طرف مذاکره‌کننده ایران در عراق کیست؟

علی‌اکبر عبدالرشیدی

با نزدیک شدن زمان برگزاری مذاکرات مقامات وزارت خارجه ایران و آمریکا در مورد امنیت عراق، مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند که رایان کلارک کروکر¹ را به عنوان طرف مذاکره‌کننده با مقامات ایرانی در مورد عراق تعیین کرده‌اند. اولین سوالی که مطرح است این است که کروکر کیست؟

رایان کروکر که در حال حاضر سفیر آمریکا در عراق است متولد 19 ژوئن سال 1949 در اسپوکین² واقع در شرق واشنگتن است. پدر او در نیروی هوائی آمریکا کار می‌کرد و به همین دلیل رایان بیشتر عمر کودکی و نوجوانی خود را در خارج از آمریکا و بیشتر در مراکش، ترکیه و کانادا گذراند.

وی در سال 1971 مدرک لیسانس خود را در رشته ادبیات انگلیسی پس از تحصیل در کالج «ویت‌من» در واشنگتن و دانشگاه دابلین در جمهوری ایرلند دریافت کرد. با دریافت مدرک لیسانس وارد خدمت نظامی شد.

وی سپس زبان فارسی آموخت و متعاقب آن در سال 1972 به کنسولگری آمریکا در خرمشهر اعزام شد. از سال 1974 در سفارت تازه تاسیس شده آمریکا در دوحه قطر به عنوان کارمند بخش اقتصادی و بازرگانی مشغول به کار شد.

در سال 1976 به واشنگتن بازگشت و دوره‌ای طولانی را صرف یادگیری زبان عربی کرد. تحصیلات زبان عربی وی در یک دوره 20 ماهه در تونس انجام گرفت و پس از آن بود که به عنوان رئیس بخش اقتصادی و بازرگانی دفتر حفاظت منافع آمریکا در بغداد منصوب گردید.

در سال 1979 و همزمان با روی کار آمدن صدام حسین به عنوان رئیس‌جمهوری عراق به عنوان دیپلمات به بغداد اعزام شد و این اولین باری بود که وی به عراق سفر کرد. بعد از آن بارها مسئولیت‌هایی را در عراق بر عهده گرفته است. می‌گویند در دهه 1970 زمانی که کروکر برای تقویت زبان عربی خود به اردن سفر کرده بود، با عشایر بیابان‌نشین و بدوی این منطقه تماس فراوان داشت و با فرهنگ و زبان بدوی‌ها هم آشنا شده است.

خبرنگاران آمریکایی این رفتار کروکر را ناشی از تمایلات او به رفتار غیرمتعارف دیپلماتیک و انعطاف وی می‌دانند. کروکر در سال 1981 و در اوج جنگ داخلی در لبنان به اتفاق همسرش که او نیز در وزارت خارجه آمریکا کار می‌کرد و در مدت اقامت خود در بغداد با او آشنا شده بود به عنوان رئیس بخش سیاسی سفارت آمریکا در لبنان به بیروت رفت و تا سال 1984 در این کشور باقی ماند. کروکر در سال 1982 و سپس در 1983 شاهد حمله نظامی اسرائیل به لبنان و شاهد انفجار بمب در سفارت آمریکا در بیروت و کشته شدن 63 نفر بود وی در آن انفجار مجروح شد. روزنامه واشنگتن‌پست در آن زمان اعلام کرد که جراحات وارده به وی وخیم بوده و در پی انفجار وی با بدنی خونین از این ساختمان خارج شده است.

در سال 1984 به مدت دو سال از سوی وزارت خارجه، آمریکا به دانشگاه پرینستون³ اعزام شد و مشغول مطالعات امور خاورمیانه گردید. با پایان گرفتن تحصیلات تکمیلی از 1985 تا 1987 معاونت دفتر امور اعراب و اسرائیل را تحویل گرفت و سپس به عنوان رایزن سیاسی راهی قاهره شد و تا 1990 در مصر ماند. در سال 1990 بار دیگر به لبنان و در سال 1994 به کویت و در سال 1998 به سوریه اعزام شد. از سال 2001 تا 2003 دستیاری معاونت وزارت امور خارجه آمریکا را در امور خاورمیانه بر عهده داشت. در میانه این دوران در ژانویه سال 2002 و پس از حمله نظامی آمریکا به افغانستان به عنوان فرستاده موقت آمریکا به افغانستان منصوب شد. وی در این ماموریت سفارت آمریکا را در کابل مجدداً بازگشایی کرد. پس از این ماموریت بود که نشان رابرت فریشر⁴ که یک نشان شجاعت توصیف شده به وی اهدا گردید. در سال 2003 به سمت مشاور امور بین‌الملل در کالج ملی جنگ خدمت کرد. و پس از آن در اکتبر 2004 به عنوان سفیر عازم پاکستان گردید. در سپتامبر 2004 از سوی کاخ سفید به عنوان برجسته‌ترین سفیر آمریکا لقب گرفت و جرج‌بوش در مراسمی او را برجسته‌ترین دیپلمات آمریکایی نامید. یادآور می‌شود که در سال 2001 درجه دکتری افتخاری حقوق از سوی کالج‌ویت من در واشنگتن به وی اهدا شد. در ژانویه 2007 نیز به پیشنهاد کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا به عنوان سفیر این کشور در عراق منصوب شد و جای زلمای خلیل‌زاد را که عازم سازمان ملل متحد بود در بغداد گرفت. وی از مارس 2007 مقام سفارت را در بغداد تحویل گرفته است. کروکر در اوت 1990 و پس از حمله نظامی آمریکا به عراق به عنوان مدیر امور نیروهای نظامی آمریکا در عراق منصوب شده بود. وظیفه او در این مسئولیت این بود که در راس یک شورای 25 نفره به نام شورای حاکم بر عراق تصدی امور عراق را تا انتصاب دولت موقت عراق بر عهده گیرد. کروکر عمدتاً به عنوان یک عنصر آگاه به خصوصیات فرهنگی، تاریخ و زبان خاورمیانه شهرت دارد و در وزارت خارجه آمریکا از وی به عنوان یکی از مهم‌ترین کارشناسان و متخصصان مسائل خاورمیانه نام برده می‌شود. وی دارنده نشان خدمت از دست رئیس‌جمهور آمریکا (1994)، مدال خدمت از وزارت دفاع آمریکا (1997)، مدال لیاقت از ریاست جمهوری (1999)، مدال لیاقت دیگری به همین نام (2003) است. وی هم چنین مدال‌های دیگری از وزارت خارجه آمریکا دریافت داشته است.

روزنامه واشنگتن‌پست یک بار در مقاله‌ای در مورد کروکر نوشت: «وی دیپلماتی است که با خطر آشنا است».