از مدرنیته تا گوانتانامو

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

اخیراً هفته‌نامه آمریکائی «نیوزویک» گزارشی منتشر کرد که در آن، پدیده «تشدید ضدیت با غرب توسط مسلمانان» را محصول سیاست‌های غلط غرب دانسته و در این زمینه نقطه نظرهائی را مطرح ساخته است.

هفته‌نامه نیوزویک، در عین‌حال که تصریح می‌کند تشدید ضدیت با غرب در جهان اسلام حاصل سیاست غلط آمریکا، انگلیس و بسیاری از کشورهای غربی در قبال دیگران است، بر این نکته نیز تأکید مینماید که: «آمریکا و انگلیس و سایر کشورهای غربی هنوز نتوانسته‌اند ریشه‌های این پدیده را کشف کنند».

در این گزارش، طبق عادت غربی‌ها، از تشدید ضدیت مسلمانان با قدرتهای استعماری و استکباری غرب، تحت عنوان «افراطی‌گری» نام برده شده و این جریان، ‌یک «تندروی مذهبی» دانسته شده و نویسنده گزارش بر همین اساس تحلیل‌های غلطی نیز درباره ریشه و عامل پیدایش این پدیده به خورد خوانندگان این هفته‌نامه داده است. پایه و اساس تحلیل نیوزویک اینست که به تعبیر خود این هفته‌نامه تندروی مذهبی با از خودبیگانگی، تحقیر و تضعیف انسان مدرن که زیر بار تغییرات پرشتاب مدرنیته خم شده است از جمله تغییرات اقتصادی، مهاجرت از جهان سوم به جهان اول و مهاجرت از روستاها به شهرها تقویت می‌شود. در مقام یافتن راه‌حل، این هفته‌نامه میافزاید: «تنها راه‌حل پایدار برای این مشکلات اینست که این افراد، شناخت خوبی از خود و از جامعه خود داشته باشند». گزارش نیوزویک، اینگونه ادامه می‌یابد که: مشکل کنونی اینست که چگونه می‌توان جهان اسلام را وارد فرایند مدرنیته کرد. این یک چالش طولانی، مدرن و پیچیده است، چالشی که غرب هنوز بر آن فایق نیامده است.»

روح گزارش هفته‌نامه نیوزویک درباره تشدید ضدیت مسلمانان با قدرتهای غربی، و به تعبیر نادرست این هفته‌نامه افراطی‌گری در جهان اسلام، اینست که مسلمانان با مدرنیته آشنائی ندارند و اگر بتوانند خود و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند را به درستی بشناسند و ارزش باصطلاح تمدن غرب و الزامات زندگی مدرن را درک کنند، با غرب نیز کنار خواهند آمد و دست از تندروی خواهند کشید.

صاحب این قلم، با ملاحظه گزارش هفته‌نامه نیوزویک به یاد جمله‌ای از آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی افتادم که در دوران ریاست مجلس شورای اسلامی در دهه 60 برای بیان سردرگمی‌های غربی‌ها در مواجهه با انقلاب اسلامی ایران گفته بودند. جمله این بود که «غربی‌ها مثل گاو تحلیل می‌کنند».

اعتراف هفته‌نامه نیوزویک به اینکه آمریکا و انگلیس و سایر کشورهای غربی هنوز نتوانسته‌اند ریشه‌های این پدیده را کشف کنند و سپس ارائه این راه‌حل که این افراد باید شناخت خوبی از خود و از جامعه خود داشته باشند، به روشنی نشان میدهد که مثل گاو تحلیل کردن هنوز هم در غرب رایج است و درست به همین دلیل است که غربی‌ها هر روز بیش از روز گذشته در برابر مسلمانان احساس درماندگی می‌کنند و به هر ابزاری متوسل می‌شوند به اهرمی علیه خودشان تبدیل می‌شود.

اشتباه بزرگ غربی‌ها اینست که حاضر نیستند پدیده «بیداری» را، که از قرن گذشته در جهان اسلام ظهور کرد و با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، راه تکاملی خود را پیمود، درک کنند. آنها با اینکه خود به این نتیجه رسیده‌اند که باید شیوه‌های استعمار نو را جایگزین استعمار کهن نمایند، در عراق و افغانستان و فلسطین، اشغالگری را که خشن‌ترین ابزار استعمار کهن است بکار می‌گیرند و با نظام جمهوری اسلامی ایران از طریق تحمیل جنگ توسط صدام و ترتیب دادن کودتا و تهدیدهای نظامی برخورد کرده و همچنان همین شیوه شکست‌خورده را دنبال می‌کنند. دولتمردان آمریکائی و انگلیسی نمیخواهند بفهمند که تأسیس گروه‌های افراطی و ارتجاعی و خشنی مثل القاعده و طالبان و فتح‌الاسلام با هدف مقابله با انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی پدید آمده از آن، نه تنها این بیداری را متوقف نمی‌کند بلکه مسلمانان را بیشتر با ماهیت پلید استعمارگران مستکبر آشنا می‌نماید و ضدیت آنان را با غرب شدت می‌بخشد.

این درست است که پشت انسان زیر بار تغییرات پرشتاب مدرنیته خم شده، ولی شما غربی‌ها بازگشت به قرون وسطای پر از جنگ‌افروزی و چپاول و کشتار و تبعیض و شکنجه را به جای مدرنیته و به نام مدرنیته به خورد ملت‌هائی میدهید که حاضر نیستند تحت فرمان شما باشند و آنگاه همین ملت‌ها را به افراطی‌گری و تندروی مذهبی متهم می‌کنید! مردمی‌ترین دولت‌ها را در کشورهای اسلامی، که با آراء مردم و با دموکراتیک‌ترین شیوه‌ها انتخاب میشوند، با زور سرنیزه کنار می‌زنید وافراد دست‌نشانده خود را به جای آنها بر مردم حاکم می‌کنید و باز هم دم از حقوق بشر می‌زنید و خود را مدافع آزادی جا می‌زنید و در اوج به راه انداختن تروریسم دولتی، شعارهای پرطمطراق مبارزه با تروریسم سر‌ میدهید!

شما غربی‌ها اگر میخواهید بفهمید چرا ضدیت مسلمانان با شما هر روز شدیدتر می‌شود، به زندان‌های گوانتانامو و ابوغریب و شکنجه‌‌گاه‌هائی که در افغانستان ترتیب داده‌اید سری بزنید و سپس به هفته‌نامه نیوزویک توصیه کنید بنویسد ریشه این پدیده را باید در رابطه‌ای جستجو کرد که میان مدرنیته با گوانتانامو و ابوغریب وجود دارد.