مبانی دینی اصلاحطلبی
رسول بیات*
دوم خرداد 1376 یادآور آغاز حرکت اصلاحطلبی در ایران امروز است. فراز و فرودهای آن جنبش عظیم مردمی توسط تحلیلگران و صاحبنظران مورد توجه قرار گرفته و از زوایای مختلف بررسی شده است. گرچه ارزش آن خیزش عظیم انسانی و اسلامی مردم آگاه ایران، چندان مورد توجه عدهای قرار نگرفت و مانعتراشان مشکلات فراوانی در مقابل آن اتفاق میمون و مبارک به وجود آوردند، تا آرمانهای اصلاحطلبی به سرانجام نرسد، اما مسیر پر سنگلاخ اصلاحطلبی پیموده خواهد شد. بازشناسی شعارهای اصلاحطلبان و اهداف آنان ما را به این سمتوسو هدایت میکند که به رغم جوسازی برخی منتقدان غیرمنصف، نه تنها آرمانهای اصلاحطلبان در تقابل با دین و دینمداری نبود، بلکه آرمانهای اصلاحطلبی بر پایهها و مبانی محکم دینی استوار میباشد که متأسفانه به عمد توسط عدهای مورد غفلت قرار گرفته است.
اصلاحات از ضروریترین و بدیهیترین تعالیم اسلامی است. گسترده اصلاحات در مسایل فردی و اجتماعی، ریشه در آموزههای دینی دارد. واژههایی چون اصلاح، صلاح، مصلح، مصلحون بارها در قرآن تکرار شده است. احادیث فراوانی از پیامبر و ائمه اطهار وجود دارد که بر امر اصلاحطلبی تأکید مینماید.
پیامبر اکرم میفرماید: صالحترین انسانها، اصلاحطلبترین آنان است و امام علی میفرماید: کمال خوشبختی انسان در این است که در راه اصلاح جامعه بکوشد. رهبران دینی و پیامبران الهی، خود را اصلاحطلب میخواندهاند. در سوره هود از زبان پیامبر چنین میخوانیم: جز اصلاح هدفی ندارم تا آنجا که در توانم هست. امام حسین قیام خود را اصلاحطلبی در میان امت پیامبر میداند و دهها قرائن و شواهد دیگر که بیانگر استواری شعارهای اصلاحطلبی بر خاستگاه دینی میباشد. دشنامهای برخی مدعیان تدین و ارزشگرایی از سر دلسوزی و دغدغه دینی نبود.
عدالتگرایان و اصولگراها باید بیش و پیش از همه به اهداف اصلاحطلبی پایبند باشند. حفظ کرامت انسانی، رعایت آزادیهای اجتماعی شهروندان، قانونمداری، شایستهسالاری، پاسخگو بودن حاکمیت و دهها شعار اساسی اصلاحطلبان، ریشه در عقاید دینی و اسلامی دارد. انسان متدین و مسؤولیتپذیر نمیتواند اصلاحطلب نباشد، بدیهی است در هر حرکت عظیم اجتماعی امکان نفوذ برخی فرصتطلبان هم وجود دارد و در فعالیتهای دینی هم این مسأله قابل مشاهده است. اگر عدهای مثلاً آزادی را با ولنگاری مساوی میدانند از مفاهیم دینی هم سوءاستفاده میکنند.
در تاریخ به موارد بسیاری برمیخوریم که بدترین استبدادها به نام دین شکل گرفته است. به همان اندازه که دین را منزه از استبداد میدانیم آزادی را نیز از ولنگاری باید جدا بدانیم. تقابل ساختگی اهداف اصلاحطلبان با آرمانهای دینی، ساخته و پرداخته ذهن عدهای است که چندان دل در گرو این آب و خاک ندارند. مسیر اصلاحطلبی با همت و تلاش مردمان سختکوش ایرانزمین و با استواری و استحکام بیشتر ادامه پیدا خواهد کرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
