روسیه مهره دومینوی نگاه به شرق آمریکا

محمدعلی احمدنیا

چند اتحاد سیاسی مخالف سیاست‌های پوتین همزمان از طرفداران خود خواستند تا در مرکز شهر مسکو تجمع و تظاهرات کنند. ادوارد لیمونوف، رهبر حزب روسیه‌ای دیگر، گری کاسپاروف، رهبر جبهه متحد مردمی و میخائیل کاسیانوف، رهبر اتحاد دموکراتیک مردمی، مردم و برخی سازمان‌های اجتماعی همه را به شرکت در این تظاهرات دعوت کردند. ارگان‌های انتظامی شهر مسکو نیز خود را برای برخورد با هر نوع پیشامدی در این روز آماده کرده بودند.

مرکز شهر مسکو مانند دژی به محاصره در‌آمده بود، در خیابان‌ها هزاران نیروی پلیس و نیروهای امنیت ویژه مستقر شده بودند، بسیاری از تظاهرکنندگان مورد ضرب و شتم قرار گرفتند، و کارشان به بیمارستان کشیده شد، حدود 200 نفر نیز دستگیر شدند. حتی برخی از عابران نیز که در این ماجرا نقشی نداشتند، در معرض خشونت قرار گرفتند، بسیاری می‌گویند که چنین صحنه‌های خشونت‌آمیزی را تاکنون مسکو به خود ندیده بود. فردای آن روز راهپیمایی مخالفان در سن‌پترزبورگ نیز که در آن حدود 1500 نفر شرکت کرده بودند با درگیری بین نیروهای ویژه امنیتی و مخالفان به پایان رسید. پلیس تدابیر امنیتی شدیدی را برای جلوگیری از گسترش تظاهرات اندیشیده بود، در نتیجه این درگیری‌ها دهها نفر از فعالان مخالفین نیز بازداشت شدند.

بازتاب تظاهرات مخالفان پوتین در غرب

روزنامه‌های انگلیسی و آمریکایی، تیترهای صفحات نخست شماره خود را به تظاهرات مخالفان دولت روسیه اختصاص دادند. روزنامه تلگراف چاپ انگلیس نوشت: نیروهای وزارت کشور و پلیس ضدشورش روسیه از دقایق ابتدایی تظاهرات به منظور جلوگیری از برپایی تظاهرات در خیابان‌های اصلی مسکو مستقر شده بودند، اما زمانی که با تجمع مخالفان در خیابان‌های مرکزی شهر روبه‌رو شدند، کوشیدند با بستن راههای ورودی به این خیابانها از ملحق شدن دیگر تظاهرات‌کنندگان به جمعیت حاضر در خیابان‌های اصلی جلوگیری کنند. این روزنامه در ادامه می‌نویسد: در جریان تظاهرات، دست‌کم 200 نفر از مخالفان پوتین از جمله کاسپارف قهرمان سابق شطرنج جهان که هم‌اکنون رهبر بزرگترین گروه مخالف رئیس‌جمهور روسیه است، بازداشت شدند.

آسوشیتد پرس نیز اعلام کرد: تظاهرات مسکو که در اعتراض به اوضاع سیاسی و اقتصادی روسیه بود با دخالت پلیس به خشونت کشیده شد و نیروهای پلیس روسیه شماری از رهبران مخالفان را در جریان تظاهرات بازداشت کردند.

واشنگتن تایمز نیز هم نوشت: در جریان تظاهرات مسکو، پلیس روسیه گری کاسپاروف قهرمان سابق شطرنج جهان و رهبر کنونی بزرگترین گروه مخالفان پوتین را بازداشت کرد، اما ساعتی پس از بازداشت کاسپارف، 200 نفر از طرفداران وی در مقابل پاسگاهی که کاسپارف در آن بازداشت بود، تجمع کرده و با سر دادن شعار زندانیان سیاسی را آزاد کنید، خواستار آزادی رهبر خود شدند، اما نیروهای پلیس با حمله به طرفداران کاسپارف و درگیر شدن با آنان برخی دیگر از معترضان را بازداشت کردند.

طرح جدید واشنگتن برای روسیه

دولت بوش همچون گذشته قصد دارد به تقویت دموکراسی از نظر خود در روسیه بپردازد، حتی اگر این مساله با انتقاد و اعتراض سران این کشور مواجه شود. این مساله در محتوای طرح راهبردی جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا در خصوص سیاست خارجی آمریکا در اوراسیا برای سالهای 2012 – 2010 گنجانده شده است. طرح اعلام شده از سوی دولت آمریکا به این نکته اشاره دارد که آمریکا قصد دارد به تقویت ارزشهای دموکراسی و رعایت حقوق بشر و آزادی از دید خود در ساختارهای حکومتی و اجتماعی روسیه ادامه دهد. البته دعوای روسیه و آمریکا بر سر دموکراسی پیش از هر چیز به ضرر سازمان‌های غیرتجاری روسی که از سوی نیروهای خارجی حمایت می‌شوند، تمام خواهد شد.

طرح راهبردی مشترک «جهتگیری‌ها و اولویت‌ها» وزارت امور خارجه آمریکا برای 5 سال آینده در فعالیت‌های سیاست خارجی دولت آمریکا و آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا که براساس خط‌مشی مشخص شده است بر کمکهای خارجی در حمایت از مخالفان نفوذ روسیه در اوراسیا بویژه خود روسیه تاکید دارد.

دخالت آشکار آمریکا در روسیه

آمریکا برای به راه انداختن ناآرامی‌های اجتماعی در روسیه دست به کار شده است. در پشت حوادث آخر هفته در مسکو، تلاشهای جدی و برنامه‌ریزی شده‌ای نهفته است تا اوضاع سیاسی در روسیه بی‌ثبات جلوه داده شده و جامعه روسیه دچار شکاف گردد.

برگزاری رژه «مخالفان» در 14 آوریل در مسکو، بیشتر یک اقدام تحریک‌آمیز سیاسی ضدحکومت روسیه تلقی می‌شود. البته مسائل بسیاری پشت این اقدام وجود دارد. بی‌خود نبود که چند روز پیش از برپایی تظاهرات خیابانی در مسکو، بوریس بریزفسکی (بازرگان روسی پناهنده شده به انگلستان ) در مصاحبه‌ای با روزنامه گاردین، به روسیه در خصوص راه‌اندازی انقلاب هشدار داده بود. در گزارش اخیر حقوق بشر و دموکراسی وزارت امور خارجه نیز به مساله تامین مالی سازمان‌های مخالف دولت در روسیه تاکید بسیار شده بود.

به نظر می‌رسد که آمریکا جدی و با برنامه‌ریزی پیگیرانه‌ای خود را برای تاثیرگذاری بر حیات سیاسی روسیه آماده کرده است. در اوضاع کنونی روسیه زیر فشار مضاعفی قرار گرفته و تلاش می‌شود تا جامعه این کشور دچار شکاف شود. در این راه از هر امکان و هر نیروی سیاسی برای بی‌ثبات کردن وضع سیاست داخلی روسیه استفاده می‌شود، چرا که در واقع به وجود روسیه‌ای قدرتمند نیازی نیست، همانطور که به وجود یک اوکراین طرفدار روسیه یا گرجستانی با اقتصادی توسعه‌یافته یا قرقیزستان باثبات احتیاجی نیست.

آمریکا برای توسعه دموکراسی در منطقه اوراسیا بودجه‌ای معادل یک میلیارد و 200 میلیون دلار اختصاص داده است که مبلغ بسیار زیادی است. به طور مسلم این پول صرف ایجاد یک حزب سیاسی جدید که از خارج از روسیه کنترل شود، نخواهد شد، چرا که با توجه به ساختار اجتماعی روسیه، چنین نیروهای سیاسی شانس پیروزی در انتخابات را ندارند. بنابراین بهترین راه برای رسیدن به مقصود، بی‌ثبات کردن اوضاع سیاسی در روسیه است تا از این طریق اوضاع برای به راه‌اندازی یک ناآرامی اجتماعی در این کشور به وجود آید.

آمریکا پس از چند سال از تحرکات سیاسی در کشورهای اقماری روسیه که این کشور در آنها نفوذ داشت نظیر اوکراین، گرجستان، ارمنستان و دیگر کشورها برای همسو کردن این کشورها با خود، اکنون به این فکر افتاده است که هدف را مرکز روسیه قرار دهد، چرا که با کوجکترین تحرکی، پس‌لرزه‌ای بزرگ همه کشورهای زیرنفوذ روسیه را در بر‌ می‌گیرد.

اختصاص بودجه یک میلیارد و 200 میلیون دلاری سال گذشته آمریکا برای توسعه دموکراسی از نظر خود در منطقه اوراسیا اکنون بیشتر خودنمایی می‌کند و در این چارچوب می‌توان آن را ارزیابی کرد.