روابطی فراتر از اقتصاد

*سرویس خارجی

سفر دکتر احمدی‌نژاد به امارات عربی متحده اگرچه به عنوان اولین سفر یک رئیس‌جمهور از ایران به این کشور ثبت شده است، اما اهمیت این سفر تنها از این جنبه قابل بررسی نیست.

اقتصاد همواره حلقه وصل و عامل مهم ارتباطی ما با امارات متحده عربی بوده است. ما همواره بیشترین واردات را از این کشور داشته‌ایم و عمده صادرات ما نیز از این کشور صورت گرفته است.

سایر مسائل بین ما و این کشور نیز زیر سایه سنگین مراودات اقتصادی، کم اثر بوده و یا نادیده انگاشته شده است.

سفر دکتر احمدی‌نژاد به امارات عربی متحده و عمان اما می‌تواند موضوعات دیگری را به عنوان اولویت در روابط دوجانبه با امارات مطرح کند. همانگونه که رئیس‌جمهور پیش از سفر به امارات و عمان بر همین موضوع تأکید کرد: «سطح روابط ما با امارات عربی متحده به خصوص از نظر اقتصادی بالاست. امیدواریم در این سفر با مقامات این کشورها در مورد موضوعات گوناگون از جمله تجارت، انرژی، همکاری‌های منطقه‌ای و بخصوص همکاری در حوزه خلیج‌فارس، امنیت آن و موضوعات مربوط به اسلام و کشورهای اسلامی، مذاکره داشته باشیم.»

نحوه استقبال از ریاست جمهوری و هیأت همراه در این دو کشور نشان داد که باید تعریفی جدید از روابط دوجانبه با کشورهای حوزه خلیج‌فارس ارائه کرد.

رسانه‌های خارجی این‌گونه استقبال از یک مقام ارشد خارجی را بی‌سابقه توصیف کرده‌اند.

القای این مطلب که در هر زمان، موضوع و مشکلی می‌تواند مانع تعمیق روابط ایران با کشورهای منطقه شود این حس را ایجاد کرده است که همواره عامل سومی باید در روابط دوجانبه حضور داشته باشد تا اختلافات را حل کرده و یا لااقل جانب طرفی را در این اختلافات بگیرد.

اما سفر دکتر احمدی‌نژاد نشان داد ایران با تکیه بر اشتراکات مذهبی و جغرافیایی و با اتخاذ سیاست‌های همگرایانه و تنش‌زدا تلاش دارد تعریف جدیدی از روابط خود با همسایگان ارائه دهد. و دیگر هیچ عاملی نمی‌تواند خللی در اراده مسئولان دو کشور برای گسترش روابط ایجاد کند. همچنین سفر دکتر احمدی‌نژاد نشان داد که ایران در ارائه یک ارتباط جدید در سایه اعتماد تلاش مضاعفی را آغاز کرده است و واکنش مثبت کشورهای همسایه به این استراتژی جدید نیز مؤید این‌گونه تلاش‌هاست.

کشورهای منطقه خلیج‌فارس در حال حاضر به درجه‌ای از بلوغ سیاسی رسیده‌اند تا به تعریف مشترکی از منافع منطقه‌ای دست یابند.

منافع مشترک منطقه‌ای در خود منطقه و توسط تمام کشورهای حاضر در آن تأمین می‌شود.

حجم گسترده مبادلات تجاری میان ایران و امارات نشان می‌دهد که این عامل به عنوان تسهیل کننده روابط نقش مهمی دارد، اما نباید این روابط تنها در حد واردات و صادرات تعریف شود، بلکه عرصه‌های جدیدی را می‌توان در روابط دو کشور تعریف کرد.

انجام سرمایه‌گذاری‌های مشترک بر روی برخی پروژه‌ها باعث می‌شود منافع هر کشور در افزایش سطح همکاری و رابطه تعریف شود. «انرژی» چه در بخش عرضه و چه در بخش تولید نیز توانایی جذب سرمایه‌های دو کشور ایران و امارات را دارد.

گفتگوهای دوجانبه و چندجانبه منطقه‌ای همچنین نقش مهمی در کاهش سوءتفاهمات دارد. سوءتفاهمی که شاید بر اثر نداشتن رابطه یا محدودیت ارتباط ایجاد شده است. جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر ارتباط گسترده و سازنده با کشورهای همسایه، نشان داده است که عزم جدی بر رفع سوءتفاهمات و اعتمادسازی گسترده دارد.

در سایه این اعتمادسازی، دیگر حل اختلافات محال و غیرممکن نمی‌شود. گسترش روابط میان ایران و کشورهای منطقه همچنین برخی مشکلات منطقه‌ای از جمله عراق، افغانستان و... را قابل حل خواهد کرد و یا دست کم زمینه آن را فراهم می‌سازد.

خلیج‌فارس و تأمین امنیت آن نیز می‌تواند به عنوان یک محور دیگر برای گسترش روابط تعریف شود. همانگونه که در دیدار دکتر احمدی‌نژاد و سران امارات متحده عربی بر این مهم تأکید شد؛ همسایگان به حدی از توانمندی و اعتماد به هم رسیده‌اند تا امنیت خلیج‌فارس را به صورت مشترک تأمین کنند. از دیگر سو، روابط ایران و عمان همواره مطلوب بوده است و سفر دکتر احمدی‌نژاد به این کشور از اراده قوی ایران برای تعمیق و گسترش هر چه بیشتر روابط دارد.

همسایگان در یک منطقه محدودیت‌ها و مشکلات یکدیگر را بهتر درک می‌کنند و با همکاری و همفکری یکدیگر می‌توانند راه‌حل‌های مناسبی برای مشکلات بیابند.

سفرهای اخیر رئیس‌ محترم جمهوری نشان می‌دهد که محورها و اولویت‌های جدیدی باید تعریف شود که دیگر اقتصاد در آن تعیین‌کننده نیست، بلکه عرصه‌های مشترک فراوانی را می‌توان به عنوان پایه‌ای برای اعتمادسازی و همکاری‌های گسترده منطقه‌ای تعریف کرد.

والسلام