطلاع میدهیم که کار چگونه پیش میرود و حتی آماده هستیم شما را در مراسم مینگذاری دعوت کنیم، زمانی که کار تمام شود نیز به شما خبر میدهیم. از این رو نباید نگران باشید، در خانه خود همانند سابق زندگی کنید، چرا که ما دوست شما هستیم، اما ما خودمان تعیین میکنیم که چه زمانی دکمه انفجار را فشار دهیم." این ژنرال روسی با اعلام اینکه دیپلماتها و کارشناسان نظامی کشورش به کرات ارزیابیهای خود را از این مسئله اعلام کردهاند، اعلام داشت: سیستم دفاع ضدموشکی آمریکا در نزدیکی مرزهای ما تهدیدی برای امنیت اروپاست، این بدان سبب است که ما مسئله استقرار سیستمهای ضدموشکی آمریکا در اروپا را به طور مجزا بررسی نمیکنیم و به خوبی میدانیم که این بخشی از سیستم کلی آمریکاست که شامل منطقه آلاسکا، سیستم ایستگاههای ردیابی در انگلیس و گروئنلند، سیستمهای سیار ضدموشکی "ایجیس" "AEGIS" یا سپر، دستگاههای فضایی کشف و ردیابی و بسیاری دیگر نیز میشود. موضعگیریهای تند و صریح مقامات روسی آمریکاییها را بر آن داشت تا اعتماد طرف روس را جلب کنند و به نوعی تصمیم خود را توجیه نمایند. بوش رئیسجمهور آمریکا پس از موضعگیریهای شدید روسها گفت: واشنگتن چیزی برای مخفی کردن نداشته و چنانچه روسیه تمایل داشته باشد میتواند به همکاری با آمریکا بپردازد. رئیسجمهور آمریکا همچنین اظهارات اخیر رئیسجمهور روسیه در مورد طرح سپر دفاع موشکی واشنگتن در شرق اروپا را "سخنوریهای تند" توصیف کرد. بوش معتقد است که این سپر دفاع موشکی با هدف دفاع از همپیمانان آمریکا در ناتو استقرار خواهد یافت. بوش قول داده که تکنولوژی به کار رفته در این سپر دفاع موشکی به طور کامل شفاف خواهد بود و از کارشناسان روسی دعوت به عمل میآورد تا از امکانهای این پروژه دفاعی آمریکا دیدن کنند. همچنین وزیر دفاع آمریکا نیز اعلام کرد که واشنگتن آماده است تا اطلاعاتی را درباره سپر موشکی در اروپا برای رفع نگرانیهای چین به این کشور ارائه دهد. وی گفت من نمیدانم چرا آنها به این اندازه نگران هستند. ما برای روسها و چینیها حاضر هستیم درباره توانایی و وضعیت فنی این سیستم و محدودیتهای آن توضیح دهیم اما اظهارات مقامات آمریکایی در راستای اطمینان بخشی به روسها موفقیتآمیز نبود. پوتین در یک موضعگیری اعلام کرد در صورتی که حضور سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا تحقق یابد. روسیه برای مقابله با طرح فوق، موشکهای خود را به سوی اروپا تنظیم کند.
پوتین افزود: بدون شک مسابقه تسلیحاتی دیگری آغاز شده است و عواقب ناشی از این بازی تسلیحاتی متوجه آمریکاست. بالوفسکی رئیس ستاد مشترک ارتش روسیه نیز گفت: به عقیده ما استقرار گسترده سیستمهای ضدموشکی عاملی بیثباتکننده است. در چنین شرایطی از نقطه نظر نظامی ما حق نداریم تدارک شیوههای خنثیسازی چنین تهدید بالقوهای را با استفاده از ابزار نظام نادیده بگیریم."
وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر نیز مانند سالهای جنگ سرد، اصل بازدارندگی وسیلهای موثر برای جلوگیری از درگیری هستهای و یا هر نوع درگیری دیگر است. برای این منظور نیز میتوان از تمامی نیروها و ابزارهایی که در اختیار نیروهای مسلح و دولت قرار دارد، استفاده کرد."
مخالفتهای مسکو با طرح آمریکا در اروپا از طرف کنگره آمریکا به طور غیرمنتظرهای حمایت شد. کمیته امور نیروهای مسلح کنگره آمریکا تصمیم گرفت که اعتبارات سیستمهای ضدموشکی را به میزان 764 میلیون دلار از جمله به خاطر خودداری نمودن از تامین مالی استقرار موشکهای رهگیر در لهستان کاهش دهد. این اختلاف نظر مقامات آمریکایی به نفع مسکو است که اندیشه استقرار سپر ضدموشکی در اروپای شرقی را تلاش واشنگتن برای پیشبرد موشکهای خود به نزدیکی مرزهای روسیه توصیف میکند.