مجلسی که به شعارهای خود نرسید

محمدحسین روانبخش

تبلیغات و شعارهای مجلس هفتم چند ماهی قبل از افتتاح آن- و البته در حجمی کم‌نظیر- آغاز شد. اکثریت راه‌یافتگان به مجلس هفتم، کسانی بودند که از مجلس ششم دل خوشی نداشتند و در واقع می‌خواستند خاطره بسیار بد آن مجلس را از ذهن دوستان و هم جناحی‌های‌شان- یا به قول خودشان: مردم- پاک کنند. با چنین نیتی معلوم بود که باید قبل از آغاز به کار مجلس هفتم و در حالی که نمایندگان مجلس ششم در اعتراض به رد صلاحیت‌ها و بعد از تحصنی دو هفته‌ای در حال استعفا بودند، درباره خصوصیات بی‌نظیر مجلس تازه، داد سخن داده شود و خدمات و محسنات مجلسی که هنوز تشکیل نشده برای مردم بازگو شود! مجلس کار، مجلس خدمت به مردم، مجلس بهبود معیشت همه اقشار جامعه، مجلس ساده‌زیست و مجلس مبارزه با گرانی. چنین مجلسی قرار بود جایگزین مجلسی شود که تنها به سیاسی‌کاری می‌پرداخت، نمایندگانی داشت که حرفهای صهیونیست‌ها را تکرار می‌کردند و نطق‌های آنها باعث بی‌خوابی و تشویق دلسوزان مردم شده بود! این مجلس حتی قرار بود که این ایران را به ژاپن اسلامی بدل کند.

حداد عادل، رئیس فراکسیون کم تعداد اقلیت مجلس ششم که مهمترین گزینه برای ریاست مجلس هفتم بود، یک ماه قبل از آغاز به کار مجلس تازه در دیدار جمعی از ائمه جماعات تهران گفت: «با همکاری، بصیرت و عملکرد شما این کار مهم به سرانجام رسید و ما را از زیر آوار مجلس ششم که همچون آوار زلزله‌زدگان بم بود، به درآوردید.» اما واقعا عملکرد مجلس هفتم یا به قول رئیس آن، بیرون آمدگان از زیر آوار، بر اساس همان وعده‌ها بود؟ مجلس هفتم هیچ مانعی در سر راه خود نداشت تا عدم اجرای وعده‌ها را از اثر آن بداند. جاده صاف و همواره بود و مجلس حرکت خود را آغاز کرد. ...

شعار «ساده‌زیستی» اولین شعاری بود که در مرحله عمل، دچار اما و اگرهای بسیاری شد و نمایندگان مجلس هفتم خیلی زود فهمیدند که اصولا نباید از این شعار استفاده کنند چرا که مضراتی دارد که دامنگیرشان خواهد شد و شرینی نمایندگی را با تلخی کاهش امکانات رفاهی پیوند می‌زند! وقتی در ماه اول آغاز به کار مجلس هفتم بعضی‌ها خبر از صرف نظر کردن نمایندگان از امکانات رفاهی مجلس را منتشر کردند، معلوم بود که چنین خبری تنها برای مانور تبلیغاتی است و به مرحله عمل نخواهد رسید. بر همین اساس هم بود که سیدمهدی طباطبایی نماینده تازه تهران به صراحت گفت: «برخی اخبار درباره صرف‌نظر کردن نمایندگان از امکانات رفاهی، شعار و عوام فریبی است.»

با این همه محافظه‌کاران مجبور به تکرار چنین شعارهای بودند چون در تمام مدت فعالیت مجلس ششم، رسانه‌های محافظه‌کاری بودند که گرفتن امکانات رفاهی توسط نمایندگان مجلس ششم نظیر دریافت خودرو و موبایل را به شدت مورد انتقاد قرار می‌دادند. (و البته اصلا هم نمی‌گفتند که این سنت از زمان اولین مجلس همواره وجود داشته که به نمایندگان خودرو می‌دادند و همچنین دادن موبایل هم از مجلس چهارم که در اختیار محافظه‌کاران بود، پایه‌گذاری شد.)

حملات به مجلس ششم از این زاویه با انتشار اخباری در خصوص هزینه‌های ساخت ساختمان جدید مجلس در بهارستان، ریخت و پاش‌های مجلس، پرداخت حقوق کلان به نمایندگان و واگذاری امکانات رفاهی بسیار ادامه یافت و از همین رهگذر هم در انتخابات و بعد از آن تبلیغ شد که نمایندگان اصولگرایان مجلس هفتم از دریافت چنین امکاناتی خودداری می‌کنند.

روزنامه رسالت چند روز پس از آغاز به کار مجلس نوشت که به دستور رئیس مجلس، از خرید میوه و شیرینی برای جلسات هیات رئیسه و کمیسیون‌ها خودداری خواهد شد. کیهان چندی بعد خبر انصراف 90 نماینده از دریافت تسهیلات مسکن را چاپ کرد و همچنین اخباری منتشر شد که در پی القای این موضوع بود که با ضابطه‌مند شدن حق مسکن، مبلغ دریافتی نمایندگان کاهش خواهد یافت.

اما محمدرضا تابش کارپرداز مجلس ششم که در مجلس هفتم حضور داشت. خبر داد که ودیعه مسکن نمایندگان که در مجلس ششم به میلیون تومان بوده در مجلس هفتم با 130 درصد افزایش، هفت میلیون تومان شده است.

از طرف دیگر وی گفت که دریافت خودرو هم امری طبیعی بوده و شش تن از هیات رئیسه مجلس هفتم که در مجلس ششم هم بودند، در زمان مجلس قبلی هم خودرو گرفته‌اند!

بعد از چندی هم روزنامه‌ها از قول یکی از اعضای هیات رئیسه نوشتند: «قرار شد تا هر نماینده‌ای به هنگام صرف ناهار با یک نوع میوه پذیرایی شود زیرا صرف میوه قبل از حضور در جلسات نشاط‌آور است» و بدین ترتیب دستور ساده‌زیستی رئیس مجلس هم فراموش شد.

نهم تیره ماه، یک ماه پس از افتتاح مجلس هفتم، محمدرضا باهنر نایب رئیس حرف آخر را زد: «برای آنکه نمایندگان بتوانند به خوبی به وظایف خود عمل کنند، بهتر است که امکانات بیشتری در اختیارشان قرار گیرد.» و البته حداد عادل رئیس مجلس هم در ابتکاری اعلام کرد که بهتر است نام امکانات رفاهی را لوازم مورد نیاز برای ایفای وظیفه نمایندگان بگذارند و مشکل کاملا رفع شد.

9 ماه بعد و در آستانه عید نوروز، وقتی فیش عیدی یک میلیون و یکصد هزار تومانی نمایندگان ساده‌زیست توسط خبرنگار یکی از خبرگزاری‌ها افشا شد، یک بار دیگر مجلس تکاپو افتاد. خبرنگار مورد نظر متهم به سرقت فیش از کازیوی نمایندگان شد و بعد از نوروز از مجلس اخراج شد. عیدی کارمندان در آن سال یکصد و پنجاه هزار تومان بود."

بهبود معیشت و وضعیت اقتصادی مردم شعار دیگری بود که مجلس هفتم آن را سرلوحه کار خود قرار داده بود و در این راه، مجلس اعتقاد راسخ داشت که اضافه کردن قیمت بنزین در آغاز هر سال باعث تورم می‌شود. در واقع نظریه‌پردازان اقتصادی مجلس هفتم بر این باور عمومی اعتقاد داشتند که همه گرانی‌ها زیر سر بنزین است و برای همین هم در پایان سال 83 و در هنگام تصویب لایحه بودجه 84، مجلس تصمیم گرفت که برخلاف نظر دولت و برنامه توسعه، بنزین در سال جدید هیچ افزایش قیمتی نداشته باشد. بحث تثبیت قیمت‌ها البته فقط مختص بنزین نبود و اکثر خدمات دولتی را شامل می‌شد. دو نفر از اقتصاددان‌های مجلس هم پیشقدم شدند و در دفاع از مردم، دولت را به گران‌فروشی بنزین متهم کردند و قیمت تمام شده بنزین برای دولت را 34  25 تومان اعلام کردند. اما از بد حادثه، در نیمه سال 84، دولتی همگام با مجلس تشکیل شد و بحث تثبیت قیمت‌ها هم اندک- اندک دچار مشکل شد.

سال 85، اگرچه قیمت بنزین افزایش نیافت ولی دولت با کمبود بودجه برای تامین یارانه بنزین مواجه شد و برای نیمه دوم سال 5/3 میلیارد دلار اضافه برای خریدن بنزین گرفت! دو سال بعد از آن تصمیم هم قرار شد که بنزین سهمیه‌بندی شود و به قیمت 100 تومان عرضه شود و البته مازاد بر سهمیه‌بندی قیمتی آزاد داشته باشد که هنوز مبلغ آن مشخص نشده است ولی هر چه باشد کاملا با سیاست‌ تثبیت قیمت‌های مجلس در سال 84 و قیمت اعلام شده بنزین برای دولت در همان سال مغایر است! مجلسی که قرار بود در بهبود معیشت مردم بکوشد این روزها در مقابل گرانی‌های بی‌سابقه سکوت پیشه کرده است و عمده هنرش این است که مرکز پژوهش‌هایی دارد که نرخ تورم در سال گذشته را بالاتر از 23 درصد می‌داند (دولت نرخ تورم را 13 درصد می‌داند!). در هنگام تصویب بودجه سال 85 و 86 هم مجلس هیج قدمی در راه تحقق شعار اولیه خود برنداشت و با تصویب بودجه پیشنهادی دولت نشان داد که نمی‌تواند به شعار خود عمل کند.

کارنامه مجلس هفتم چگونه است؟ پرداختن به این سوال از پیگیری شعارهای مجلس هفتم بهتر است اما برای پاسخ به این سوال باید دقیق و کارشناسانه به عملکرد مجلس نگریست. شاید بهتر باشد به جای پاسخگویی به این سوال در این مجال اندک، نظرات بعضی نمایندگان که در مقاطع مختلف راجع به این مجلس ابراز شده یادآوری کنیم تا روزگاری دیگر به بررسی دقیق کارنامه مجلس هفتم بپردازیم:

حسن سبحانی:‌ مجلس هفتم عمدتا مجلسی بی‌برنامه است (6/3/85)

بیژن شهبازخانی: مجلس به حاشیه رفته است (7/3/85)

علی معلمی‌پور: متاسفانه مصوبات مجلس در مقام اجرا، غالباً فراموش می‌شود (4/4/85)

پیرموذن: عملکرد دولت نشان می‌دهد که به وجود مجلس نیازی نیست (1/5/85)

اکبر اعلمی: دایره آزادی‌های قانونی در مجلس روز به روز تنگ‌تر می‌شود (2/5/85)

حداد عادل: برخی گرانی‌ها نه دست دولت است و نه مجلس (3/5/85)

علی باغبانیان: قیمت‌ها نه تنها تثبیت نشد بلکه تا سه برابر بالا رفت (6/6/85)

جعفر سادات موسوی: انباشته شدن انتقادات نمایندگان از دولت خطرناک است (19/6/85)

محمد خوش‌چهره: مجلس و دولت شجاعت افزایش پلکانی قیمت بنزین را ندارند (21/6/85)