وعده‌های تکراری در نشست رم

سیدمهدی لنکرانی

ایتالیا میزبان نشستی بود که در آن به بررسی تحولات افغانستان بویژه شرایط و وضعیت حاکم بر غیرنظامیان پرداخته شد. اجلاس قضایی افغانستان در حالی در رم برگزار شد که: ناتوانی دولت کرزای در مقابله با فعالیت‌های انسانی ناتو، عدم بازسازی کشور، حملات طالبان، کشتار وحشیانه غیرنظامیان به دست نیروهای اشغالگر، اجرایی نشدن وعده‌های جهانی برای رسیدن به افغانستان، افزایش تولید مواد مخدر، سیاست‌های اروپایی‌ها برای توجیه حضورشان و در نهایت چگونگی برون‌رفت از بحران کنونی و بر آن سایه افکنده بود. این اجلاس نیز مانند سایر اجلاس‌ها بدون نتیجه و صرفا با وعده‌های بلندمدت شرکت‌کنندگان در حالی برگزار شد که بانیان آن تلاش داشتند تا چند هدف را اجرایی کنند.

1-تشدید بحران‌های امنیتی، عدم توجه دولت به امور بازسازی کشور، ناتوانی کابل در مقابله با جنایات اشغالگران و... دولت کرزای را در آستانه سقوط قرار داده است. کرزای آگاه است که استمرار شرایط کنونی از یک‌سو و فعالیت‌های گسترده طالبان از سوی دیگر در آینده‌ای نزدیک هم می‌تواند کشور را وارد جنگ داخلی سازد و هم ‌پایه‌های قدرت وی را متزلزل کند، لذا تلاش کرده تا بار دیگر افکار عمومی جهان را به افغانستان معطوف سازد. کرزای در اظهارات و رایزنی‌های خود بر آن بود تا با جلب حمایت‌های مالی و معنوی و نیز تشدید انتقادها به عملکرد اشغالگران، ضمن کسب کمک‌های جهانی، به‌نوعی نیروهای خارجی را به پایان دادن به جنایاتشان و همکاری با کابل متعهد کند. این واقعیت انکارناپذیر است که تحولات لبنان، فلسطین و عراق، بار دیگر افغانستان را در حاشیه تحولات جهانی قرار داده لذا برگزاری اجلاس رم برای کرزای اقدامی مهم می‌باشد که تا حدودی توفیقاتی در آن داشته است.

2-اجلاس رم در شرایطی برگزار شد که اشغالگران تلاش کردند تا با توجیه کشتار غیرنظامیان بار دیگر خود را فاتح جنگ با تروریسم معرفی کنند. نمایندگان ناتو و آمریکا چنان وانمود می‌کردند که اولا تحرکات طالبان و تشدید ناآرامی‌ها به دلیل دخالت کشورهای همسایه در امور افغانستان است. چنانکه خلیل‌زاد سفیر آمریکا در سازمان ملل با تکرار ادعاهای واهی پیرامون دخالت ایران در امور کابل، ناکامی‌های اشغالگران را به ایران نسبت داد در حالی‌که سخنی از جنایات آمریکا و ناتو به زبان نیاورد ثانیا تاکید بر اصل غیرقابل اجتناب بودن کشتار غیرنظامیان در شرایطی که بخش اصلی اجلاس برای مقابله با این تحرکات بود. هر چند که آنها در ظاهر از اقدامات خود ابراز پشیمانی کردند اما در نهایت بر استمرار این روند تاکید کردند. ثالثا اصرار بر اصل عدم خروج کشورهای حاضر در افغانستان برای مقابله فراگیر با تروریسم در شرایطی که بسیاری از کشورها خواستار پایان ماموریت سربازانشان شده‌اند. سران ناتو و آمریکا با ارائه آماری از کشتار طالبان ضمن تاکید بر پیروزی در راه مبارزه با تروریسم، خواستار حفظ نیروهای حاضر در افغانستان شدند. نکته مهم آنکه آنها به آمار غیر نظامیان کشته شده اشاره‌ای نکرده و همگان را با نام تروریست معرفی کردند.

3-نکته مهم در نشست مذکور در نقش اروپا بویژه ایتالیا است. از یک‌سو اروپایی‌ها که در قالب ناتو اولین ماموریت خارج از اتحادیه را اجرا می‌کنند تلاش داشته و دارند تا به هر نحو ممکن پیروز از این آزمون خارج شوند لذا اجلاس رم را به محلی برای بیان پیروزی‌ها و رسالتشان برای امنیت جهانی قرار دادند از سوی دیگر ایتالیا نیز به‌عنوان کشوری که در پنهان و آرام برای توسعه نظامی‌گری در جهان فعالیت می‌کند میزبانی اجلاس فوق را گامی برای ارتقای جایگاه جهانی و نیز توجیهی برای ادامه حضور نظامیانش در افغانستان می‌دادند.

در نهایت هر چند که بانیان این اجلاس تلاش داشتند تا از آن به‌عنوان توجیه‌کننده سیاست‌های گذشته و آینده بهره‌برداری کنند اما در نهایت این اجلاس نیز بدون نتیجه پایان یافت هر چند که بخشی از آن یعنی تعهد ظاهری ناتو به عدم کشتار غیرنظامیان انجام شد که مسلما هرگز اجرایی نخواهد شد. بر این اساس رم بار دیگر میزبانی نشستی را برعهده داشت که حاصلی جز رد و بدل شدن اتهامات میان شرکت‌کنندگان حاصلی در بر نداشت.